Khánh Hòa là một tỉnh có số người mắc bệnh lao khá cao trong cả nước. Trong năm 2013 tỷ lệ phát hiện lao các thể là 141,9/100.000 dân so với trung bình cả nước là 111,2/100.000 dân. Theo số liệu được thống kê của Bệnh viện Lao và bệnh phổi Khánh Hòa, so sánh với năm trước thì bệnh nhân lao mới phát hiện năm 2010 tăng 7,9%; năm 2011 giảm xuống 9,8%; năm 2012 tăng lên 12,5%, đến năm 2013 giảm 2,4%. Trong năm 2011 toàn tỉnh phát hiện được 1.309 người, trong đó bệnh nhân lao phổi có AFB(+) là 861 người; năm 2012 phát hiện được 1.472 người, trong đó bệnh nhân lao phổi có AFB(+) là 955; năm 2013 phát hiện được 1.436 người, trong đó bệnh nhân lao phổi có AFB(+) là 894 người. Số bệnh nhân tử vong do lao có xu hướng gia tăng năm 2011 là 40 người, năm 2012 là 49 người đến năm 2013 là 63 người.
Số bệnh nhân mới phát hiện được so sánh giữa năm 2013 so với năm 2012 cụ thể như sau: Thành phố Nha Trang là 184 giảm 13,2%, thành phố Cam Ranh là 117 giảm 9,3%, huyện Diên Khánh là 164 không tăng cũng không giảm, thị xã Ninh Hòa là 266 tăng 11,8%, huyện Vạn Ninh là 142 giảm 0,7%, huyện Khánh Vĩnh là 53 giảm 5,4%, huyện Khánh Sơn giảm 18,8%, huyện Cam Lâm tăng 15%. Năm 2013, toàn tỉnh đã thực hiện khám cho 73.791 lượt người, phát hiện 1.436 bệnh nhân mới mắc bệnh lao, điều trị khỏi cho 1.336 bệnh nhân lao, tử vong do lao là 63 người, quản lý và điều trị 2.411 người.
Bệnh viện Lao và bệnh phổi xuất phát là một bệnh viện chuyên khoa lao được thành lập từ tháng 6 năm 2000 và đã đi vào hoạt động đến nay. Chức năng của bệnh viện vừa mang tính chất của bệnh viện chuyên khoa hạng 3 tuyến tỉnh vừa đảm nhiệm chức năng quản lý và giám sát chương trình chống lao quốc gia trong phạm vi toàn tỉnh. Từ tháng 10 năm 2004 đã được UBND tỉnh Khánh Hòa đổi tên thành Bệnh viện Lao và Bệnh phổi.
Tình hình khám và điều trị lao tại phòng khám Bệnh viện Lao và bệnh phổi Khánh Hòa cho thấy số lượng bệnh nhân quản lý điều trị tại phòng khám Bệnh viện Lao và Bệnh phổi năm 2014 là 388 bệnh nhân, trong đó bệnh nhân lao phổi AFB(+) là 187 bệnh nhân, bệnh nhân lao phổi AFB(-) là 81 bệnh nhân, bệnh nhân lao ngoài phổi là 120 bệnh nhân.
Từ tháng 1 – 6/2015, tác giả Nguyễn Kim Soạn đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Thực trạng và một số yếu tố liên quan tới tuân thủ điều trị của bệnh nhân lao phổi mới được đăng ký điều trị tại phòng khám lao – Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Khánh Hòa”. Từ kết quả nghiên cứu, tác giả nghiên cứu đã đưa ra một số khuyến nghị nhằm nâng cao tỷ lệ tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao của bệnh nhân lao mới đang điều trị tại phòng khám Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Khánh Hòa như sau:
1. Chương trình chống lao cần tăng cường hơn nữa công tác truyền thông giáo dục cho bệnh nhân lao về tầm quan trọng, sự cần thiết phải thực hiện đúng các nguyên tắc điều trị lao để bệnh nhân có kiến thức và thực hành đúng để đạt kết quả tốt trong điều trị bệnh lao.
2. Cán bộ chống lao tiếp tục tổ chức tư vấn cho gia đình, người thân bệnh nhân lao mới những kiến thức về bệnh lao, đặc biệt là những nguyên tắc điều trị lao và việc giám sát điều trị để họ có thể phối hợp với cán bộ y tế trong việc quản lý và điều trị bệnh cho người thân bởi chính họ là người gần gũi và ảnh hưởng rất lớn đến việc tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao của bệnh nhân.
3. Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Khánh Hòa định kỳ đánh giá thi đua khen thưởng quá trình quản lý, giám sát điều trị bệnh nhân lao của cán bộ chống lao. Huy động chính quyền, các tổ chức xã hội phối hợp hoạt động và hỗ trợ chương trình phòng chống lao tại đây.
4. Duy trì và phát huy vai trò quản lý điều trị bệnh nhân lao của người nhà. Cán bộ chống lao cần phối hợp chặt chẽ với người nhà quản lý bệnh nhân lao, mỗi tháng phối hợp trao đổi thông tin về quá trình điều trị của bệnh nhân và giải quyết những khó khăn trong quá trình điều trị của bệnh nhân từ 2 – 4 lần.
5. Cán bộ phòng chống lao cần giải thích đầy đủ 6 nguyên tắc điều trị lao cho bệnh nhân và người nhà giám sát điều trị, cần nhấn mạnh nguyên tắc dùng thuốc đều đặn, đây là nguyên tắc mà người bệnh tại đây thực hiện chưa đúng nhiều nhất.
Theo tác giả Nguyễn Kim Soạn vì đây là nghiên cứu cắt ngang nên chỉ cho kết quả tại một thời điểm. Cần tiến hành nghiên cứu theo dõi dọc để có những thông tin chi tiết và chính xác hơn về việc tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao và các yếu tố liên quan, nhằm làm cơ sở cho các giải pháp can thiệp, nâng cao tỷ lệ tuân thủ đúng các nguyên tắc điều trị lao của bệnh nhân.
Mai Trang