Sở Y Tế Tỉnh Khánh Hòa

Ngày 19/10/2015, GS TS Nguyễn Thanh Long – Thứ trưởng Bộ Y tế đã ký Quyết định số 4306/QĐ-BYT về việc ban hành kế hoạch thí điểm tư vấn xét nghiệm HIV tại cộng đồng.
Theo Quyết định, từ quý IV/2015 đến quý III/2017 sẽ triển khai tại các tỉnh, thành phố Thái Nguyên, Điện Biên, Nghệ An, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Hà Nội và Thanh Hóa mô hình thí điểm tư vấn xét nghiệm dựa vào tổ chức cộng đồng. Mô hình có 03 loại là mô hình tư vấn xét nghiệm HIV lưu động; mô hình tư vấn xét nghiệm HIV thông qua mạng lưới y tế thôn bản và mô hình tư vấn xét nghiệm HIV thông qua các tổ chức cộng đồng.
Cụ thể đối với mô hình tư vấn xét nghiệm HIV lưu động là thực hiện tư vấn xét nghiệm HIV do nhân viên y tế được đào tạo tư vấn, xét nghiệm HIV. Các nhân viên y tế có thể từ Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS, trung tâm y tế, bệnh viện tuyến huyện, trạm y tế xã. Các cơ sở y tế phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức cộng đồng thông báo thời gian địa điểm làm xét nghiệm HIV cho những người có nhu cầu xét nghiệm HIV đi làm xét nghiệm tại cộng đồng. Mời những đối tượng nguy cơ cao đi làm xét nghiệm HIV. Mô hình tư vấn xét nghiệm HIV thông qua mạng lưới y tế thôn bản là đào tạo tư vấn, xét nghiệm HIV cho cán bộ y tế thôn bản đủ năng lực và trình độ đảm bảo thực hiện được các kỹ thuật xét nghiệm HIV đơn giản theo đúng quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. Các cơ sở y tế tham gia hỗ trợ kỹ thuật, giám sát đảm bảo chất lượng xét nghiệm HIV, định kỳ đánh giá chất lượng thực hiện xét nghiệm HIV của nhân viên y tế thôn bản. Nhân viên y tế thôn bản trực tiếp tiếp cận các đối tượng có nguy cơ lây nhiễm HIV cao và mời họ làm xét nghiệm HIV. Chuyển gửi những người có kết quả phản ứng với xét nghiệm HIV ban đầu đến cơ sở y tế để làm xét nghiệm khẳng định HIV. - Hỗ trợ đăng ký chăm sóc điều trị nếu có kết quả khẳng định xét nghiệm HIV dương tính. Mô hình tư vấn xét nghiệm HIV thông qua các tổ chức cộng đồng là lựa chọn và đào tạo các cộng tác viên, nhân viên tiếp cận cộng đồng có đủ năng lực, kinh nghiệm, có uy tín với cộng động tham gia đào tạo về tư vấn, xét nghiệm HIV. Lựa chọn những người được đào tạo và có khả nặng thực hiện tốt công việc để triển khai mô hình. Các cơ sở y tế tham gia hỗ trợ kỹ thuật, giám sát đảm bảo chất lượng xét nghiệm HIV, định kỳ đánh giá chất lượng thực hiện xét nghiệm HIV của các cá nhân, tổ chức thực hiện xét nghiệm HIV. Cộng tác viên, nhân viên tiếp cận cộng đồng tiếp cận các đối tượng nguy cơ cao và mời họ làm xét nghiệm HIV. Chuyển gửi những người có phản ứng với xét nghiệm sàng lọc HIV đến cơ sở y tế để làm xét nghiệm khẳng định HIV. Hỗ trợ đăng ký chăm sóc và điều trị.
Địa bàn được lựa chọn là các khu vực có các nhóm người nguy cơ cao nhiều, các khu vực xa trung tâm huyện, đi lại khó khăn, mất nhiều thời gian. Các đối tượng can thiệp gồm người nghiện chích ma túy; vợ hoặc chồng con của người nhiễm HIV; phụ nữ bán dâm; nam quan hệ tình dục đồng giới nam; người chuyển giới nữ; góa phụ của người nghiện chích ma túy đã mất; vợ của người nghiện chích ma túy chưa được xét nghiệm HIV; nam giới ở các thôn bản có tỷ lệ nhiễm HIV cao (trên 1%) và có các tập tục hoặc hành vi dễ làm lây nhiễm HIV.
Sinh phẩm xét nghiệm HIV lựa chọn là loại có kỹ thuật đơn giản dễ thực hiện tại cộng đồng, các sinh phẩm xét nghiệm HIV được cấp phép bởi Bộ Y tế. Trong trường hợp các sinh phẩm chưa đăng ký cấp phép tại Việt Nam, chọn sinh phẩm đã được Tổ Chức Y tế khuyến cáo sử dụng, hoặc sinh phẩm được một trong các nước Mỹ, các nước EU, Nhật phê duyệt sử dụng.
Mục tiêu của việc triển khai mô hình là góp phần làm tăng tỷ lệ người nhiễm HIV biết tình trạng HIV của họ trong mục tiêu phát hiện 90% người nhiễm HIV vào năm 2020; đánh giá tính khả thi và tính chấp nhận của các mô hình xét nghiệm tại cộng đồng và dựa vào cộng đồng; xây dựng hướng dẫn tư vấn xét nghiệm HIV tại cộng đồng và tăng sự lựa chọn tự làm xét nghiệm HIV cho người có hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV./.
Hoa Phượng