Theo báo cáo của Bộ Y tế, mạng lưới khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền (YHCT) hiện có 63 Bệnh viện YHCT; trong đó tuyến Trung ương 04 bệnh viện YHCT: 02 bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế là bệnh viện YHCT Trung ương và bệnh viện Châm cứu Trung ương; 01 bệnh viện YHCT trực thuộc Bộ Công an và 01 Viện YHCT thuộc Bộ Quốc phòng; ngoài ra còn có Bệnh viện Tuệ Tĩnh là bệnh viện thực hành của Học viện y, dược học cổ truyền Việt Nam. Các bệnh viện này là các bệnh viện đầu ngành về YHCT, là đơn vị có kỹ thuật cao nhất, có chức năng chỉ đạo tuyến cho các bệnh viện trong toàn quốc và chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới.
Tại tuyến tỉnh có 58 bệnh viện, tăng 05 bệnh viện so với năm 2010 (53 bệnh viện); trong đó có 03 tỉnh, thành phố có hai bệnh viện là Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Lâm Đồng, các bệnh viện này là đơn vị có kỹ thuật YHCT cao nhất tại tuyến tỉnh, có chức năng chỉ đạo tuyến cho các khoa YHCT trong bệnh viện đa khoa, chuyên khoa và chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới.
Bên cạnh sự phát triển của Bệnh viện YHCT, các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa thành lập Khoa YHCT, tổ YHCT chiếm khoảng 92,7%, tăng 3,2% so với năm 2010 đã làm tăng tỷ lệ người bệnh được điều trị bằng YHCT, kết hợp YHCT với y học hiện đại trong bệnh viện đa khoa, khẳng định đường lối chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước nhất quán trong việc kết hợp YHCT với y học hiện đại; đặc biệt sau khi Bộ Y tế ban hành Thông tư 01/2014/TT-BYT ngày 10/01/2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Khoa YHCT trong bệnh viện nhà nước thì tỷ lệ bệnh viện ở địa phương thành lập Khoa YHCT tăng từ 42,3% lên 62,5% so với năm 2010.
Mạng lưới khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền tại trạm y tế xã ngày càng phát triển, tính đến thời điểm hiện tại 84,8% trạm y tế có tổ chức khám chữa bệnh bằng YHCT, tăng 4,9% so với năm 2010, bên cạnh việc tổ chức khám chữa bệnh bằng YHCT, trạm y tế xã còn tổ chức xây dựng vườn thuốc mẫu hướng dẫn người dân tại địa phương biết cách sử dụng cây thuốc sẵn có tại địa phương trong phòng và chữa một số bệnh thông thường, số trạm y tế xã có vườn thuốc nam tăng từ 79,9% năm 2010 lên 89% năm 2015; thực hiện tốt Thông tư số 40/2013/TT-BYT, ngày 18/11/2013 về việc ban hành Danh mục thuốc thiết yếu Việt Nam lần thứ VI lĩnh vực thuốc YHCT và Quyết định số 647/QĐ-BYT, ngày 14/02/2015 của Bộ Y tế ban hành tiêu chí xác định xã tiên tiến về y dược cổ truyền.
Đối với tỷ lệ khám bệnh bằng YHCT, kết hợp YHCT với y học hiện đại trên tổng số khám chữa bệnh chung tại tuyến tỉnh là 11,7%, giảm 0,8% so với năm 2010; tuyến huyện là 13,4%, tăng 6,2% so với năm 2010; tuyến xã là 28,5%, tăng 5,8% so với năm 2010. Trong đó:
Tỷ lệ điều trị nội trú và nội trú ban ngày bằng YHCT, kết hợp YHCT với y học hiện đại trên tổng số điều trị chung tại tuyến tỉnh là 5,7%, giảm 2,9% so với năm 2010; tuyến huyện là 8,4%, giảm 8,7% so với năm 2010.
Tỷ lệ điều trị ngoại trú bằng YHCT, kết hợp YHCT với y học hiện đại trên tổng số người bệnh điều trị ngoại trú chung tuyến tỉnh là 8,2%, giảm 4,4% so với năm 2010; tuyến huyện là 14,5%, tăng 6,4% so với năm 2010; tuyến xã là 32,9%, tăng 7% so với năm 2010.
Qua số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ khám bệnh bằng YHCT, kết hợp YHCT với y học hiện đại/tổng chung và tỷ lệ điều trị ngoại trú bằng YHCT, kết hợp YHCT với y học hiện đại/tổng chung tại tuyến cơ sở tăng so với năm 2010 và 2014. Tuy nhiên, tỷ lệ điều trị nội trú và nội trú ban ngày bằng YHCT/tổng chung giảm mạnh.
Đối với việc xây dựng và triển khai vùng nuôi trồng dược liệu theo tiêu chuẩn thực hành tốt nuôi trồng, thu hoạch dược liệu theo quy mô công nghiệp, gắn liền với đẩy mạnh công tác quy hoạch chung các vùng của cả nước, trước mắt đáp ứng một phần nhu cầu sử dụng dược liệu trong các cơ sở chế biến, sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền trong nước; củng cố và phát triển 05 trung tâm nghiên cứu, nuôi trồng dược liệu và triển khai có hiệu quả đề án phát triển dược liệu, thuốc đông y, thuốc từ dược liệu đến năm 2020, tầm nhìn 2030.
Hỗ trợ về chuyên môn phát triển vùng nuôi trồng dược liệu, Bộ Y tế phối hợp với UBND tỉnh Hà Giang thực hiện Nghị quyết số 30A/2008/NQ-CP ngày 27/12/2008 về chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo, đã xây dựng được các vùng trồng dược liệu tại các hộ gia đình ở các vùng núi tại tỉnh Hà Giang; phối hợp với UBND tỉnh Lai Châu, Kon Tum để thực hiện công tác quy hoạch và triển khai nuôi trồng dược liệu một số cây, con có hiệu quả chữa bệnh và có giá trị kinh tế; tổ chức các đơn vị nuôi, trồng giống dược liệu bản địa như: Diệp hạ châu, Đinh lăng, Ích mẫu, Kim tiền thảo, Râu mèo, Sa nhân tím, Sâm ngọc linh, Trinh nữ hoàng cung … và các giống dược liệu nhập nội như: Actisô, Bạch truật, Cát cánh, Đương quy, Ngưu tất.
Tại địa phương, Sở Y tế chủ động phối hợp với Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tổ chức trồng và gây giống nhiều loại dược liệu như: Sa nhân, Ba kích.
Đồng thời, để khuyến khích các doanh nghiệp nuôi trồng dược liệu theo khuyến cáo của Tổ chức y tế thế giới, từ năm 2014, Bộ Y tế (Cục Quản lý y dược cổ truyền) đã tổ chức đánh giá cấp phiếu tiếp nhận Bản công bố dược liệu sản xuất theo GACP-WHO cho 11 cây dược liệu trong nước để góp phần ổn định nguồn dược liệu phục vụ cho cơ sở bào chế, sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền đáp ứng nhu cầu sử dụng thuốc của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bằng YHCT và hướng đến xuất khẩu dược liệu.
Mai Trang