Ngày 08/3/2016, Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức hội nghị triển khai kế hoạch phòng chống HIV/AIDS năm 2016, BS CKII Lâm Quang Chứng – Phó Giám đốc Sở Y tế chủ trì hội nghị.
Năm 2016, mục tiêu ngành Y tế đặt ra là khống chế tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS trong cộng đồng dân cư xuống dưới 0,2%. Trong đó, 80% số người nghiện chích ma túy tiếp cận với chương trình bơm kim tiêm; 70% số phụ nữ bán dâm và 60% số người đồng tính nam tiếp cận chương trình bao cao su; 600 người nghiện ma túy được điều trị Methadone; 70% người dân độ tuổi từ 15 - 49 tuổi hiểu biết đầy đủ về HIV/AIDS; 80% người dân không kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV; 760 người nhiễm HIV/AIDS được điều trị ARV (thuốc kháng vi rút HIV); 90% phụ nữ mang thai nhiễm HIV được điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con bằng ARV…
Đến nay, số trường hợp nhiễm HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh còn sống là 777 người, trong đó có 610 người được điều trị ARV (chiếm tỷ lệ 78,5%). Hình thái lây nhiễm HIV trên địa bàn tỉnh tập trung chủ yếu ở nhóm nghiện chích ma túy (chiếm 5,3%), nhóm đồng tính nam (2,67%), nhóm phụ nữ bán dâm (chiếm 1,5%). Dự báo, trong thời gian tới, xu hướng nhiễm HIV sẽ tăng ở nhóm phụ nữ bán dâm và đồng tính nam.
Về định hướng công tác phòng chống HIV/AIDS tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2016-2020, mục tiêu đạt được 90 x 90 x 90 tại tỉnh Khánh Hòa đến năm 2020, kết thúc dịch vào năm 2030. Trong đó 90% người nhiễm HIV biết được tình trạng nhiễm của bản thân; 90% người nhiễm HIV chẩn đoán được điều trị bằng thuốc ARV; 90% người điều trị ARV có tải lượng HIV dưới ngưỡng phát hiện.
Theo BS Lâm Quang Chứng, định hướng công tác phòng chống HIV/AIDS trong giai đoạn 2016-2020 tập trung tăng cường sự vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa của các cấp chính quyền, ban, ngành, đoàn thể trong chỉ đạo, đầu tư nguồn lực, tổ chức thực hiện, giám sát công tác phòng chống HIV/AIDS trên từng địa phương, cơ sở xã, phường. Triển khai đầy đủ các hướng dẫn mới về kỹ thuật, chuyên môn liên quan HIV/AIDS; đảm bảo triển khai các mô hình/dịch vụ dự phòng, chăm sóc và điều trị theo hướng tăng tối đa mức độ bao phủ, chất lượng, hiệu quả, tiết kiệm và dựa vào cộng đồng. Tiếp tục nâng cao năng lực cán bộ để đảm bảo đủ năng lực triển khai thực hiện công tác phòng chống HIV/AIDS; tiếp tục kiện toàn cơ sở, trang thiết bị, nhân sự phục vụ tốt nhu cầu công tác dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS. Tích cực thực hiện xã hội hóa công tác phòng chống HIV/AIDS, huy động các nguồn kinh phí như ngân sách địa phương, doanh nghiệp, tổ chức từ thiện, bảo hiểm y tế, đóng góp một phần của người sử dụng dịch vụ…để đảm bảo tính bền vững của chương trình phòng chống HIV/AIDS.
Theo BS Trần Văn Tin – Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS, nhiệm vụ trọng tâm năm 2016 là tăng cường sự chỉ đạo của các cấp chính quyền, nhất là tại tuyến huyện và tuyến xã, phường: rà soát, quản lý các nhóm đối tượng; củng cố, duy trì hiệu quả mô hình phối hợp giữa y tế với các ban, ngành, đoàn thể; củng cố, tăng cường phòng chống HIV/AIDS xã, phường.
Hai là kiện toàn cơ sở dịch vụ, triển khai lồng ghép vào hệ thống y tế sẵn có, lồng ghép nhân lực, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị; lồng ghép/kết nối hoạt động theo kiểu chuỗi dịch vụ tại từng cơ sở/đơn vị, giữa các cơ sở, đơn vị.
Ba là triển khai các mô hình hiệu quả, chi phí thấp, độ bao phủ rộng: mô hình lồng ghép tư vấn xét nghiệm HIV, điều trị ARV, Methadone tại Trung tâm phòng chống HIV/AIDS; mô hình lồng ghép tiếp cận cộng đồng (CBO), tư vấn xét nghiệm HIV, điều trị ARV, Methadone, lao/HIV, dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con tại tuyến huyện; mô hình lồng ghép chăm sóc sức khỏe sinh sản, tư vấn xét nghiệm HIV, điều trị ARV, lao/HIV tuyến xã, phường.
Bốn là tiếp tục huy động nguồn lực từ nhà nước, địa phương thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; chi trả dịch vụ từ bảo hiểm y tế và tự chi trả một phần của người sử dụng dịch vụ và tiếp tục mời gọi hỗ trợ của dự án trong nước và quốc tế…
Bác sĩ Tin cũng chia sẻ hiện nay hoạt động phòng chống HIV/AIDS có một số khó khăn cụ thể như tình trạng tiêm chích ma túy tăng, mua bán dâm phức tạp, can thiệp nhóm MSM rất hạn chế trong một tỉnh phát triển dịch vụ du lịch, thương mại: cảnh báo nguy cơ dịch HIV quay lại nếu biện pháp can thiệp thiếu đồng bộ, kém hiệu quả. Khó khăn nữa là tình trạng kỳ thị, tự kỳ thị, thiếu hiểu biết, chủ quan liên quan HIV/AIDS là những thách thức, hệ quả là còn nhiều người nhiễm, nghiện ma túy chưa tiếp cận điều trị; nhiều người có hành vi nguy cơ chưa tiếp cận dịch vụ dự phòng HIV. Đây là nguyên nhân làm dịch HIV vẫn còn tiềm ẩn, dai dẳng, nguy cơ lây lan cộng đồng.
