Tại Hội thảo phòng chống ung thư thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 18 vào tháng 12/2015, nhóm nghiên cứu các tác giả Nghiêm Thị Minh Châu, Vũ Ngọc Hoàn, Vũ Thuận Thanh Trà - Bệnh viện Quân Y 103 có báo cáo đề tài “Nghiên cứu thời điểm và phương thức phù hợp thông báo tin xấu cho người bệnh”.
Nghiên cứu được thực hiện trên 190 bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Quân y 103 và Bệnh viện Saint Paul từ tháng 11/2014 đến tháng 4/2015. Tin xấu được định nghĩa là “Bất kỳ thông tin nào làm ảnh hưởng nghiêm trọng và bất lực đến viễn cảnh của mỗi cá nhân về tương lai của họ”. Thông báo tin xấu (Breaking bad news) là một trong những lĩnh vực cơ bản thuộc chuyên ngành chăm sóc giảm nhẹ (Pallictive Care) mà bất kỳ thầy thuốc nào cũng cần phải hiểu rõ. Bệnh có khả năng ảnh hưởng xấu đến tâm lý người bệnh chia làm 2 nhóm: nhóm những bệnh nghiêm trọng giới hạn cuộc sống như ung thư, đột quỵ…và những bệnh làm thay đổi chất lượng cuộc sống như đái tháo đường, bệnh phổi, gan mạn tính.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nữ giới đối tượng nghiên cứu chiếm 54%, nhóm tuổi 50-60 có tỷ lệ 30,7%, nhóm 40-50 là 26,6%. Tuổi trung bình là 60 tuổi. Đối với trình độ học vấn, trình độ cao đẳng – đại học chiếm tỷ lệ 46,8%, sau đại học chiếm gần 6%, cấp trung học cơ sở chiếm 36%. Có 75 đối tượng nghiên cứu thuộc nhóm 1 là nhóm bệnh nghiêm trọng giới hạn cuộc sống (ung thư, đột quỵ); có 25% đối tượng nghiên cứu thuộc nhóm 2 là các bệnh mạn tính làm thay đổi cuộc sống như đái tháo đường, suy thận, suy tim, xơ gan mạn tính.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm 1 có ý kiến không đồng tình về việc cho người bệnh biết bệnh của mình cao hơn nhóm 2, tỷ lệ muốn thân nhân biết bệnh của người bệnh ở nhóm 1 thấp hơn ở nhóm 2. Đa số bệnh nhân thuộc nhóm 1 muốn thầy thuốc cho người bệnh biết thời gian còn lại của mình, tuy nhiên tỷ lệ muốn giấu người nhà chiếm 30%. Tâm lý của người bệnh thuộc nhóm 1 họ đã phải trải qua những tác động nặng nề của tin xấu nên bản thân họ không muốn cho những người khác trải qua tình trạng đó, còn đối với nhóm 2 có xu hướng muốn biết bệnh của mình và tự quyết định việc điều trị của bản thân mà không cần phải cho thân nhân biết đến.
Theo tác giả nghiên cứu, có 93% đối tượng nghiên cứu ở nhóm 1 đồng ý nên báo tin xấu cho người bệnh khi họ đã có sự ổn định tâm lý, 66% đồng ý cho thân nhân biết khi đã có chẩn đoán xác định.
Đối với tỷ lệ chưa biết và mong muốn biết chẩn đoán bệnh của mình là 97,6%, có 99% người bệnh cho rằng việc biết tình trạng bệnh của mình thật sự là quan trọng, việc đồng ý báo tin cho người thân là 98% ở những bệnh nhân nhóm 1, ở nhóm 2 tỷ lệ này thấp hơn là 76%.
Đối với tiên lượng thời gian sống còn lại là một trong những vấn đề thầy thuốc thường được người bệnh yêu cầu cung cấp trong quá trình điều trị cho người bệnh, tỷ lệ này ở nhóm 1 là 99,3%, nhóm 2 là 78,7%.
Thông báo tiến triển bệnh cũng là vấn đề hay gặp trong quá trình điều trị khi kết quả điều trị tiến triển xấu chỉ có 72% người bệnh ở nhóm 1 sẵn sàng đón nhận thông tin. Những người có trình độ học vấn càng cao, nhu cầu đối diện với tin xấu cũng cao hơn so với các nhóm khác.
Tác giả nghiên cứu cho thấy việc thông báo tin xấu đến người bệnh cần đảm bảo tính riêng tư và sự gớp mặt của thân nhân người bệnh sẽ phù hợp hơn đối với tâm lý người bệnh. Đa phần người bệnh mong muốn cán bộ y tế giải thích đơn giản, dễ hiểu khi thông báo tin xấu, cách truyền đạt của bác sỹ cũng góp phần rất quan trọng đến tâm lý người bệnh khi nhận tin xấu.
Người bệnh mong muốn được thầy thuốc an ủi, chia xẻ bằng những hành động, lời nói và sự đồng cảm, người bệnh cũng muốn được cung cấp những vật chất phù hợp như khăn giấy, nước uống…trong thời điểm đó.
Tác giả nghiên cứu đã có những kiến nghị khi thực hiện thông báo tin xấu cho người bệnh, cán bộ y tế cần chẩn bị sẵn sàng tâm lý cho người bệnh và xác định nhu cầu về lượng thông tin mà họ mong muốn được tiếp nhận nhằm đưa ra lượng thông tin phù hợp đối với nhu cầu của bệnh nhên. Bênh cạnh đó việc thông báo tin xấu cho thân nhân người bệnh khi có chẩn đoán xác định hoặc kết thúc việc điều trị để giảm thiểu sai sót trong thông tin, sau đó sẽ thông báo đến bệnh nhân khi người bệnh đã ổn định về tâm lý. Các trường Y khoa, các Bệnh viện cần có những khóa đào tạo giúp cung cấp, bổ trợ nâng cao kỹ năng giao tiếp, thực hành thông báo tin xấu đến bệnh nhân và thân nhân của họ.
Phúc Nguyên