Gói dịch vụ y tế dự phòng thuộc lĩnh vực phòng chống HIV/AIDS có gói dịch vụ chăm sóc và điều trị HIV/AIDS tại nhà và cộng đồng.
Chăm sóc, hỗ trợ điều trị tại nhà người bệnh hoặc tại Trung tâm Bảo trợ xã hội, dự kiến sẽ thực hiện tần suất 1 lần/tháng. Các văn bản hướng dẫn chuyên môn là Quyết định số 1781/QĐ-BYT ngày 27/5/2010 của Bộ Y tế về việc ban hành quy định về chăm sóc người nhiễm tại nhà và cộng đồng, Quyết định số 5968/QĐ-BYT ngày 31/12/2021 của Bộ Y tế về hướng dẫn điều trị và chăm sóc HIV/AIDS.
Các nội dung của gói này gồm hỗ trợ tuân thủ điều trị; hỗ trợ tâm lý xã hội, tinh thần; hỗ trợ điều trị giảm đau; kiểm soát và điều trị các triệu chứng ngoài đau; tư vấn dự phòng lây nhiễm HIV; hỗ trợ tiếp cận dịch vụ chẩn đoán, điều trị HIV/AIDS, tư vấn chăm sóc cuối đời.
Cán bộ cung cấp dịch vụ có thể là nhân viên trạm y tế xã, phường; nhân viên tiếp cận cộng đồng; nhân viên y tế thôn. Đối tượng sử dụng dịch vụ là người nhiễm HIV, gia đình người nhiễm HIV. Về tần suất có thể thực hiện theo yêu cầu của bệnh nhân, dịch vụ tư vấn và chăm sóc suốt đời.
Đối với dịch vụ giám sát, theo dõi, đánh giá có gói chuyển gửi dịch vụ điều trị PrEP, xét nghiệm khẳng định ARV và các dịch vụ khác.
Nội dung họat động của nhóm dịch vụ này là tiếp cận khách hàng online qua điện thoại, tin nhắn; tiếp cận và tư vấn trực tiếp cho khách hàng; thực hiện xét nghiệm cho khách hàng bằng sinh phẩm xét nghiệm nhanh hoặc hướng dẫn khách hàng tự xét nghiệm.
Thực hiện tư vấn sau xét nghiệm HIV cho khách hàng có kết quả “có phản ứng”; kết nối chuyển gửi khách hàng có kết quả “có phản ứng” tới cơ sở y tế làm xét nghiệm khẳng định; hỗ trợ khách hàng có kết quả xét nghiệm khẳng định HIV vào điều trị ARV; chuyển gửi người có kết quả âm tính và đủ điều kiện vào cơ sở điều trị PrEP.
Đối tượng cung cấp dịch vụ là cán bộ y tế, nhân viên tiếp cận cộng đồng; đối tượng sử dụng dịch vụ này là người có nguy cơ cao.
Theo các chuyên gia của Cục Phòng chống HIV/AIDS, đối với gói giám sát ca bệnh, nội dung họat động sẽ là lập danh sách người nhiễm HIV, người nhiễm HIV đang điều trị thuốc ARV, xác minh các trường hợp nhiễm HIV qua bên thứ ba như công an, cộng tác viên dân số…
Thực hiện xác minh các trường hợp nhiễm HIV tại nơi cư trú. Định kỳ rà soát, cập nhật tình trạng cư trú, tình trạng tham gia điều trị HIV của người nhiễm HIV, kết quả xét nghiệm và bệnh đồng nhiễm của người đang điều trị ARV, tình trạng tử vong.
Một nội dung nữa là cán bộ tham gia tập huấn sử dụng phần mềm, thực hiện báo cáo, quy trình xác minh của huyện, tỉnh.
Đối tượng giám sát ca bệnh là người nhiễm HIV, địa điểm thực hiện tại cộng đồng, tại cơ sở y tế, tần suất thực hiện khi có phát sinh thông tin, văn bản hướng dẫn chuyên môn là Thông tư số 07/2023/TT-BYT ngày 4/4/2023 của Bộ Y tế.
Chúng ta biết rằng, ngày 14/8/2020, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược quốc gia phòng chống HIV/AIDS với mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030, bao gồm những tiêu chí sau:
- Số người nhiễm HIV được phát hiện mới đạt mức dưới 1.000 trường hợp/năm (Hiện nay là trên 10.000 trường hợp/năm).
- Tỉ lệ người nhiễm HIV tử vong liên quan đến HIV/AIDS dưới 1/100.000 dân (Hiện nay ước tính 3,5 triệu người/100.000 dân).
- Tỉ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con thấp hơn 2% (Hiện nay là 6%).
Theo báo cáo của Bộ Y tế, tính đến tháng 8/2023, Việt Nam có khoảng 249.000 người nhiễm HIV được phát hiện, trong đó khoảng 230.000 người nhiễm HIV đang còn sống.
Kết quả trong nhiều năm qua cho thấy Việt Nam đã giảm hơn 2/3 số người nhiễm mới và số người tử vong do HIV/AIDS so với 10 năm trước đây.
Ở nhóm nghiện chích ma túy năm 2004 tỉ lệ nhiễm HIV là 28,6%, năm 2021 giảm còn 12,1%; ở nhóm phụ nữ bán dâm năm 2002 là 5,9%, năm 2022 giảm còn 2,5%. Việt Nam khống chế tỉ lệ người nhiễm HIV trong cộng đồng cư dân dưới 0,3% (Hiện nay là 0,26%).
Hiện nay nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm khoảng 42,3% trong số người nhiễm HIV được phát hiện 8 tháng đầu năm 2023, trong đó MSM ở độ tuổi từ 16-29 tuổi chiếm 41,7%, đặc biệt là công nhân các khu công nghiệp, học sinh và sinh viên.
Tỉ lệ nhiễm HIV ở nhóm MSM đang tăng, năm 2012 là 4%, năm 2019 tăng lên 12,9%, năm 2023 khoảng 25,9%, phân tích đường lây qua tình dục là chủ yếu, hơn 88%.
Điều tra của Bộ Y tế năm 2021, tỉ lệ hiểu biết toàn diện dự phòng lây nhiễm HIV ở nhóm nữ từ 15-24 tuổi chỉ đạt 39,8%; đối với nam tỉ lệ đạt là 48,7%. Tỉ lệ có thái độ phân biệt đối xử đối với người nhiễm HIV là từ 36%-39,7%. Kết quả điều tra ở các nhóm thanh thiếu niên cho thấy kiến thức, thái độ đúng đối với dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS còn rất hạn chế so với mục tiêu đề ra là độ tuổi từ 15-49 tuổi có kiến thức, thái độ đúng dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS là từ 80% trở lên./.
Lâm Quyên