Tại hội nghị Khoa học bệnh truyền nhiễm và HIV/AIDS toàn quốc năm 2015, tác giả Nguyễn Thùy Dung, Bùi Vũ Huy – Khoa Viêm gan Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương- đã có báo cáo đề tài “Đánh giá giá trị của chỉ số Apri và Fibroscan ở bệnh nhân viêm gan vi rút C mạn tính”.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 1/2011 đến tháng 8/2012 trên 30 bệnh nhân viêm gan vi rút C mạn tính đủ tiêu chuẩn nghiên cứu được xác định mức độ xơ hóa gan bằng đồng thời 03 phương pháp: sinh thiết gan dưới hướng dẫn của siêu âm; Fibroscan gan và chỉ số APRI.
Kết quả nghiên cứu thực hiện trên 25 nam, 5 nữ tham gia; có tiêm chích ma túy 11 người; quan hệ tình dục không an toàn 4 người. Mức độ xơ hóa gan trên sinh thiết gan được đánh giá theo thang điểm Metavir: Fo- không có tổ chức xơ; F1- xơ khoảng cửa không có vách xơ; F2- xơ khoảng cửa có ít vách xơ; F3- nhiều vách xơ nhưng chưa xơ gan; F4- xơ gan.
Fibroscan đánh giá độ xơ hóa của gan dựa trên độ cứng của gan và được chia thành 5 mức độ từ Fo-F4, tương ứng trên sinh thiết gan. Kết quả nghiên cứu cho thấy độ cứng trung bình của Fibroscan của 30 bệnh nhân trong nghiên cứu là 11,93; bệnh nhân có giá trị nhỏ nhất là 4,1 kPa và bệnh nhân có kết quả lớn nhất là 46,4 kPa.
Theo kết quả nghiên cứu, chỉ số APRI được tính theo công thức của Wai; kết quả nghiên cứu cho thấy ở giai đoạn xơ hóa càng cao thì giá trị của APRI càng tăng. Đối với giá trị ngưỡng của fibroscan và chỉ số APRI theo mức độ xơ hoá giá trị ngưỡng tốt nhất tương ứng với giai đoạn Fo là 5,2 kPa; giai đoạn F1 là 7,6 kPa; giai đoạn F2 là 8,9 kPa; giai đoạn F3 là 16,2 kPa và giai đoạn F4 là 21,3 kPa. Giá trị ngưỡng để chẩn đoán giai đoạn Fo của chỉ số APRI là 0,48; giai đoạn F1-F3 là 0,94; giai đoạn F4 là 1,53.
Theo tác giả Nguyễn Thùy Dung, từ các khuyến cáo y khoa, chẩn đoán mức độ xơ hóa do viêm gan vi rút C là cần thiết để tiên lượng bệnh và quyết định điều trị thuốc kháng vi rút. Hiện nay, sinh thiết gan vẫn được xem là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán mức độ xơ hóa. Tuy nhiên, sinh thiết gan là kỹ thuật xâm lấn với nguy cơ có biến chứng. Chính vì vậy, việc đưa ra các chỉ số đơn giản để đánh giá mức độ xơ hóa là cần thiết. Trên thế giới có nhiều nghiên cứu để chẩn đoán giai đoạn xơ hóa và xơ gan với kết quả độ chính xác cao. Trong các phương pháp đó, có sử dụng chỉ số APRI và kỹ thuật fibroscan. Đây là những phương pháp đơn giản, rẻ tiền và dễ áp dụng trong thực hành lâm sàng. Đối với Việt Nam, việc sử dụng các chỉ số APRI và fibroscan để đánh giá mức độ xơ hóa của gan chưa được áp dụng nhiều tại các cơ sở y tế.
Tác giả nghiên cứu đã có khuyến nghị cần xem xét áp dụng rộng rãi chỉ số APRI và Fibroscan trong việc chẩn đoán mức độ xơ hóa ở bệnh nhân viêm gan vi rút C mạn tính. Nhất là khi bệnh nhân có chống chỉ định sinh thiết gan hoặc bệnh nhân không đồng ý làm sinh thiết gan.
Xơ gan là một bệnh gan mạn tính, trong đó tế bào gan bị thoái hóa hoạt tử và được thay thế bởi những tế bào gan tái sinh và các dải xơ làm cho cấu trúc tiểu thùy gan bị thay đổi thành những nốt tân sinh không có chức năng.
Triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng của xơ gan là do rối loạn chức năng gan, thông nối cửa chủ và tăng áp lực tĩnh mạch cửa, người bệnh có thể không có triệu chứng trong một thời gian dài; xơ gan là một bệnh đe dọa đời sống; điều trị xơ gan giúp ngăn ngừa hoặc làm chậm tổn thương gan. Điều trị bao gồm điều trị nguyên nhân, điều trị làm tránh tổn thương gan; điều trị nâng đỡ, điều trị biến chứng và ghép gan.
Hữu Cao