Theo báo cáo của Viện Pasteur Nha Trang, năm 2014 khu vực miền Trung gồm 11 tỉnh, từ tỉnh Quảng Bình đến tỉnh Bình Thuận, đã ghi nhận được 43 vụ ngộ độc thực phẩm, với hơn 500 người mắc và 12 người tử vong.
Các tỉnh có nhiều người mắc ngộ độc thực phẩm là Quảng Bình, Bình Định, Quảng Nam và tỉnh Khánh Hòa. Khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 7 là thời gian tăng cả về số vụ lẫn số người mắc. Riêng trong tháng 6/2014 đã xảy ra 7 vụ ngộ độc thực phẩm và có gần 180 người mắc. Những tháng cuối năm 2014 số vụ ngộ độc thực phẩm giảm ít nhưng số trường hợp tử vong vẫn ở khoảng 1-3 trường hợp. Đối với độ tuổi, trẻ dưới 15 tuổi trong năm 2014 bị ngộ độc thực phẩm gần 150 em. Trong 12 trường hợp tử vong trẻ em là 4 em. Theo phân tích của Viện Pasteur Nha Trang, 12 trường hợp ngộ độc thực phẩm và tử vong gồm 10 trường hợp do thức ăn có chứa độc tố tự nhiên, 01 trường hợp có liên quan tác nhân vi sinh và 01 trường hợp không xác định được nguyên nhân. Cụ thể trong số 12 ca tử vong, có 5 ca tử vong do độc tố cá nóc (41,6%) xảy ra tại Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Thuận; 03 ca tử vong do ăn ốc biển có độc tố tại Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận và 02 ca tử vong do ngộ độc rượu tại Bình Đình.
Đối với nguyên nhân của các vụ ngộ độc thực phẩm trong năm 2014, 39% là do ngộ độc độc tố tự nhiên, nguyên nhân ngộ độc do vi sinh vật chiếm tỷ lệ 26%, vẫn có ¼ số vụ ngộc độc thực phẩm không xác định rõ nguyên nhân. Cũng theo báo cáo, gần 60% số vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại gia đình, và hầu hết các trường hợp tử vong cũng đều xảy ra từ ngộ độc tại gia đình (92%). Có 03 vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại các bếp ăn tập thể khu công nghiệp tại Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Bình Định, 02 vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại các bếp ăn trường học Thành phố Đà Nẵng và Quảng Ngãi. Số vụ ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn từ thiện nhiều hơn so với năm 2013 là 02 vụ nhưng số người mắc giảm hơn một nửa.
Các thức ăn gây ngộ độc chủ yếu là các thực phẩm chế biến từ thủy sản, thịt, thực phẩm chế biến hỗn hợp. Có hơn 80% số vụ ngộ độc thực phẩm được điều tra xác định nguyên nhân (năm 2013 là 75%).
Như vậy theo kết quả theo dõi trong 5 năm từ 2010 đến 2014, khu vực miền Trung ghi nhân có 177 vụ ngộ độc thực phẩm với 3.351 người mắc (trung bình 19 người/vụ). Số người mắc/vụ ngộ độc thực phẩm cao nhất là 34 người (2013) và số mắc thấp nhất là 11 người/vụ (2011).
Trong năm 2014, hoạt động thanh tra, kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm, ngành y tế các cấp tại khu vực đã thực hiện được gần 5.400 đợt thanh kiểm tra chuyên ngành và tham gia gần 3.200 đợt thanh kiểm tra liên ngành các cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm, cơ sở dịch vụ ăn uống. Năm 2014 hoạt động thanh kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ (4.272 cơ sở). Đặc biệt hoạt động này được triển khai đều khắp cả 3 tuyến và triển khai thường xuyên trong cả năm, trong đó chú trọng vào dịp tết Nguyên đán, Tháng hành động, tết Trung thu, các dịp lễ hội và sự kiện quan trọng diễn ra tại địa phương.
Kết quả của hoạt động thanh tra kiểm tra các cơ sở thực phẩm cho thấy 80,4% số cơ sở thực phẩm đạt yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm qua các đợt thanh kiểm tra trong năm 2014 là so với năm 2013 (81,77%).
Trong năm 2014, trên toàn khu vực đã tổ chức hơn 8.500 đoàn thanh, kiểm tra về điều kiện đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm tại hơn 100.500 cơ sở kinh doanh chế biến thực phẩm; trong đó có gần 20.000 cơ sở vi phạm (19,6%), số cơ sở bị phạt tiền là 784 cơ sở (0,77%) với tổng số tiền phạt trên 1,6 tỷ đồng.
Các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm vi phạm là điều kiện vệ sinh cơ sở, điều kiện trang thiết bị, bảo hộ lao động, nhãn hàng hóa, giấy xác nhận học tập kiến thức an toàn thực phẩm, giấy khám sức khỏe, vi phạm trong lưu mẫu thực phẩm, không duy trì việc kiểm soát chất lượng sản phẩm định kỳ theo quy định…
Đoàn kiểm tra đã nhắc nhở, đề nghị các cơ sở vi phạm viết bản giải trình và cam kết khắc phục, tiêu hủy sản phẩm đã được thực hiện trong quá trình thanh kiểm tra.
Trong năm 2014, theo đánh giá của Viện Pasteur Nha Trang, các tỉnh đã phối hợp cùng các cơ quan, đơn vị truyền thông báo đài; phổ biến các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm thông qua việc tổ chức các lớp tập huấn kiến thức vệ sinh an toàn thực phẩm, các buổi nói chuyện, phóng sự chuyên đề nhằm cung cấp thông tin về các biện pháp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, cảnh báo các loại thực phẩm không rõ nguồn gốc, thực phẩm kém chất lượng, các mối nguy về an toàn thực phẩm. Đặc biệt, nhiều địa phương đã hợp đồng với Trung tâm Truyền thông GDSK về các vùng xa thực hiện công tác phổ biến các kiến thức về an toàn vệ sinh thực phẩm, phòng tránh ngộ độc thực phẩm tại những vùng có đồng bào dân tộc sinh sống.
Tại tỉnh Khánh Hòa vào ngày 20/4/2015, Ban chỉ đạo liên ngành vệ sinh an toàn thực phẩm tỉnh đã phối hợp với thành phố Nha Trang ra quân phát động Tháng hành động vì chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm năm 2015 (từ ngày 20/4 đến 20/5) với chủ đề “Sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng rau, thịt an toàn”. Sau lễ phát động, hàng trăm đoàn viên, thanh niên đã tham gia diễu hành tuyên truyền trên các trục đường chính ở thành phố Nha Trang. Những năm qua, Sở Y tế Khánh Hòa đã phối hợp với các sở, ban, ngành liên quan triển khai nhiều biện pháp đảm bảo an toàn thực phẩm trên địa bàn tỉnh. Năm 2014, tỉnh Khánh Hòa có hơn 11.250 cơ sở kinh doanh, chế biến thực phẩm trên địa bàn tỉnh được kiểm tra, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước; hơn 150 cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm được hướng dẫn xây dựng và áp dụng mô hình quản lý tiên tiến, tăng gần 53,5%. Ngoài ra, có 9 xã, phường xây dựng mô hình điểm đảm bảo an toàn thực phẩm thức ăn đường phố. Tuy nhiên, hiện nay ngành chức năng vẫn chưa kiểm soát có hiệu quả tình trạng thực phẩm kém chất lượng.
Trần Hưng