Theo bác sĩ Trần Văn Tin – Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh Khánh Hòa, hoạt động phòng chống HIV/AIDS tập trung vào 3 dự án: dự án 1 là thông tin giáo dục và truyền thông thay đổi hành vi; dự án 2 là giám sát dịch, can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV; dự án 3 là hỗ trợ điều trị HIV/AIDS.
Đối với hoạt động can thiệp giảm tác hại dự phòng lây truyền HIV, chương trình bơm kim tiêm và bao cao su là một trong những ưu tiên, được xem như là “quả thép đấm” trong chương trình phòng chống HIV. Toàn tỉnh duy trì 96 nhân viên tiếp cận cộng đồng tại 6/9 huyện, thị, thành phố để tiếp tục triển khai chương trình bơm kim tiêm sạch, bao cao su; thực hiện 3 mô hình tiếp cận cộng đồng: PDI, CBOs, tiếp cận truyền thống. Mô hình PDI, CBOs khá hiệu quả, tiết kiệm chi phí. Phối hợp Chi cục phòng chống tệ nạn xã hội triển khai Thông tư liên tịch 29 về bao cao su tại cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú thông qua UBND xã, phường. Về hạn chế, độ bao phủ của hoạt động dự kiến chỉ đạt 70% so với địa bàn và nhóm đối tượng. Nguyên nhân còn thấp là do các dự án tài trợ cắt giảm nhân sự và kinh phí, hoạt động nhân viên tiếp cận cộng đồng kém hiệu quả.
Bác sĩ Trần Văn Tin cũng cho biết về tình hình triển khai điều trị bằng Methadone, tính đến 31/12/2015, toàn tỉnh có 03 cơ sở điều trị, tổng số hồ sơ đăng ký là 436 trường hợp, trong đó có 350 bệnh nhân uống Methadone (Nha Trang là 260, Cam Ranh là 25, Vạn Ninh là 17, Diên Khánh là 13, Ninh Hòa là 31, Cam Lâm là 03 và Khánh Vĩnh là 01); 54 bệnh nhân trả về địa phương. Liều điều trị trung bình của tỉnh là 63,6 mg. Thực tế còn khá nhiều bệnh nhân chưa tham gia điều trị (do chưa tự nguyện, sợ kỳ thị hoặc chưa hiểu lợi ích điều trị Methadone). Chương trình Methadone triển khai muộn tại Ninh Hòa và Cam Ranh nên không hoàn thành chỉ tiêu năm 2015 (500 bệnh nhân).
Đối với dự án hỗ trợ điều trị HIV/AIDS và dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Về điều trị HIV/AIDS, tính đến 31/12/2015, số bệnh nhân điều trị ARV là 610 (chiếm 78,5%) so với số người nhiễm HIV/AIDS còn sống. Trong đó, phòng khám nội trú tại Trung tâm phòng chống HIV/AIDS là 472, phòng khám nội trú Ninh Hòa là 71, phòng khám nội trú Cam Ranh là 67, trong đó có 27/27 trẻ em nhiễm HIV được điều trị bằng ARV. Áp dụng tiêu chuẩn mới và triển khai điều trị HIV/AIDS trong cơ sở khám chữa bệnh. Bệnh nhân chuyển về cơ sở: Nha Trang có 130 bệnh nhân về tại 19 xã, phường; Diên Khánh là 27, Cam Lâm là 15; Vạn Ninh là 9; Trại giam A2 có 60/62 bệnh nhân được điều trị ARV. Tất cả bệnh nhân đều nhận thuốc đầy đủ. Tuy nhiên vẫn còn nhiều bệnh nhân chưa tham gia điều trị do sợ kỳ thị hoặc chưa hiểu lợi ích điều trị ARV.
Đối với chương trình Lao/HIV, bác sĩ Tin cho biết tiếp tục liên kết phối hợp tốt tại các tuyến. Hầu hết bệnh nhân lao được phát hiện nhiễm HIV đều được điều trị lao và ARV theo quy định. Việc sàng lọc lao và điều trị lao ở người nhiễm HIV cũng được triển khai khá tốt, một phần nhờ hỗ trợ của dự án VAAC-US.CDC. Tổ chức giao ban Ban điều phối lao/HIV. Thực hiện kiện toàn Ban điều phối lao/HIV tỉnh và các huyện. Chẩn đoán sớm nhiễm HIV ở trẻ dưới 18 tháng tuổi, năm 2015 có 12 trẻ được sinh ra từ mẹ nhiễm HIV, có 10/10 trẻ có kết quả PCR âm tính, 02 trẻ chưa làm xét nghiệm PCR.
Về dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con, năm 2015 tiếp tục triển khai điều trị dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con bằng thuốc ARV không phụ thuộc vào lâm sàng hoặc số lượng tế bào CD4 (Option B+). Kết quả số lượt phụ nữ mang thai được tư vấn xét nghiệm là 17.067, trong đó số lượt được xét nghiệm HIV là 15.364 (chiếm 90%), có 12.023 (chiếm 78,2%) xét nghiệm HIV trong thời kỳ mang thai. Số phụ nữ nhiễm HIV dương tính có thai là 24, có 22 bệnh nhân được điều trị ARV và 02 bệnh nhân chấm dứt thai kỳ. Về hạn chế, chưa quản lý được số phụ nữ mang thai tư vấn xét nghiệm HIV, lồng ghép phối hợp giữa tư vấn xét nghiệm HIV với chăm sóc sức khỏe sinh sản các tuyến chưa tốt và tỷ lệ phụ nữ mang thai nhiễm HIV cao.
Theo bác sĩ Trần Văn Tin, năm 2015 còn 02 dự án tài trợ là Quỹ toàn cầu phòng chống HIV/AIDS và VAAC-US.CDC. Dự án Quỹ toàn cầu triển khai can thiệp giảm hại đến tháng 3/2015 tại 5 huyện, thị, thành phố, từ tháng 4/2015 do VUSTA hỗ trợ thông qua CBOs; hỗ trợ thuốc Methadone. Dự án VAAC-US.CDC triển khai tại Nha Trang và Ninh Hòa. Tại Ninh Hòa, dự án kết thúc từ 01/7/2015 và kết thúc toàn tỉnh vào 31/12/2015. Nhìn chung, các dự án hỗ trợ hiệu quả cho chương trình phòng chống HIV/AIDS quốc gia và tỉnh./.
Trần Hưng