Thạc sĩ Điều dưỡng Nguyễn Hoàng Mỹ Thuyên, Trường Cao đẳng Y tế Khánh Hòa, vừa qua đã có báo cáo đề tài nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi nâng cao sức khỏe của người lớn bị tăng huyết áp tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa” tại Hội nghị khoa học trẻ lần IV năm 2015; Nghiên cứu có hai mục tiêu là: Nhận biết mức độ thực hiện hành vi nghiên cứu sức khỏe ở người lớn bị tăng huyết áp tại Bệnh viện đa khoa Khánh Hòa; Khảo sát mối liên quan giữa các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi và hành vi nâng cao sức khỏe ở người lớn bị tăng huyết áp tại Bệnh viện đa khoa Khánh Hoà.
Nghiên cứu đã thực hiện trên 150 người tuổi từ 35 – 65 đang được điều trị tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa với chẩn đoán bệnh tăng huyết áp ít nhất 6 tháng. Tiêu chí loại trừ là đối tượng có vấn đề thị lực, tiền sử bệnh tâm thần, hoặc suy giảm ý thức, các biến chứng y khoa nghiêm trọng khiến họ không thể đọc, viết, hiểu và trả lời bộ câu hỏi khảo sát, bệnh phối hợp như đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, suy thận giai đoạn cuối.
Bảng hỏi đo lường của nghiên cứu gồm bảng hỏi về hành vi nghiên cứu sức khỏe được điều chỉnh từ bộ công cụ Health Promoting Lifestyle Profile II để đo lường các hành vi nghiên cứu sức khỏe của người bệnh tăng huyết áp. Bảng câu hỏi gồm 6 nội dung hành vi với 32 câu, đó là dinh dưỡng, hút thuốc lá, tiêu thụ thức uống cồn, hoạt động thể chất, quản lý stress và trách nhiệm sức khỏe, thang điểm xếp từ 1 (chưa bao giờ thực hành) đến 4 (thực hành luôn luôn) cho câu hỏi khẳng định và ngược lại cho câu hỏi phủ định. Bảng điều tra này đạt độ tin cậy với chỉ số Cronbach alpha 0.83.
Các bảng câu hỏi điều tra nhận thức ích lợi, nhận thức rào cản và nhận thức sự tự tin thực hành hành vi nghiên cứu sức khỏe, được phát triển theo mô hình nghiên cứu sức khỏe của Pender. Độ tin cậy với Cronbach alpha lần lượt 0.95, 0.93 và 0.88.
Các bảng câu hỏi điều tra yếu tố bên ngoài và yếu tố môi trường, được phát triển theo mô hình PRECEDE-PROCEED của Green và Kreuter (2005). Độ tin cậy với Cronbach alpha lần lượt 0.83 và 0.81.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nữ giới chiếm hơn 57%; nhóm 45 – 54 tuổi chiếm gần 50%; tỷ lệ đối tượng nghiên cứu có trình độ Trung cấp và Cao đẳng là 37%; Phần lớn (76%) đối tượng nghiên cứu sống ở khu vực nội thành TP Nha Trang. Với mức thu nhập từ 3 – 5 triệu đồng/tháng chiếm gần 67%. Có 34% người mắc bệnh tăng huyết áp dưới 1 năm, 38% mắc bệnh từ 1 – 5 năm.
Đối với việc thực hiện các hành vi về dinh dưỡng, hoạt động thể chất, quản lý stress và trách nhiệm sức khỏe được tìm thấy ở mức độ trung bình. Bảng khảo sát về hành vi hút thuốc lá và tiêu thụ thức uống có cồn có điểm trung bình ở mức rất cao. Điều này có nghĩa các đối tượng nghiên cứu đã tránh hút thuốc lá và không uống rượu bia trong các hành vi nâng cao sức khỏe. Điểm giá trị trung bình xếp từ 2.17 đến 3.61.
Đối với mối liên hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi được chọn nghiên cứu và hành vi nâng cao sức khỏe: Kết quả nghiên cứu cho thấy, hành vi nâng cao sức khỏe có liên quan với giới tính, trình độ học vấn, nhận thức ích lợi của hành động, nhận thức khả năng tự tin đối với hành vi, yếu tố môi trường. Đối với những yếu tố như thời gian mắc bệnh, thu nhập gia đình, nhận thức rào cản đối với hành động không cho thấy có ý nghĩa thống kê.
Theo Ths Mỹ Thuyên, yếu tố môi trường bao gồm dịch vụ y tế, bảo hiểm y tế và nguồn thực phẩm địa phương có liên quan thuận với hành vi nâng cao sức khỏe. Điều này có nghĩa rằng sự thuận lợi do yếu tố môi trường đem lại giúp người lớn bệnh tăng huyết áp thực hiện tốt hơn hành vi sức khỏe. Kết quả này có sự hợp nhất với khái niệm của mô hình lý thuyết PRECEDE – PROCEED của Green và Kreuter (2005) đó là yếu tố môi trường vượt qua tầm kiểm soát của con người tạo điều kiện cho việc thực hiện hành vi. Trái ngược lại, nơi sống lại có mối liên quan nghịch có ý nghĩa thống kê với hành vi nâng cao sức khỏe. Nó cho thấy nơi sống có thể ảnh hưởng đến hành vi nâng cao sức khỏe ở khía cạnh trái chiều. Những người bệnh tăng huyết áp sống ở nội thành lại giảm thực hiện hành vi sức khỏe trong khi những người sống ở ngoại ô, nông thôn lại có nhiều khả năng tham gia hành vi.
Nghiên cứu của Ths Mỹ Thuyên cũng cho thấy sự hữu ích của các điều dưỡng trong việc cung cấp hỗ trợ chăm sóc nhằm nâng cao hành vi nâng cao sức khỏe cho người bệnh. Trước tiên hết, Điều dưỡng cần trợ giúp cho người bệnh nhận biết được vai trò kết nối giữa bệnh tật của họ, hành vi sức khỏe và vai trò của các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi. Điều dưỡng nên là người trợ giúp tích cực chủ động trong việc cung cấp chăm sóc đến người bệnh không chỉ tại bệnh viện, cơ sở y tế mà còn tại nhà người bệnh. Nghiên cứu gợi ý những nghiên cứu tương lai nên cung cấp một chương trình giáo dục và chiến lược quốc gia về quản lý tăng huyết áp nhằm thúc đẩy hành vi hướng đến tình trạng sức khỏe tối ưu cho các nhóm đối tượng. Các nghiên cứu can thiệp nên được mở rộng để nâng cao hành vi sức khỏe ở những người bệnh mạn tính.
 Quế Lâm