Năm 2015, tác giả Trần Thị Hồng Phương và Phạm Văn Hải – Bộ Y tế đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá thực trạng tình hình quản lý chất thải tại các Bệnh viện Y học cổ truyền”.
Nghiên cứu đã tiến hành theo phương pháp mô tả có phân tích; chọn ngẫu nhiên 10 Bệnh viện Y học cổ truyền (YHCT) gồm tỉnh Kiên Giang, Hòa Bình, Tp. Hồ Chí Minh, Hải Dương, Hà Tĩnh, Hà Giang, Đồng Tháp, Đaklak, Bắc Giang và Đà Nẵng. Theo phân tích của nhóm nghiên cứu, lượng chất thải y tế phát sinh hàng ngày của các Bệnh viện YHCT trung bình đạt 232,5 kg/ngày tương ứng 0,93 kg/GB/ngày. Tại các Bệnh viện YHCT chất thải y tế phát ra hàng ngày chủ yếu thuộc các nhóm chất thải lây nhiễm, chất thải hóa học và chất thải sinh hoạt. Trong đó, lượng chất thải sinh hoạt phát thải chiếm tỷ trọng nhiều nhất, điều này được lý giải do đặc thù của các Bệnh viện YHCT chất thải sinh hoạt chủ yếu là bã dược liệu và lượng nước sử dụng để sơ chế, chế biến dược liệu rất lớn, chất thải lây nhiễm chủ yếu là các bệnh phẩm, xét nghiệm hóa sinh, lượng chất thải này thường thay đổi ở các Bệnh viện YHCT khác nhau.
So sánh hệ số phát thải chất thải rắn, lỏng y tế của các Bệnh viện YHCT với các Bệnh viện Y học hiện đại (YHHĐ) chuyên ngành khác cho thấy, lượng chất thải y tế phát thải của các Bệnh viện YHCT thấp hơn các Bệnh viện YHHĐ chuyên ngành. Lượng phát thải chất thải rắn y tế của các Bệnh viện YHCT trung bình đạt 0,93kg/GB/ngày cũng ít hơn so với lượng chất thải phát ra ở các Bệnh viện Đa khoa tuyến huyện. Bã dược liệu là chất thải đặc trưng nhất trong các Bệnh viện YHCT, trung bình có khoảng 1.521kg/tháng (50kg/ngày) bã dược liệu phát ra tại các Bệnh viện YHCT tại các thành phố lớn lượng bệnh nhân đến khám, chữa bệnh và dùng thuốc YHCT có bã dược liệu phát ra lớn như Tp. Hồ Chí Minh (7.200kg/tháng tương đương 600kg/ngày). Theo quy định của Bộ Y tế đã phân loại chất thải thành 5 loại, tuy nhiên chưa phân loại rõ ràng bã dược liệu được xếp vào loại nào, dược liệu là thuốc được sử dụng trong Bệnh viện YHCT, trải qua quá trình sơ chế, chế biến, sắc thuốc đã sinh ra một lượng bã dược liệu, bã dược liệu có thể vẫn chứa các thành phần gây độc tố, các vi khuẩn nấm, mốc sau khi đưa ra ngoài môi trường, vì thế cần xem xét kỹ càng việc thu gom, phân loại và xử lý bã.
Với chất thải hóa học, tỷ lệ khoa không thu gom hàng ngày vẫn còn khá cao, có 29,4% khoa thu gom với tần suất hàng tuần. Tỷ lệ khoa không thu gom hàng ngày chất thải thông thường là 5,9%.
Tất cả các khoa, phòng của các Bệnh viện YHCT đều thực hiện phân loại chất thải y tế nhưng chỉ dừng lại ở mức độ phân loại riêng chất thải sinh hoạt và chất thải y tế nguy hại. Theo dướng dẫn tại Điều 6, Quyết định 43/2007/QĐ-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc ban hành Quy chế quản lý chất thải, việc phân loại chất thải y tế thành 5 nhóm chất thải bao gồm: chất thải lây nhiễm, chất thải hóa học nguy hại, chất thải phóng xạ, bình chứa áp suất và chất thải thông thường chưa được tiến hành triệt để và toàn diện ở tất cả các khoa trong các bệnh viện.
Kết quả khảo sát cho thấy, tình trạng thiếu phương tiện thu gom chất thải rắn y tế nguy hại còn xảy ra khá phổ biến ở các khoa của các Bệnh viện YHCT. Tuy kết quả điều tra thấy rằng 100% khoa, phòng có phương tiện thu gom chất thải y tế nhưng các phương tiện còn thô sơ, không đủ đảm bảo an toàn cho người nhân viên thu gom, có thể đổ vỡ làm ảnh hưởng đến môi trường xung quanh chung.
Theo tác giả Trần Thị Hồng Phương, các chỉ số nghiên cứu được thực hiện đánh giá theo Quyết định 43/2007/QĐ-BYT do Bộ Y tế ban hành. Việt Nam hiện nay đang phải đối mặt với vấn đề ô nhiễm môi trường do ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đặc biệt là tốc độ tăng dân số ở mức cao. Ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm chất thải là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm suy giảm chất lượng môi trường sống. Trong những loại chất thải nguy hại thì chất thải y tế thường được xã hội đặc biệt quan tâm. Hệ thống Bệnh viện YHCT ngày càng phát triển, hầu hết các chất thải rắn ở các Bệnh viện YHCT đều không xử lý trước khi chôn hoặc đốt. Các Bệnh viện YHCT chưa có lò đốt rác y tế, (vì hạn chế về kinh phí) và hệ thống xử lý chất thải lỏng tuy đã được đầu tư tại một số bệnh viện song đã quá cũ hoặc không sử dụng được nữa. Các Bệnh viện YHCT thuộc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là bệnh viện đầu ngành về y dược cổ truyền của tỉnh, với đặc thù sử dụng thuốc YHCT, kết hợp YHHĐ với YHCT trong khám và điều trị nên chất thải của bệnh viện vừa mang tính đặc thù của YHCT vừa có các loại chất thải của Bệnh viện YHHĐ do vậy việc quản lý và xử lý chất thải của Bệnh viện YHCT là một nhiệm vụ rất khó khăn.
Trần Mai