Một thách thức cần quan tâm là một số bệnh nhân điều trị Methadone có nhận thức kém, không chấp hành/tuân thủ quy định, tham gia điều trị còn tiếp tục tiêm chích ma túy,…gây ảnh hưởng xấu đến việc tiếp nhận và điều trị, tuân thủ kém, tái nghiện. Một số bệnh nhân bỏ trị do vi phạm pháp luật: trộm cắp, án hình sự, sử dụng ma túy bất hợp pháp khác…Đồng thời từ năm 2014, các nguồn kinh phí cắt giảm nghiêm trọng; công tác xã hội hóa, chi trả bảo hiểm y tế gặp khó khăn nên chưa giúp giảm gánh nặng ngân sách và tăng cường ý thức trách nhiệm cộng đồng. Điều này tác động đến tính bền vững của chương trình phòng chống HIV/AIDS.
BS Trần Văn Tin có những đề xuất đối với Trung tâm Y tế các huyện, thị xã, thành phố, các đơn vị liên quan căn cứ các văn bản chỉ đạo của Lãnh đạo tỉnh (Quyết định 1834/QĐ-UBND của UBND tỉnh ban hành kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược quốc gia phòng chống HIV/AIDS đến 2020 và tầm nhìn đến 2030; Quyết định 3275/QĐ-UBND ngày 12/11/2015 của UBND tỉnh phê duyệt kế hoạch thực hiện Đề án “đảo đảm tài chính cho hoạt động phòng chống HIV/AIDS tại Khánh Hòa giai đoạn 2016-2020”…); căn cứ các văn bản chỉ đạo và hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, Cục phòng chống HIV/AIDS, Sở Y tế. Đồng thời tham mưu UBND các cấp xây dựng, tổ chức triển khai kế hoạch phòng chống HIV/AIDS năm 2016 theo nội dung văn bản số 862/BYT-UBQG50 ngày 18/02/2016 của Bộ Y tế (thực hiện mục tiêu 90-90-90 từ năm 2016); chỉ đạo tăng cường công tác phòng chống HIV/AIDS thuộc phạm vi quản lý (đưa chương trình phòng chống HIV/AIDS vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; phối hợp đa ngành; phong trào toàn dân phòng chống HIV/AIDS tại cộng đồng dân cư; Thông tư liên tịch 29 về bao cao su tại cơ sở lưu trú…).
Đối với việc triển khai các hoạt động/dịch vụ được thay đổi, về tư vấn xét nghiệm HIV tại Thông tư 06/2012/TYT-BYT ngày 20/4/2012 của Bộ Y tế quy định điều kiện thành lập, nội dung hoạt động tư vấn phòng chống HIV/AIDS; Thông tư 01/2015/TYT-BYT ngày 27/02/2015 của Bộ Y tế hướng dẫn tư vấn phòng chống HIV/AIDS tại cơ sở y tế; Thông tư 15/2013/TT-BYT ngày 24/5/2013 của Bộ Y tế hướng dẫn bảo đảm chất lượng thực hiện kỹ thuật xét nghiệm HIV…Về điều trị HIV/AIDS, quy định tại Thông tư 09/TT-BYT ngày 26/01/2011 của Bộ Y tế hướng dẫn điều kiện, phạm vi chuyên môn của cơ sở y tế điều trị ARV; Thông tư 32/2013/TT-BYT ngày 17/10/2013 của Bộ Y tế hướng dẫn quản lý, theo dõi điều trị người nhiễm, phơi nhiễm với HIV; Quyết định 3047/QĐ-BYT ngày 22/7/2015 của Bộ Y tế về việc ban hành Hướng dẫn quản lý, điều trị và chăm sóc HIV/AIDS…Về bảo hiểm y tế, Thông tư 15/2015/TT-BYT ngày 26/6/2015 của Bộ Y tế Hướng dẫn thực hiện khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế đối với người nhiễm HIV và người sử dụng dịch vụ y tế liên quan đến HIV/AIDS.
Bác sĩ Tin cũng khuyến nghị Sở Y tế có văn bản chỉ đạo kiện toàn cơ sở, rà soát trang thiết bị, nhân sự…triển khai mở rộng, lồng ghép các dịch vụ liên quan HIV/AIDS vào hệ thống; tiếp nhận, củng cố, duy trì các dịch vụ của các dự án chuyển giao; Tăng cường công tác tư vấn xét nghiệm HIV với nhiều mô hình phù hợp địa phương. Các cơ sở khám quản lý sức khỏe định kỳ cần thực hiện việc tư vấn xét nghiệm HIV, kết nối/chuyển tiếp đối với tiếp viên nhà hàng, khách sạn, dịch vụ xoa bóp, dịch vụ vui chơi giải trí…; Chỉ đạo tổ chức triển khai chi trả bảo hiểm y tế theo Thông tư 15/2015/TT-BYT của Bộ Y tế; Chỉ đạo thực hiện tốt Nghị định 56/2011/NĐ-CP về chế độ phụ cấp ưu đãi nghề; Đề xuất UBND tỉnh tăng đầu tư kinh phí phòng chống HIV/AIDS trong các năm tới./.
Hoa Phượng