Tác giả Đỗ Trung Quân cùng cộng sự Bệnh viện Bạch Mai đã thực hiện nghiên cứu “Tỷ lệ biến chứng thần kinh ngoại vi ở bệnh nhân Đái tháo đường tuýp 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Bạch Mai”.
Có 243 bệnh nhân tham gia nghiên cứu, người trẻ nhất 37 tuổi, già nhất 86 tuổi, tuổi trung bình là 61,5; nữ giới chiếm tỷ lệ 69,1%. Nghiên cứu áp dụng tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh Thần kinh ngoại vi do Đái tháo đường của Hiệp hội Thần kinh Anh năm 2001.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bệnh nhân có bệnh Thần kinh ngoại vi chiếm 63,4%; đây là tỷ lệ khá cao vì đối tượng trong nghiên cứu có thời gian mắc bệnh trên 10 năm chiếm tỷ lệ nhiều và mức độ kiểm soát đường máu không tốt.
Tỷ lệ biến chứng thần kinh theo thang điểm hỏi bệnh là 82,5%. Còn theo điểm khám bệnh, nhóm bệnh nhân nặng gặp ít nhất là 14 bệnh nhân (9,1%); nhóm bệnh nhân trung bình gặp nhiều nhất là 76 bệnh nhân (49,4%); nhóm bệnh nhân nhẹ có 64 bệnh nhân chiếm tỷ lệ 41,6%.
Các bệnh nhân có biến chứng hay gặp nhất là rối loạn cảm giác chủ quan chiếm 66,2%; chủ yếu là tê bì, kiến bò, nóng rát, châm chích, lạnh buốt, mỏi co rút, đau nhức. Đối với tỷ lệ các triệu chứng trong nhóm rối loạn cảm giác chủ quan của bệnh Thần kinh ngoại vi thì tê bì, kiến bò là 82,1%; kim châm 34,5%, nóng rát 12,3%, tê buốt 9,5%. Cảm giác rát bỏng bàn chân trong nhóm rối loạn cảm giác chủ quan chiếm tỷ lệ 12,3%; bệnh nhân mô tả lòng bàn chân, phần ngọn chi của hai chân nóng rát như có lửa đốt khiến cho bệnh nhân muốn ngâm chân vào nước mát và không dám đi chân trần trên mặt đất mà phải đeo găng hoặc đi tất, nhiều khi đi ngủ bệnh nhân thấy rát bỏng khi chạm nhẹ chân vào chăn hoặc ga trải giường.
Triệu chứng rối loạn phản xạ gân Achille chiếm tỷ lệ 64,3%; bệnh nhân có biến chứng thần kinh ngoại vi mất hoặc giảm phản xạ gân Achille một bên chỉ có 01 bệnh nhân; mất hoặc giảm phản xạ gân Achille hai bên là 98 bệnh nhân chiếm 63,6%. Mất phản xạ gân gót có thể được coi là dấu hiệu sớm của biến chứng thần kinh do Đái tháo đường, trong trường hợp giảm và mất phản xạ gân Achille ở cả hai bên nói lên các tổn thương cung phản xạ có tính chất đối xứng.
Có 22 bệnh nhân (14,3%) rối loạn phản xạ gân gối; còn tỷ lệ bệnh nhân mất hoặc giảm cảm giác rung ở hai bên là 52%; một bên chỉ có 6,5%. Rối loạn cảm giác rung chủ yếu gặp là đối xứng hai bên.
Rối loạn cảm giác về nhiệt, tỷ lệ bệnh nhân mất cảm nhận nhiệt ở hai bên chân là 36,4%; tỷ lệ mất cảm nhận nhiệt ở một bên chân là 6,5%. Rối loạn cảm nhận nhiệt chủ yếu gặp đối xứng hai bên và tỷ lệ bệnh nhân giảm hoặc mất cảm giác nóng lạnh chiếm đến 42,9%. Teo cơ là dấu hiệu lâm sàng gặp nhiều trong nghiên cứu, chiếm tỷ lệ 54,5%. Thường teo cơ ở vùng cẳng – bàn chân và cân xứng hai bên.
Chúng ta biết rằng biến chứng tổn thương thần kinh ngoại vi là biến chứng nguy hiểm và phổ biến thường dẫn đến rối loạn nặng về các chức năng vận động, cảm giác, thực vật, dinh dưỡng. Nếu tổn thương kéo dài có thể gây thoái hóa dây thần kinh bệnh thần kinh ngoại vi do Đái tháo đường là một biến chứng thường gặp và xuất hiện khá sớm. Bệnh thần kinh ngoại vi là yếu tố nguy cơ hàng đầu với biến chứng mạch vành, mạch não cũng như các biến chứng mạch máu khác nhất là ở chi dưới. Nhiều nghiên cứu cho thấy biến chứng thần kinh ngoại vi là một trong những yếu tố dễ đưa đến bệnh mạch máu lớn, rất đáng ngại vì tăng bệnh suất, làm người bệnh dễ trở thành người tàn phế như tắc mạch chi, biến chứng này thường phối hợp với bệnh lý thần kinh tự động và nhiễm trùng gây hoại tử và loét ổ gà bàn chân người Đái tháo đường.
Được biết cho đến nay, Việt Nam chưa có nhiều nghiên cứu về tỷ lệ biến chứng thần kinh ngoại vi trên bệnh nhân Đái tháo đường tuýp 2.
Bảo Trâm