Năm 1917, Albert Einstein phát minh ra hiện tượng phát xạ cưỡng bức (SER: Stimulated Emmission of Radiation) ông được xem là cha đẻ của laser.
Holmium, Ho: YAG laser được ứng dụng nhiều trong lĩnh vực điều trị tiết niệu. Năm 1993 trên lâm sàng đã thực hiện ứng dụng tán sỏi với Ho: YAG. Ngày nay, phương pháp nội soi niệu quản thận ngược dòng bằng ống mềm kết hợp laser tán sỏi được lựa chọn nhiều; Tại Việt Nam phương pháp này thực hiện vào năm 2008 tại Bệnh viện Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh, sau đó là Bệnh viện Bình Dân, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Đại học Y dược Huế. Theo các chuyên gia tiết niệu, khó khăn của kỹ thuật nội soi niệu quản thận ngược dòng bằng ống mềm là ống soi dễ bị hỏng do nguồn năng lượng laser, do sự cọ sát của các sợi laser khi đưa vào, đưa ra nhiều lần ở kênh thao tác. Có tác giả đã sử dụng vỏ bảo vệ laser để nâng số lần sử dụng của ống soi. Loại FlexGuard Sheath (Germany) là vỏ bọc laser chính hãng được dùng để ngăn chặn sự hủy hoại của laser. Vỏ bọc giúp tránh cho sợi laser cọ sát vào thành ống, cho phép luồn laser vào ống soi ngay khi đầu ống gập. Tuy nhiên vỏ bọc không ngăn chặn trực tiếp sự hủy hoại của năng lượng laser. Tác giả Phạm Ngọc Hùng, Bệnh viện Trung ương Huế đã sử dụng một dụng cụ tương tự thay thế, đó là vỏ của thông Dormia hỏng để làm vỏ bảo vệ laser.
Từ tháng 10/2010 đến tháng 12/2015, BS Phạm Ngọc Hùng cùng cộng sự Bệnh viện Trung ương Huế, Đại học Y dược Huế tiến hành nghiên cứu, báo cáo đề tài “Vỏ bảo vệ laser cải tiến trong nội soi mềm niệu quản ngược dòng tán sỏi sỏi đài thận”. Đối tượng nghiên cứu là 78 bệnh nhân có sỏi đài thận được tán bằng laser qua ống soi mềm niệu quản thận ngược dòng. Vỏ bảo vệ laser cải tiến, sử dụng thông Dormia 2,4 Fr, tiến hành cắt bỏ phần nối với tay cầm, rút bỏ phần dây bên trong, giữ lại phần vỏ. Nguồn laser Potent 40w.
BS Hùng phân tích báo cáo, tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 49,31; Có 15 bệnh nhân chưa can thiệp; 27 bệnh nhân đã mổ lấy sỏi thận; 8 bệnh nhân mổ lấy sỏi niệu quản; Có 4 trường hợp can thiệp nội soi mềm với thận độc nhất, trong đó có 1 trường hợp thận độc nhất bẩm sinh, 1 trường hợp đã cắt thận đối diện do mất chức năng và 2 trường hợp thận đối diện mất chức năng. Kích thước của sỏi thận trung bình ở đối tượng nghiên cứu là 17, 78mm; số lượng sỏi trung bình là 1,78 viên sỏi. Có 31 trường hợp (39,7%) chỉ có 1 viên sỏi; tổng số có 139 viên sỏi trong 78 đối tượng nghiên cứu. Các trường hợp sỏi đài thận dưới kết hợp các vị trí khác trong thận hoặc niệu quản.
BS Hùng cho biết, nội soi niệu quản thận bằng ống mềm hiện nay được sử dụng nhiều điều trị sỏi thận với viên sỏi kích thước nhỏ hơn 2cm, cũng như sỏi niệu quản ở đoạn trên. Bên cạnh những ưu điểm của phương pháp, cái bất lợi là trang thiết bị; ống soi mềm có giá thành cao nhưng dễ hư hỏng. Nguyên nhân gây hỏng là do ống soi mềm bị dây laser đâm thủng hoặc bị năng lượng laser bắn thủng. Có tác giả nghiên cứu cho thấy sau 6 – 15 lần sử dụng, ứng với 3 – 13 giờ sử dụng đã bị hư hại và phải sửa chữa; Các nghiên cứu chỉ ra độ bền của ống soi mềm chỉ giới hạn ở mức 3,25 – 14,4 trường hợp thực hiện. Các hãng sửa chữa báo cáo, có khoảng 70% các trường hợp hư hỏng là do bị hỏng kênh thao tác vì laser.
Riêng đối với BS Hùng cho biết, đã bị hỏng 2 ống soi sau 22 trường hợp thực hiện can thiệp; do vậy nhóm nghiên cứu luôn cố gắng tìm cách để giảm bớt tình trạng hư hỏng bằng cách sử dụng vỏ bảo vệ. Trong điều kiện không có vỏ bảo vệ chính hãng, nhóm nghiên cứu thay thế bằng vỏ của thông Dormia.
BS Hùng có nhận xét, bệnh nhân có sỏi đài dưới chiếm tỷ lệ 74,3% (58 trường hợp). Thủ thuật thực hiện đối với sỏi đài dưới bị ảnh hưởng bởi yếu tố giải phẫu hệ thống đài bể thận và niệu quản, đặc biệt là các yếu tố góc cổ đài dưới bể thận, chiều dài đài dưới, độ rộng cổ đài và chiều cao cổ đài dưới. Khi tán sỏi đài dưới làm ống soi gập, dây dẫn laser dễ bị hỏng kênh thao tác. BS Hùng cho biết, khi đã tiếp cận sỏi, nhóm thực hiện giữ nguyên vị trí và luồn laser qua vỏ bọc để tán sỏi, đây là ưu điểm của cải tiến kỹ thuật, tiện lợi khi thực hiện thao tác. Khi sử dụng vỏ bảo vệ, khi bị lạc mất sỏi, không cần rút dây dẫn laser ra ngoài khi thao tác thay đổi vị trí của đầu ống soi để tìm sỏi. Trong quá trình thực hiện tác giả nghiên cứu cho rằng không thấy cản trở nhiều trong thao tác điều khiển đầu ống, tác giả nghiên cứu đã tăng tốc độ tưới rữa bằng bơm nước theo như một số nghiên cứu ngoài nước. Qua thực tế sử dụng, BS Hùng có nhận xét vẫn giữ được chất lượng gần như mới hoàn toàn, kéo dài được tuổi thọ của ống soi mềm; tuy nhiên điều này còn tùy thuộc vào kỹ năng thành thạo của người thực hiện. Với kết quả này, tác giả nghiên cứu cho rằng có thể tăng gấp đôi hoặc 3 lần sử dụng ống soi so với bình thường, qua đó góp phần giảm được chi phí sửa chữa, tiết kiệm cho quá trình thực hiện và cả người bệnh.
Anh Duy