Gây chuyển dạ là sử dụng thuốc hoặc /và các kỹ thuật tạo ra cơn co tử cung, làm xóa mở cổ tử cung trước khi có chuyển dạ tự nhiên giúp thai nhi sổ ra ngoài theo đường âm đạo trong những trường hợp đình chỉ thai ghén vì thai phụ hoặc thai nhi.
Các chuyên gia phụ sản cho biết có khoảng 20-30% các trường hợp thai nghén phải gây chuyển dạ, trong đó có 2% các trường hợp này phải mổ lấy thai vì gây chuyển dạ không thành công. Để hạn chế tỷ lệ mổ lấy thai các nhà sản khoa đã và đang sử dụng phương pháp đánh giá chỉ số Bishop cổ tử cung để dự đoán trước khi gây chuyển dạ, từ đó quyết định phương pháp gây chuyển dạ hoặc mổ lấy thai ngay. Vì chỉ số Bishop được đánh giá theo cảm tính của bác sĩ khám nên có giá trị dự đoán không cao, do vậy các nhà nghiên cứu tổng kết tìm ra phương pháp mới cho hiệu quả dự đoán kết quả gây chuyển dạ đạt thành công cao đó là phương pháp đo chiều dài cổ tử cung qua siêu âm đầu dò trước khi gây chuyển dạ. Các nghiên cứu chỉ ra rằng với độ dài cổ tử cung trước khi gây chuyển dạ lớn hơn 3cm sẽ gây chuyển dạ rất khó thành công.
Theo BS Đoàn Thị Phương Lam, tại khoa đẻ, Bệnh viện Phụ sản trung ương qua thực hành cho thấy tỷ lệ gây chuyển dạ ngày càng cao trong những năm gần đây. Vì vậy cùng với các đồng sự, BS Phương Lam tiến hành nghiên cứu đề tài tìm hiểu giá trị của chiều dài cổ tử cung trước khi gây chuyển dạ với thành công của việc gây chuyển dạ. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 2/2015 đến tháng 3/2016. Tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng nghiên cứu dựa theo tiêu chuẩn của phương pháp đặt ống thông 2 bóng cải tiến bao gồm một thai sống, ngôi chỏm, màng ối còn nguyên vẹn; tuổi thai từ 37-42 tuần; chỉ số Bishop cổ tử cung dưới 6 điểm; không có viêm nhiễm âm đạo, tim thai tốt. Những thai phụ không có chỉ định đẻ đường âm đạo như mắc bệnh tim, tiền sản giật nặng, rau tiền đạo, u tiền đạo, ngôi ngang, ngôi ngược không được mời tham gia nghiên cứu.
Theo BS Phương Lam, các thai phụ tham gia nghiên cứu được thăm khám đánh giá chỉ số Bishop và siêu âm đường âm đạo đo độ dài cổ tử cung trước khi đặt bóng. Tính điểm chỉ số Bishop cổ tử cung dựa vào 5 đặc điểm: độ mở cổ tử cung, mật độ, độ xóa, tư thế cổ tử cung và độ lọt của ngôi thai. Siêu âm đo chiều dài cổ tử cung bằng cách đưa đầu dò vào sâu trong âm đạo khoảng 3 cm, không được đưa sâu quá sẽ làm di lệch vị trí cổ tử cung, di chuyển đầu dò nhẹ nhàng cho đến khi nhìn thấy hình ảnh cản âm của đường niêm mạc cổ tử cung trên một đường thẳng dọc theo cổ tử cung. Đặt thước đo khoảng cách từ lỗ trong đến lỗ ngoài cổ tử cung, đo 3 lần khác nhau, lấy chiều dài lần đo ngắn nhất làm kết quả nghiên cứu.
Sau khi đánh giá chỉ số Bishop và đo chiều dài cổ tử cung, thai phụ sẽ được đặt ống thông hai bóng gây chuyển dạ. Nếu sau 12 giờ bóng chưa tụt, tháo bóng đánh giá lại cổ tử cung, truyền oxytoxin tĩnh mạch gây chuyển dạ tiếp nếu cơn co tử cung yếu. Kết quả đầu tiên được đánh giá là làm mềm, mở cổ tử cung thành công lớn hơn hoặc bằng 3 cm; tỷ lệ đẻ đường âm đạo.
BS Đoàn Thị Phương Lam cho biết mục đích gây chuyển dạ là đạt được sinh đường âm đạo giúp thai phụ tránh được cuộc mổ đẻ trong những trường hợp phải đình chỉ thai ghén trước khi có chuyển dạ tự nhiên diễn ra. Trong nghiên cứu, BS Phương Lam nhận xét đã sử dụng đường cắt có giá trị dự đoán thành công của gây chuyển dạ là chiều dài cổ tử cung ở mức 3 cm và chỉ số Bishop cổ tử cung ở mức 3 điểm. Với những trường hợp có độ dài cổ tử cung < 3cm và chỉ số Bishop cao thì khả năng đẻ đường âm đạo cũng cao, còn với những trường hợp độ dài cổ tử cung > 3cm và chỉ số Bishop cổ tử cung thấp thì khả năng thành công của gây chuyển dạ là rất khó khăn.
BS Phương Lam lưu ý chiều dài cổ tử cung qua siêu âm đường âm đạo có giá trị dự đoán tốt hơn chỉ số Bishop cổ tử cung vì nó ít mang tính chủ quan hơn và chiều dài cổ tử cung được xác định dễ dàng, đặc biệt là những trường hợp cổ tử cung đóng kín làm cho việc thăm khám bằng tay không xác định được cổ tử cung mềm hay cứng, xóa hay chưa. Một nghiên cứu khác của Boozar Jomhri cùng cộng sự đã nói thêm rất rõ về vai trò của chiều dài cổ tử cung qua siêu âm.
BS Phương Lam có kết luận nghiên cứu là siêu âm đo chiều dài cổ tử cung qua âm đạo nên được áp dụng cùng với đánh giá chỉ số Bishop cổ tử cung trước khi tiến hành gây chuyển dạ để từ đó đưa ra quyết định gây chuyển dạ hay mổ lấy thai ngay; phương pháp này giúp tránh được kéo dài thời gian theo dõi, chờ đợi của thai phụ, giảm tai biến cho sản phụ và thai nhi.
Mai Trang