Ngày 7-8/6/2017, Quỹ Phòng chống Tác hại của Thuốc lá- Bộ Y tế tổ chức lớp tập huấn sử dụng bằng chứng khoa học để thiết kế tài liệu vận động chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Khai mạc lớp tập huấn, PGS.TS Lương Ngọc Khuê- Giám đốc Quỹ Phòng chống Tác hại của Thuốc lá nhấn mạnh Luật phòng chống tác hại của thuốc lá có hiệu lực từ ngày 01/05/2013, có thể ai cũng biết thuốc lá có hại, tuy nhiên để đạt được những mục tiêu đề ra công tác phòng chống tác hại của thuốc lá cần phải tiếp tục nỗ lực nhiều hơn xoay quanh 03 nội dung lớn là hoạch định chính sách; truyền thông và các hoạt động cai thuốc lá. Cụ thể để tạo được thành quả vỏ bao thuốc lá có in hình cảnh báo tác hại của thuốc lá chiếm diện tích 50% vỏ bao, các chuyên gia, cơ quan phải có nhiều bằng chứng để thuyết phục được các bộ ngành liên quan đồng ý. Hiện nay, có 27 tỉnh, thành phố thực hiện công tác phòng chống tác hại của thuốc lá đã và đang tiến hành đề tài nghiên cứu khoa học; vì vậy việc sử dụng các kết quả của nghiên cứu trở thành bằng chứng để chuyển tải đến các nhà lãnh đạo tại các tỉnh, thành phố từ đó đề xuất được những chính sách cụ thể là hết sức cần thiết.
ThS. Đoàn Thu Huyền- Giảng viên lớp tập huấn nhấn mạnh các học viên tham gia cần đạt được mục tiêu sau khoá học là (1) sử dụng kết quả nghiên cứu về thực hiện Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá của địa phương để xây dựng bản khuyến nghị chính sách và thông cáo báo chí về phòng, chống tác hại của thuốc lá ở tỉnh, thành phố. ThS. Huyền cho biết tính đến tháng 1/2015 đã có 180 quốc gia trên 192 quốc gia thành viên của Tổ chức Y tế Thế giới tham gia công ước khung của Liên hiệp quốc về kiểm soát thuốc lá (FCTC); đây là hiệp ước đầu tiên và lớn nhất trên thế giới về lĩnh vực y tế công cộng. Để giúp các quốc gia thực hiện được công ước khung FCTC và đưa cam kết lên mức toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới hướng dẫn thực hiện công cụ MPOWER; qua đó giúp làm giảm tỷ lệ người hút thuốc. MPOWER là 06 chiến lược kiểm soát thuốc lá gồm (1) giám sát việc sử dụng thuốc lá và các chính sách phòng ngừa; (2) Bảo vệ mọi người khỏi thuốc lá; (3) Hỗ trợ cai nghiện thuốc lá;(4) Cảnh báo về mối nguy hiểm của thuốc lá;(5) Thực thi quy định cấm quảng cáo khuyến mại và tài trợ thuốc lá và (6) Tăng thuế thuốc lá.
ThS. Huyền chia sẻ, hệ thống giám sát y tế công cộng lớn nhất trên toàn cầu là hệ thống giám sát thuốc lá GTSS. Giám sát là quá trình thu thập số liệu một cách có hệ thống, liên tục và diễn giải các số liệu y tế cần thiết cho việc lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá các chương trình y tế công cộng. Giám sát liên quan chặt chẽ với việc phổ biến số liệu đến những người làm công tác phòng ngừa và kiểm soát bệnh tật. Mục đích của hệ thống giám sát thuốc lá toàn cầu giúp tăng thêm năng lực cho các quốc gia về thiết kế, thực hiện và đánh giá các chương trình can thiệp phòng chống tác hại của thuốc lá; giám sát các các điều khoản cơ bản của Tổ chức Y tế Thế giới đề ra thông qua công cụ MPOWER.
Có 04 điều tra các quốc gia cần thực hiện, (1) Điều tra sử dụng thuốc lá của học sinh tuổi 13-15 (GYTS); (2) Điều tra sử dụng thuốc lá của giáo viên, cán bộ trường học (GSPS); (3) Điều tra sử dụng thuốc lá của sinh viên trường Y (GHPSS) và (4) Điều tra sử dụng thuốc lá của người trưởng thành (GATS). Tại Việt Nam, nghiên cứu GYTS được thực hiện vào năm 2003, 2007 và 2014. Nghiên cứu GATS được thực hiện vào năm 2010 và 2015. Nghiên cứu GSPSS được thực hiện năm 2006 và nghiên cứu GSPS được thực hiện vào năm 2003.
ThS. Huyền thông tin qua kết quả giám sát cho thấy, năm 2015 tại Việt Nam có khoảng 16,5 triệu người sử dụng thuốc lá có khói hoặc không khói; 15,6 triệu người hút thuốc lá có khói; hơn 954.000 người sử dụng thuốc lá không khói. Tỷ lệ hút thuốc lá điếu chung năm 2010 là 19,9%; năm 2015 giảm còn 18,2%. Tỷ lệ hút thuốc lá chung ở khu vực thành thị năm 2010 là 23,3%; năm 2015 giảm còn 20,6%. Trong đó, tỷ lệ này ở nam giới năm 2010 là 47,7%; năm 2015 giảm còn 42,7%. Tỷ lệ hút thuốc lá điếu của nam giới ở khu vực thành thị năm 2010 là 45,2%; năm 2015 giảm còn 38,7%. Với mục tiêu tất cả mọi người đều có quyền hít thở không khí trong lành; không có ngưỡng an toàn cho việc phơi nhiễm khói thuốc lá phải đạt được 100% môi trường không thuốc lá mới bảo vệ được sức khoẻ cho con người.
Theo kết quả nghiên cứu cho thấy, tại Việt Nam có 53,5% người không hút thuốc (28,5 triệu người) bị phơi nhiễm với khói thuốc lá tại gia đình. 36,8% người không hút thuốc (5,9 triệu người) làm việc tại các khu vực trong nhà có mái che và tường bao bị phơi nhiễm với khói thuốc lá tại nơi làm việc. Có khoảng 1,4 triệu người không hút thuốc (18,5%) bị phơi nhiễm với khói thuốc lá trên các phương tiện giao thông công cộng. Có 2,8 triệu người (16%) người không hút thuốc bị phơi nhiễm với khói thuốc lá tại trường học. Với những số liệu trên, rõ ràng cần có thêm những chính sách và hành động mạnh mẽ để thực thi Luật phòng chống tác hại của thuốc lá có hiệu quả, do vậy việc thiết kế các tài liệu vận động chính sách, bản thông cáo báo chí có chất lượng càng được quan tâm hơn trong thời điểm hiện nay.
Anh Huy