Ngày 20/5/2016 Bộ Y tế tổ chức Hội nghị sơ kết 5 năm triển khai thực hiện Quyết định 2166/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về kế hoạch hành động phát triển y, dược cổ truyền Việt Nam đến năm 2020, giai đoạn 2011 – 2015, nhiệm vụ chủ yếu giai đoạn 2016 – 2020.
Theo báo cáo Bộ Y tế, giai đoạn 2011 – 2015 đã đạt được một số kết quả nổi bậc đó là mạng lưới quản lý nhà nước về y, dược cổ truyền được củng cố và hoàn thiện, 49% Sở Y tế có cán bộ chuyên trách về y, dược cổ truyền; mạng lưới khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền (YHCT) được củng cố và mở rộng, số bệnh viện y học cổ truyền tuyến tỉnh tăng từ 53 bệnh viện năm 2010 lên 58 bệnh viện năm 2015; bệnh viện đa khoa, chuyên khoa ở các tuyến đã thành lập khoa hoặc tổ y học cổ truyền chiếm 92,7% (tăng 3,2% so với năm 2010); đặc biệt là bệnh viện đa khoa tuyến huyện, tỷ lệ có khoa YHCT chiếm 62,9%; mạng lưới khám chữa bệnh bằng YHCT tại trạm y tế xã ngày càng phát triển với 84,8% trạm y tế tổ chức khám chữa bệnh bằng YHCT, tăng 4,9% so với năm 2010 tăng cường khả năng tiếp cận của người dân đối với dịch vụ chăm sóc sức khỏe bằng YHCT, đã góp phần thực hiện có hiệu quả Đề án giảm quá tải ở bệnh viện tuyến trên và tích cực tham gia đẩy mạnh thực hiện đề án chuyển giao kỹ thuật, luân phiên cán bộ tuyến trên xuống tuyến dưới để nâng cao chất lượng, trình độ chuyên môn cho cán bộ tuyến dưới; tỷ lệ khám bệnh bằng YHCT, kết hợp YHCT với y học hiện đại (YHHĐ) tăng 6,2% ở tuyến huyện, tăng 6,2% ở trạm y tế so với năm 2010 góp phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe toàn diện của nhân dân ở tuyến y tế cơ sở.
Bên cạnh đó là còn nhiều khó khăn thách thức như nhu cầu chăm sóc sức khỏe bằng YHCT, kết hợp YHCT với YHHĐ ngày càng cao, trong khi ngân sách và nguồn lực dành cho lĩnh vực y, dược cổ truyền còn hạn chế;
Chưa có chính sách ưu tiên phát triển công tác khám chữa bệnh bằng YHCT, chưa tạo điều kiện cho người bệnh lựa chọn sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh bằng YHCT hoặc YHHĐ;
Phân bổ nhân lực YHCT chưa hợp lý, chưa có chính sách đãi ngộ hợp lý cho cán bộ làm công tác y, dược cổ truyền;
Chính sách ưu đãi đầu tư cho nuôi trồng chưa cụ thể, chưa có chính sách bao tiêu sản phẩm dược liệu theo chuỗi từ vùng nuôi trồng dược liệu, bào chế, sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền;
Nhiều cấp chính quyền, cán bộ lãnh đạo chưa nhận thức đầy đủ về vai trò và tầm quan trọng của y dược cổ truyền; chưa quan tâm đúng mức đến việc xây dựng và phát triển nền y dược cổ truyền trong chính sách y tế và chăm sóc sức khỏe nhân dân, còn 06 UBND chưa ban hành kế hoạch hành động phát triển y, dược cổ truyền của địa phương và nhiều UBND phê duyệt kế hoạch hành động chậm, các đơn vị thụ động trong công tác phát triển y, dược cổ truyền;
Triển khai thực hiện Quyết định số 362/QĐ-TTg còn gặp nhiều khó khăn do không có nguồn vốn đầu tư, các bệnh viện được đưa vào giai đoạn I (2014-2015), không bố trí được kinh phí xây dựng do nguồn vốn trung hạn 2011-2015 đã được phân bổ hết. Giai đoạn 2016-2020 nguồn kinh phí dành cho ngành y tế hạn chế, số bệnh viện được đầu tư giai đoạn này với tổng kinh phí thấp.
Công tác nghiên cứu khoa học, kế thừa chưa được quan tâm đúng mức, chưa có chính sách cho sở hữu trí tuệ các nghiên cứu kế thừa, giữa các cơ sở nghiên cứu với kinh doanh sản xuất.
Sự phối hợp giữa các Bộ, ngành ở Trung ương, giữa các cơ quan Trung ương với UBND các địa phương và giữa các Ban ngành của địa phương trong việc triển khai kế hoạch phát triển y dược cổ truyền chưa cao.
Một nội dung cũng rất quan tâm là công tác quản lý chất lượng dược liệu, vị thuốc y học cổ truyền (YHCT) trong các cơ sở khám chữa bệnh: tổ chức triển khai thực hiện tốt Chỉ thị số 03/CT-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế ngày 24/2/2012 về việc tăng cường quản lý cung ứng, sử dụng dược liệu, thuốc đông y, thuốc từ dược liệu trong các cơ sở khám bệnh chữa bệnh bằng YHCT. Bộ Y tế đã tổ chức nhiều đoàn công tác kiểm tra chất lượng dược liệu, vị thuốc YHCT trong các cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc. Qua kiểm tra phát hiện chất lượng dược liệu còn nhiều tồn tại như: dược liệu có lẫn tạp chất; hàm lượng hoạt chất thấp, chất lượng không đảm bảo; bị nhầm loài; trộn tạp chất, nhuộm màu và giả mạo; nhập lậu, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Để tăng cường công tác quản lý chất lượng dược liệu, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 05/2014/TT-BYT ngày 14/02/2014 quy định việc sử dụng dược liệu, vị thuốc YHCT trong các cơ sở khám chữa bệnh.
Quản lý chất lượng dược liệu trong các cơ sở kinh doanh, sản xuất: Để quản lý chất lượng dược liệu trong các cơ sở kinh doanh, sản xuất, Bộ Y tế tổ chức kiểm tra thường kỳ, đột xuất về chất lượng dược liệu trong các cơ sở kinh doanh dược liệu cho thấy: chưa thực hiện ghi đầy đủ nhãn mác, kiểm soát dược liệu theo lô, mẻ; chưa chứng minh rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ; chưa kiểm soát chặt chẽ về chất lượng. Để tăng cường công tác quản lý dược liệu, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 03/2016/TT-BYT, ngày 21/01/2016 quy định về hoạt động kinh doanh dược liệu, trong đó quản lý nguồn gốc, chất lượng dược liệu nhập khẩu và quy định cụ thể điều kiện đối với cơ sở bán lẻ, bán buôn dược liệu.
Công tác thanh tra, kiểm tra; trong những năm qua Cục quản lý Y dược cổ truyền đã chỉ đạo trực tiếp và phối hợp với Thanh tra Bộ chỉ đạo các địa phương đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra kịp thời phát hiện, xử lý các sai phạm trong các cơ sở hành nghề y dược cổ truyền tư nhân nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh.
Kết quả công tác thanh tra các cơ sở hành nghề tư nhân tại các địa phương năm 2015 như sau: Tổng số cơ sở thanh tra 4.460: số cơ sở vi phạm 716; số cơ sở hoạt động không phép: 88; số cơ sở bị xử phạt: 696; số cơ sở bị đình chỉ hoạt động: 137.
Hồng Sơn