Tại Hội thảo phòng chống ung thư TP. Hồ Chí Minh lần thứ 18 vào tháng 12/2015, PGSTS. Bùi Diệu – Giám đốc Bệnh viện K, Phó Chủ tịch Hội phòng chống ung thư Việt Nam đã có bài báo cáo “Gánh nặng bệnh ung thư và chiến lược phòng chống ung thư quốc gia đến năm 2020”.
Theo báo cáo Tổ chức Y tế thế giới, ước tính mỗi năm trên toàn cầu có hơn 14,1 triệu người mới mắc và 8,2 triệu người chết do ung thư, trong đó gần 70% là ở các nước đang phát triển. Tại Việt Nam ước tính năm 2012 cả nước có 520.000 trường hợp tử vong các loại trong đó 73% là do các bệnh không lây nhiễm, chủ yếu là các bệnh ung thư, tim mạch, bệnh phổi mạn tính và đái tháo đường.
Ở nam giới ung thư phổi và ở nữ giới ung thư vú là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Ung thư dạ dày là nguyên nhân gây tử vong hàng thứ hai ở cả hai giới. Theo thống kê năm 2010, Việt Nam có ít nhất hơn 126.000 trường hợp ung thư mới mắc, trong đó nữ giới hơn 54.000 trường hợp, nam giới gần 72.000 trường hợp. Ước tính đến năm 2020 sẽ có hơn 189.000 trường hợp ung thư mới mắc.
Nghiên cứu tại 05 bệnh viện: Bệnh viện K, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Việt Tiệp Hải Phòng, Bệnh viện Trung ương Huế năm 2009 cho thấy có hơn 19.000 trường hợp có phân loại giai đoạn bệnh (tỷ lệ 37%). Gần 13.800 trường hợp đến khám và điều trị ở giai đoạn muộn (từ giai đoạn 3 trở đi) chiếm hơn 71%. Ung thư vú giai đoạn I và II chiếm tỷ lệ 50,5%, trong đó giai đoạn muộn chiếm gần 50%. Ung thư đại trực tràng giai đoạn I và II chiếm 32%, trong đó giai đoạn muộn chiếm 68,8%. Ung thư cổ tử cung giai đoạn I và II chiếm 46%, giai đoạn muộn chiếm 54%. Điều tra cộng đồng tại 12 tỉnh, thành phố với sự tham gia của 12.050 người về kiến thức, thực hành phòng một số bệnh ung thư phổ biến, kết quả cho thấy tỷ lệ người dân có hiểu biết cơ bản đúng về bệnh ung thư còn rất thấp 35%. Tỷ lệ người tham gia nghiên cứu cho rằng ung thư là bệnh nan y, việc phát hiện sớm hay muộn cũng thế thôi chiếm đến 67,2%; còn ý kiến nếu bị ung thư dao kéo vào sẽ di căn sớm và chóng chết có tỷ lệ gần 36%.
Theo PGSTS. Bùi Diệu, hoạt động phòng chống ung thư phải dựa trên nguyên tắc cơ bản như thiết lập mạng lưới phòng chống ung thư, phối hợp giữa các ban ngành điều phối hoạt động để đáp ứng nhu cầu của người dân, chú trọng các hoạt động phòng bệnh, chẩn đoán sớm, sàng lọc, điều trị và chăm sóc giảm nhẹ.
Có bốn bước xây dựng chiến lược quốc gia phòng chống ung thư: đánh giá gánh nặng ung thư; đặt ra các mục tiêu phòng chống ung thư; đánh giá các chiến lược khả thi phòng chống ung thư và chọn lựa các ưu tiên cho các hoạt động phòng chống ung thư. Mục tiêu đặt ra chiến lược phòng chống ung thư tại Việt Nam đến năm 2020 là nâng cao nhận thức đúng của cộng đồng về bệnh ung thư; tăng cường phát hiện sớm, nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị góp phần cải thiện chất lượng sống cho người bệnh ung thư.
Cụ thể, đến năm 2020 có 70% người trưởng thanh có hiểu biết đúng về bệnh ung thư. Đối với phát triển nguồn nhân lực phấn đấu 100% cán bộ y tế hoạt động trong dự án phòng chống ung thư được đào tạo các biện pháp phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán và điều trị bệnh nhân ung thư. Tổ chức tốt các hoạt động sàng lọc phát hiện sớm ung thư vú, cổ tử cung, khoang miệng, đại trực tràng góp phần giảm từ 10-15% bệnh nhân ung thư được chẩn đoán và điều trị ở giai đoạn muộn, tăng cường hoạt động chăm sóc giảm nhẹ.
Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, chính quyền các cấp đối với công tác phòng chống ung thư, đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp chỉ đạo tổ chức công tác phòng chống ung thư. Triển khai tốt chương trình truyền thông giáo dục phòng chống ung thư, truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng, tăng thời lượng phát sóng, đăng tải các chuyên mục về phòng chống ung thư trên báo chí, truyền hình phát thanh Trung ương và địa phương. Xây dựng đội ngũ tuyên truyền viên tại các tỉnh; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác truyền thông phòng chống ung thư, xây dựng các tài liệu huấn luyện công tác truyền thông; đa dạng hóa các loại hình truyền thông, sinh hoạt câu lạc bộ, các cuộc thi... từng bước cung cấp tài liệu truyền thông phòng, chống ung thư đến từng hộ gia đình tại các tỉnh trọng điểm; triển khai duy trì hoạt động tư vấn phòng chống ung thư, tổ chức các đợt chiến dịch truyền thông hưởng ứng Ngày thế giới phòng chống ung thư với quy mô toàn quốc. Biên soạn, phát hành các sách về phòng chống bệnh ung thư, phát hiện sớm bệnh ung thư, chẩn đoán và điều trị bệnh ung thư, chăm sóc bệnh nhân ung thư, ung thư theo hệ cơ quan của cơ thể người.
Đối với tuyến tỉnh tổ chức các lớp tập huấn tại tỉnh, huyện cho nhân viên y tế cộng đồng, phổ biến kiến thức về phòng bệnh, phát hiện bệnh sớm, chẩn đoán các loại ung thư phổ biến cho các bác sĩ tuyến huyện. Tại các Bệnh viện, Trung tâm Y tế huyện đào tạo công tác khám, phát hiện sớm ung thư, tăng cường trang thiết bị cho công tác chẩn đoán, điều trị; tổ chức Hội thảo, Hội nghị công bố đề tài nghiên cứu về lĩnh vực phòng chống ung thư; triển khai huy động các nguồn lực trong và ngoài nước đảm bảo tính hiệu quả, chủ động thực hiện chương trình phòng chống ung thư. Đối với công tác tổ chức sàng lọc, phát hiện sớm bệnh ung thư chú ý ung thư vú, cổ tử cung, khoang miệng, đại trực tràng, tiền liệt tuyến, tuyến giáp... Các đơn vị phòng chống ung thư cần thành lập và đưa vào hoạt động đơn vị điều trị đau và chăm sóc giảm nhẹ.
Quan tâm công tác điều tra, giám sát, đánh giá kiến thức, thái độ, thực hành phòng một số bệnh ung thư phổ biến của cộng đồng dân cư góp phần đánh giá hiệu quả của hoạt động truyền thông, đánh giá khả năng chẩn đoán điều trị ung thư tại một số Bệnh viện tuyến tỉnh, tiến hành nghiên cứu ước tính và dự báo xu hướng mới mắc ung thư ở Việt Nam năm 2030, PGSTS. Bùi Diệu nhấn mạnh.
Thanh Tùng