Theo đánh giá của Cục phòng chống HIV/AIDS Bộ Y tế, trong thời gian qua công tác phòng, chống HIV/AIDS của Việt Nam chủ yếu dựa vào sự hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế như PEPFAR, Quỹ toàn cầu, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Ngân hàng thế giới (WB)…Các hỗ trợ kỹ thuật đã đóng góp lớn vào việc củng cố, duy trì và vận hành hệ thống phòng, chống HIV/AIDS.
Hiện nay, với việc nguồn lực tài trợ đang cắt giảm, đòi hỏi cần có sự chủ động hơn nữa về nguồn lực và có kế hoạch tiếp nhận, chuyển giao các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS tại các tuyến. Bên cạnh đó, cần tiếp tục tăng cường năng lực, hỗ trợ chuyên môn cho cán bộ đang công tác trong hệ thống phòng, chống HIV/AIDS. Các cán bộ tuyến tỉnh sẽ đóng vai trò là các cán bộ hỗ trợ kỹ thuật cho tuyến huyện và tuyến xã trong hầu hết các kỹ thuật chuyên môn liên quan đến phòng, chống HIV/AIDS. Tuyến Trung ương giữ vai trò giám sát và hỗ trợ địa phương triển khai các kỹ thuật chuyên sâu và kỹ thuật mới cũng như các hỗ trợ cụ thể theo yêu cầu của tuyến tỉnh.
Đặc thù của công tác phòng, chống HIV/AIDS gồm nhiều lĩnh vực khá chuyên biệt từ dự phòng, tư vấn, xét nghiệm đến chăm sóc và điều trị liên quan đến nhiều ngành, nhiều cơ sở y tế chứ không tập trung thành một đầu mối. Lĩnh vực dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS có nhiều đặc thù riêng. Việc đào tạo chuyên ngành về HIV/AIDS hiện nay còn đang được lồng ghép vào các chuyên ngành khác lượng kiến thức về HIV/AIDS đào tạo trong các trường còn ít. Chuyên môn về dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS của các cán bộ y tế tham gia chương trình phòng, chống HIV/AIDS phần lớn có được thông qua tập huấn, đào tạo liên tục nên rất cần có hỗ trợ kỹ thuật thường xuyên. Các Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS tỉnh/thành phố được phân công theo dõi và điều phối toàn bộ việc triển khai dịch vụ cũng như hỗ trợ kỹ thuật đảm bảo dịch vụ cung cấp đạt chất lượng. Do vậy, các hỗ trợ kỹ thuật của trong lĩnh vực dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS tại các tỉnh/thành phố cần được tập hợp và điều phối bởi một đơn vị đầu mối là Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS để đảm bảo sự đồng bộ và toàn diện về phòng, chống HIV.
Ngày 7/8/2015, Cục phòng chống HIV/AIDS xây dựng “Hướng dẫn thí điểm tổ chức và hoạt động của Nhóm hỗ trợ kỹ thuật về phòng, chống HIV/AIDS tuyến tỉnh, thành phố” nhằm xây dựng, củng cố, nâng cao năng lực và đẩy mạnh hoạt động của Nhóm hỗ trợ kỹ thuật tại tuyến tỉnh, thành phố (sau đây gọi tắt là Nhóm hỗ trợ kỹ thuật). Trong giai đoạn thí điểm sẽ ưu tiên tập trung vào 3 lĩnh vực: Điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng các thuốc thay thế, điều trị và chăm sóc HIV/AIDS; tư vấn và xét nghiệm HIV.
Theo kế hoạch, dự kiến từ tháng 8/2015 đến hết năm 2016 có 12 tỉnh, thành phố được lựa chọn triển khai thí điểm, cuối năm 2016 sẽ tiến hành đánh giá và tổng kết hoạt động thí điểm. Tiêu chuẩn lựa chọn thành viên tham gia nhóm hỗ trợ kỹ thuật gồm những cán bộ trực tiếp làm việc và có kinh nghiệm trong lĩnh vực cần hỗ trợ kỹ thuật từ 3 năm trở lên, đã được đào tạo tập huấn về chuyên môn nghiệp vụ và về hỗ trợ kỹ thuật do các cơ quan có chức năng tổ chức. Có kinh nghiệm, kỹ năng trong hoạt động hỗ trợ kỹ thuật cho các tuyến, có uy tín về chuyên môn trong lĩnh vực cần hỗ trợ kỹ thuật. Hiểu biết về hệ thống phòng chống HIV/AIDS tại địa phương. Cam kết thực hiện các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật được giao theo kế hoạch và sẵn sàng tham gia các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật định kỳ, đột xuất. Được lãnh đạo cơ quan/đơn vị quản lý chọn cử tham gia Nhóm hỗ trợ kỹ thuật.
Các nội dung hỗ trợ kỹ thuật chuyên môn gồm đào tạo, tập huấn chuyên môn, phương thức xác định nhu cầu hỗ trợ kỹ thuật cũng như cung cấp, theo dõi, đánh giá hỗ trợ kỹ thuật cho các cán bộ công tác tại các cơ sở cung cấp dịch vụ dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS. Hướng dẫn tại chỗ cho cán bộ, nhân viên cung cấp dịch vụ thực hiện đúng các quy trình, quy phạm về chuyên môn, đặc biệt là những cán bộ mới. Giới thiệu, cập nhật áp dụng các kỹ thuật, các quy định, quy trình chuyên môn mới. Chia sẻ kiến thức, thông tin, kinh nghiệm về lĩnh vực chuyên môn cần hỗ trợ và về các lĩnh vực có liên quan khác.
Hình thức hỗ trợ kỹ thuật gồm hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp, tại chỗ như đào tạo nâng cao kỹ năng, kiến thức, cầm tay chỉ việc. Giám sát hỗ trợ định kỳ, đột xuất theo yêu cầu hoặc khi nhận thấy có vấn đề cần phải hỗ trợ kỹ thuật. Hỗ trợ kỹ thuật gián tiếp, từ xa thông qua điện thoại, internet như email, hội nghị, hội thảo trực tuyến (webinar), đào tạo trực tuyến. Hỗ trợ qua việc cung cấp các thông tin, kiến thức được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử và Thư viện trực tuyến của Cục Phòng, chống HIV/AIDS. Thảo luận trường hợp/ca bệnh, hội chẩn./.
Anh Huy