Tại Hội nghị khoa học Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng Khánh Hòa được tổ chức vào tháng 10/2015, các tác giả Cầm Bá Thức, Nguyễn Thị Dương, Cao Văn Vương - Bệnh viện Điều dưỡng phục hồi chức năng Trung ương đã báo cáo đề tài nghiên cứu “Kết quả điều trị Bàng quang thần kinh ở bệnh nhân tổn thương tủy sống bằng phương pháp đặt thông tiểu sạch cách quãng”.
Nghiên cứu được thực hiện trên 31 bệnh nhân tổn thương tủy sống do chấn thương điều trị tại khoa Tổn thương tủy sống – Bệnh viện Điều dưỡng phục hồi chức năng Trung ương giai đoạn 2008 – 2011. Đây là nghiên cứu đánh giá trước sau điều trị, phân loại tổn thương thần kinh theo Hiệp hội tổn thương tủy sống Hoa Kỳ (ASIA); can thiệp bằng huấn luyện kỹ thuật thông tiểu cách quãng cho bệnh nhân hoặc người thân, trường hợp có rò rỉ, bệnh nhân nam dùng chụp đi tiểu, dây dẫn và túi gom; đối với bệnh nhân nữ dùng tã lót. Cỡ ống thông sử dụng cho nam là 12 và nữ là 14. Đánh giá kết quả tốt là bệnh nhân hoặc người nhà bệnh nhân thực hiện thành thạo kỹ thuật, không bị nhiễm khuẩn tiết niệu trong quá trình thực hiện; không đau, không chảy máu, kiểm soát nước tiểu tốt, không có mùi hôi, kết quả trung bình là thực hiện được, kỹ năng chưa tốt, có thể biểu hiện đau nhẹ, kiểm soát nước tiểu tốt, không có mùi hôi, nhiễm khuẩn tiết niệu nhẹ nhưng không phải dùng kháng sinh, không chảy máu, kết quả kém là thực hiện khó khăn, phải hướng dẫn nhiều lần, gây đau, chảy máu, nhiễm khuẩn tiết niệu phải dùng kháng sinh, kết quả thất bại là bệnh nhân bỏ trị.
Kết quả nghiên cứu cho thấy đối tượng nghiên cứu ở độ tuổi từ 20 – 49 tuổi chiếm gần 60%, nam nhiều gấp 8 lần so với nữ giới. Có 12 trường hợp tổn thương tủy cổ, 13 trường hợp tổn thương tủy ngực và 06 trường hợp tổn thương tủy lưng. Về phân loại tổn thương tủy sống theo ASIA và kiểu tiểu tiện lúc vào viện, có 22 trường hợp còn thông tiểu lưu, tiểu tự phát là 7 bệnh nhân, 02 bệnh nhân được mở thông bàng quang trên xương mu. Tổn thương tủy sống hoàn toàn chiếm 61%; không hoàn toàn là 39%. Có 10/12 bệnh nhân tổn thương tủy sống cổ khi vào viện đang đặt thông tiểu lưu, bệnh nhân tổn thương tủy sống ngực là 7/13 bệnh nhân, đối với tổn thương thắt lưng là 5/6 bệnh nhân. Tỷ lệ nhiễm khuẩn tiết niệu ở bệnh nhân lưu thông tiểu và tiểu tự phát đều rất cao; đối với các biến chứng trong khi điều trị thông tiểu sạch cách quãng có 2 bệnh nhân đau nhẹ khi đặt thông tiểu, 06 bệnh nhân nhiễm khuẩn tiết niệu nặng, có 3 bệnh nhân biểu hiện nhiễm khuẩn tiết niệu nhẹ.
Kết quả điều trị cho thấy tình trạng tốt là 20 bệnh nhân (64,5%); trung bình 05 bệnh nhân; kém 06 bệnh nhân và không có trường hợp nào điều trị thất bại. Bệnh nhân đạt kết quả tốt là không có nhiễm khuẩn tiết niệu, kiểm soát nước tiểu tốt, khô sạch và không có mùi, hoàn toàn hài lòng khi áp dụng kỹ thuật thông tiểu sạch cách quãng.
Chúng ta biết rằng, nguyên nhân nhiễm khuẩn tiết niệu ở bệnh nhân tổn thương tủy sống là do tồn đọng một lượng nước tiểu trong bàng quang sau khi đi tiểu, đây là môi trường cho vi khuẩn phát triển và gây ra nhiễm khuẩn tiết niệu. Nhiễm khuẩn tiết niệu gây viêm thận, suy thận và là nguyên nhân gây tử vong hàng thứ hai ở bệnh nhân tổn thương tủy sống. Để giải quyết tình trạng này, Lapides năm 1972 đã đề xuất kỹ thuật thông tiểu cách quãng. “Không tiệt khuẩn” nhưng “sạch”. Qua nhiều năm áp dụng kỹ thuật này được đánh giá là rất tốt, ít biến chứng, giảm được nhiễm khuẩn tiết niệu, hạn chế tạo sỏi bàng quang, kiểm soát nước tiểu tốt, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống người bệnh.
Nhiễm khuẩn tiết niệu là tiểu ra số lượng vi khuẩn đủ để xác định có nhiễm trùng đường tiểu. Nếu dùng phương pháp cấy nước tiểu giữa dòng thì ngưỡng chẩn đoán tiểu vi khuẩn có ý nghĩa lớn hơn hoặc bằng 105 khúm vi khuẩn trong 1ml nước tiểu với chỉ duy nhất một loại vi khuẩn. Nhiễm khuẩn tiết niệu thường có biểu hiện sốt, ớn lạnh, phản ứng viêm toàn thân, đau hông lưng. Nhiễm trùng tiểu gặp trong 10% - 15% bệnh nhân nằm viện có đặt thông tiểu ngắn ngày. Nữ giới đặt thông tiểu lâu ngày, hệ thống ống dẫn lưu không kín, đặt và chăm sóc ống thông tiểu không đúng nguyên tắc vô trùng, dễ có yếu tố nguy cơ nhiễm trùng. Vi khuẩn xâm nhập bàng quang qua 2 con đường: trong lòng ống hoặc bề mặt ngoài ống thông từ lỗ niệu đạo. Vi khuẩn trú ẩn và phát triển trong màng sinh học (biofilm) bao quanh ống thông tiểu làm cho kháng sinh rất khó thấm vào để tiêu diệt vi khuẩn. Phòng ngừa nhiễm trùng tiểu do thông tiểu cơ quan kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ lưu ý: Chỉ đặt thông tiểu lưu khi cần thiết; Đặt thông tiểu nên được thực hiện bởi cán bộ y tế được huấn luyện thuần thục, đặt thông tiểu theo đúng nguyên tắc vô trùng với các dụng cụ vô trùng, dùng thông tiểu có kích thước phù hợp với bệnh nhân, chăm sóc thông tiểu một đến hai lần mỗi ngày, nên sử dụng hệ thống dẫn lưu kín, không để tắc ống dẫn lưu nước tiểu và nên dẫn lưu nước tiểu theo trọng lực; nếu hệ thống dẫn lưu kín được đặt không đúng kỹ thuật vô trùng, bị hở, rò rỉ nước tiểu, phải được thay ngay lập tức.
Nguyễn Phương