Theo báo cáo của Bệnh viện Lao và bệnh phổi Khánh Hòa, năm 2013 tỷ lệ phát hiện lao các thể của tỉnh là 141,9/100.000 dân, cao hơn so với con số trung bình toàn quốc là 111,2/100.000 dân. Việc điều trị bệnh lao còn gặp nhiều khó khăn, nguyên nhân chủ yếu là do người bệnh chưa thực hiện tốt việc tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao đúng.
Từ tháng 1 – 6/2015, tác giả Nguyễn Kim Soạn đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Thực trạng và một số yếu tố liên quan tới tuân thủ điều trị của bệnh nhân lao phổi mới được đăng ký điều trị tại phòng khám Lao, Bệnh viện Lao và bệnh phổi tỉnh Khánh Hòa”. Theo tác giả nghiên cứu, có 6 nguyên tắc điều trị lao cơ bản mà người bệnh phải tuân thủ đó là:
1. Thuốc phải dùng đúng liều lượng: Là dùng tất cả các loại thuốc vào một lần trong ngày, không chia nhỏ liều, không bỏ đi 1 viên thuốc của loại nào.
2. Dùng thuốc đều đặn hàng ngày: Chia làm 2 giai đoạn tấn công và duy trì, tiêm và uống thuốc theo chỉ định vào một giờ nhất định trong ngày.
3. Dùng thuốc phải đúng cách: Cả thuốc tiêm và thuốc uống dùng một lần xa bữa ăn.
4. Dùng thuốc đủ thời gian: Theo thời gian qui định của phác đồ điều trị là 8 tháng.
5. Xét nghiệm định kỳ: Xét nghiệm đờm vào tháng thứ 2 (đối với bệnh nhân lao phổi mới), hoặc tháng thứ 3 (đối với bệnh nhân lao phổi điều trị lại); tháng thứ 5 và thứ 7 của phác đồ điều trị.
6. Khám bệnh đúng hẹn: Hàng tháng đến khám lại tại phòng khám lao đúng hẹn.
Chưa tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao là không thực hiện đủ hoặc thực hiện sai một hoặc nhiều nguyên tắc trong 6 nguyên tắc điều trị lao. Điểm đạt từ 5 trở xuống.
Theo báo cáo của tác giả Nguyễn Kim Soạn, có 108 bệnh nhân lao mới đủ điều kiện và tự nguyện tham gia nghiên cứu, đó là những bệnh nhân lao mới thu nhận điều trị với phác đồ điều trị 6 tháng; từ 18 tuổi trở lên; bệnh nhân đăng ký điều trị tại bệnh viện 6 tháng đầu năm 2015; bệnh nhân không mắc bệnh tâm thần, lú lẫn. Trong đó bệnh nhân nam chiếm 73,1% nhiều gấp 3 lần so với số bệnh nhân nữ. Tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 52; người trẻ nhất 20 tuổi, người lớn nhất là 86 tuổi. Nam giới ở nhóm tuổi 18 – 44 chiếm tỷ lệ cao 61,1%. Nghề nghiệp là nông lâm ngư nghiệp chiếm tỷ lệ hơn 36 %; nhóm lao động tự do chiếm 31,5%, nghề thợ thủ công chiếm gần 17%. Thể bệnh lao phổi chiếm tỷ lệ hơn 84%, nhóm lao ngoài phổi chiếm tỷ lệ thấp 15,7%. Tỷ lệ bệnh nhân có bảo hiểm y tế chiếm 75,9%. Đối tượng nghiên cứu có tỷ lệ được người nhà quan tâm chăm sóc chiếm tỷ lệ 91,7%; 100% đối tượng nghiên cứu đều được cán bộ y tế hướng dẫn tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao.
Tác giả nghiên cứu đã có kết luận đối với tình hình tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ đối tượng nghiên cứu tuân thủ đúng đủ các nguyên tắc điều trị lao tương đối tốt (90,7%). Tuy nhiên vẫn còn một tỷ lệ thấp (9,3%) chưa tuân thủ đầy đủ.
Các yếu tố liên quan đến việc tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao của đối tượng nghiên cứu:
Bệnh nhân lao phổi tuân thủ đúng các nguyên tắc điều trị lao tốt hơn so với bệnh nhân lao ngoài phổi (χ2 = 12,054; p<0,05).
Bệnh nhân có được người nhà quan tâm chăm sóc thì tỷ lệ tuân thủ đúng các nguyên tắc điều trị lao cao hơn so với những bệnh nhân không được quan tâm chăm sóc (χ2 = 18,687; p<0,05).
Bệnh nhân có hiểu biết về các nguyên tắc điều trị lao thì tỷ lệ tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao cao hơn bệnh nhân không hiểu biết (χ2 = 6,636; p<0,05).
Các đối tượng nghiên cứu có hiểu biết đầy đủ các nguyên tắc điều trị lao thì tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao cao hơn đối tượng nghiên cứu không hiểu biết đầy đủ (χ2 = 16,745; p<0,05).
Nếu nhận thức được việc cần thực hiện các nguyên tắc điều trị lao thì tỷ lệ người bệnh tuân thủ các nguyên tắc điều trị lao cao hơn khi nhận thức không cần thực hiện (χ2 = 7,148; p<0,05).
Anh Huy