Tại Hội nghị khoa học Bệnh viện Y học cổ truyền và phục hồi chức năng Khánh Hòa năm 2015, tác giả Nguyễn Văn Dũng, Trần Thị Hương Lài Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng đã báo cáo đề tài “Bước đầu đánh giá tác dụng điều trị giảm đau thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng bằng phương pháp điện châm kết hợp treo xà đơn”.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 4-9/2014, có 30 đối tượng nghiên cứu được chẩn đoán xác định thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng được điều trị nội trú tại Khoa Nội nhi – Bệnh viện Y học Cổ truyền Đà Nẵng tham gia.
Tiêu chuẩn chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng theo tiêu chuẩn của Saporta (1970), phân loại giai đoạn I, II, IIIa và IIIb theo Arsen. Tất cả điều tra nghiên cứu đã chụp CT Scanner hoặc MRI cột sống thắt lưng. Tiêu chuẩn theo y học cổ truyền đối tượng nghiên cứu được chẩn đoán bệnh danh là yêu thống – yêu cước thống, chia làm 2 thể: Huyết ứ và Huyết ứ hiệp can thận hư. Đây là phương pháp nghiên cứu tiến cứu, thử nghiệm lâm sàng mở, so sánh trước và sau điều trị. Phương pháp điều trị phối hợp điện châm và treo xà đơn, đánh giá kết quả sau 10 ngày điều trị. Đối với kỹ thuật treo xà đơn, sau khởi động người bệnh bước 2 chân lên bục, hai tay mở rộng bằng vai nắm lấy xà đơn, buông lỏng toàn thân, 2 chân thả vào không khí, lúc này cột sống được kéo dãn và điều chỉnh hoàn toàn bằng chính trọng lượng cơ thể người tập, lên, xuống, nghỉ cũng phải tuân thử đặt hai chân trở lại bục rồi buông tay xuống, lúc lên xà đơn không được nhảy, không đánh lắc, co kéo người khi tập. Mỗi ngày tập 2 lần sáng, chiều, mỗi lần treo 5 lượt, mỗi lượt treo 15 giây.
Kết quả nghiên cứu cho thấy sau 10 ngày điều trị mức độ đau của nhóm đối tượng nghiên cứu cải thiện rõ rệt. Điểm đau trung bình của nhóm trước điều trị là 3,63 giảm xuống còn 2,1 sau điều tị (p<0,05). Đối với sự cải thiện độ cơ giãn cột sống thắt lưng sau 10 ngày điều trị nhóm can thiệp cải thiện rõ rệt, giá trị trung bình độ giãn cột sống thắt lưng của nhóm trước khi điều trị là 1,4 sau điều trị tăng lên 2,77 (p<0,01). Về sự cải thiện góc độ Lasegue sau 10 ngày điều trị đã thay đổi rõ, giá trị trung bình góc độ Lasegue ở nhóm trước điều trị là 1,4 tăng lên 2,57 sau điều trị (p<0,05).
Đối với sự cải thiện tầm vận động cột sống thắt lưng sau 10 ngày điều trị của nhóm nghiên cứu trước điều trị là 1,57, tăng lên 2,53 sau điều trị (p<0,01). Chất lượng cuộc sống sau 10 ngày điều trị có sự cải thiện rõ rệt; Kết quả đạt tốt chiếm 12 trường hợp, khá 14 trường hợp, trung bình 4 trường hợp và không có bệnh nhân nào đạt kết quả kém. Đối với kết quả điều trị thể bệnh y học cổ truyền loại tốt và khá ở thể huyết ứ là 94%; thể huyết ứ hiệp can thận hư là 76,9% (p<0,05).
Sau 10 ngày điều trị không có trường hợp nào xảy ra những tác dụng không mong muốn như vựng châm, chảy máu, tụ máu, nhiễm trùng, mẫn ngứa…
Theo tác giả nghiên cứu đạt được kết quả tốt trong liệu trình điều trị do có sự phối hợp phương pháp điện châm gồm châm lưng, châm bụng và treo xà đơn ngày 2 lần. Phương pháp phúc châm sử dụng các huyệt ở vùng bụng là hệ thống điều hòa thần kinh, nội tiết của cơ thể, đây là nơi hội tụ của tinh, thần, khí, huyết nên có tác dụng điều hòa kinh lạc, khí huyết, có tác dụng giảm đau mạnh hơn các vùng châm cứu khác, do đó hiệu quả giảm đau sẽ tốt hơn. Việc phối hợp treo xà đơn làm tăng hiệu quả giảm đau do làm giãn cơ, giảm áp lực nội đĩa đệm dẫn đến tăng cường dinh dưỡng đĩa đệm, giải phóng chèn ép rễ thần kinh, tăng nuôi dưỡng cục bộ, điều chỉnh các di lệch và tăng tính linh họat của khớp đốt sống. Ngoài ra treo xà đơn còn tạo điều kiện tốt hơn cho đĩa đệm mới bị thoát vị ở mức độ nhẹ và vừa có thể trở lại vị trí cũ.
Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là bệnh lý thường gặp trên lâm sàng, xảy ra ở người trẻ, phần lớn độ tuổi lao động. Đây là bệnh lý hay gặp nhất của bệnh lý đĩa đệm, là nguyên nhân chính gây đay thắt lưng. Theo y học hiện đại phương pháp kéo giãn cột sống là phương pháp điều trị giải phóng được một phần bệnh sinh của thoát vị đĩa đệm. Đối với phương pháp điện châm gồm châm các huyện ở vùng thắt lưng và thắt lưng hông. Đối với thể huyết ứ hiệp can thận hư châm bổ tại huyện thận du, tam âm giao, châm tả tùy theo vị trí đau của người bệnh, nếu đau vùng thắt lưng châm huyệt giáp tích, Dương lăng tuyền, Đại trường du, ủy trung, nếu đau từ thắt lưng xuống mông và chân theo kinh bàng quang, châm tả huyệt giáp tích, trật biên, ân môn, thừa sơn. Đại trường du, thừa phù, ủy trung, côn lôn…Đối với thể huyết ứ điện châm công thức giống thể huyết ứ hiệp can thận hư, thêm các huyệt: huyết hải, cách du.
Tác giả nghiên cứu kiến nghị điện châm và treo xà đơn là phương pháp đơn giản, ít tốn kém, an toàn và hiệu quả trong điều trị giảm đau thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Để phương pháp áp dụng rộng rãi trong các cơ sở y tế cần có thêm nghiên cứu với cỡ mẫu lớn và nhóm chứng để đánh giá cụ thể hơn.
Thanh Tùng