Trong báo cáo tổng kết chương trình kết hợp quân dân y giai đoạn 2005-2015, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến khẳng định kết hợp quân dân y là giải pháp hiệu quả đáp ứng kịp thời cho các tình huống đột xuất về phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm; tham gia khắc phục hậu quả về mặt y tế trong thiên tai thảm họa.
Trong những năm qua, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và có nhiều dịch bệnh mới nổi, nguy hiểm (SARS, Cúm A H5N1, MER-CoV, EBOLA, ZIKA…), bên cạnh đó có một số dịch bệnh vẫn lưu hành (Tả, Thương hàn, Viêm não mô cầu, Lao, sốt rét…), là những mối nguy cơ đến sức khỏe cộng đồng, không những thế còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển kinh tế. Vì vậy, Ban quân dân y cấp Bộ đã đưa nội dung kết hợp quân dân y trong phòng chống dịch bệnh là một nội dung hoạt động thường xuyên từ cấp Bộ đến các địa phương và ở từng đơn vị.
Để các tỉnh, thành phố có cơ sở triển khai thống nhất, có hiệu quả trong công tác huy động lực lượng tham gia phòng chống dịch bệnh, năm 2009 Ban quân dân y cấp Bộ đã hướng dẫn các quân khu, địa phương xây dựng kế hoạch kết hợp quân dân y trong phòng chống dịch bệnh, từ đó, việc huy động nhân lực, trang thiết bị y tế, vật tư, hóa chất và phân công nhiệm vụ cho từng bộ phận, từng đơn vị để tham gia phòng chống dịch được chủ động hơn và có thể hỗ trợ, kêu gọi hỗ trợ từ các địa phương lân cận; thông qua kế hoạch tổng thể này, các cơ sở y tế dự phòng của y tế nhân dân từ cấp Bộ đến cấp tỉnh, thành phố, quận, huyện đã xây dựng được mối quan hệ chặt chẽ với các lực lượng y học dự phòng của quân đội trong giám sát và triển khai các biện pháp phòng chống và dập tắt dịch.
Ở các địa phương, theo chỉ đạo của Ban quân dân y cấp Bộ, sự hỗ trợ kinh phí của dự án kết hợp quân dân y, đã thành lập nhiều tổ, đội cơ động phòng chống dịch bệnh, điển hình là: Ban quân dân y thành phố Hồ Chí Minh đã tham mưu cho UBND thành phố quyết định thành lập đội cơ động quân dân y phòng chống dịch và vũ khí sinh học, trên cơ sở Trung tâm Y tế dự phòng của thành phố và Trung tâm Y học dự phòng phía Nam - Cục Quân y; tại Hà Nội, Đội cơ động quân dân y phòng chống dịch bệnh và vũ khí sinh học được tổ chức từ đội cơ động phòng chống dịch của Viện Y học Dự phòng Quân đội; các đội này ngoài trang bị thông thường để phòng chống dịch bệnh, còn được trang bị cá nhân, thiết bị đặc chủng để có thể tiếp cận những khu vực được coi là có khủng bố về sinh học để làm nhiệm vụ theo quy trình chuyên môn. Việc hợp luyện, huấn luyện cho các đội cơ động này được các đơn vị, địa phương thường xuyên quan tâm hàng năm và đã tổ chức diễn tập mỗi đội/một lần.
Trong những năm qua, tình hình thiên tai, thảm họa liên tiếp xảy ra tại các khu vực trong cả nước như: bão, lụt, lũ quét, lốc xoáy, sạt lở đất…ở Hà Giang, Yên Bái, Sơn La, cháy rừng ở Lào Cai, Cà Mau, bão lũ tại miền Trung các năm 2007, 2008, 2011…Lực lượng quân dân y là lực lượng tiên phong trong cấp cứu, vận chuyển làm giảm tỷ lệ thương vong cho nhân dân.
Có thể nói, nhờ có sự chuẩn bị hết sức khoa học, tỷ mỷ và hiệu quả, vì vậy trong những năm qua, ngành y tế đã luôn chủ động trong việc phòng và giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh, thiên tai, thảm họa gây ra cho con người; trong các vụ dịch lớn, các thảm họa, thiên tai, thảm họa gây ra cho con người, đều có hình ảnh các chiến sỹ quân y đến tăng cường, phối hợp, giúp đỡ lực lượng y tế địa phương, phát huy được sức mạnh tổng hợp của toàn ngành trong việc tổ chức cứu chữa cho nhân dân.
Ngô Thanh