Theo bác sĩ Trần Văn Tin – Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh Khánh Hòa, nhận định chung tình hình HIV/AIDS của tỉnh là hình thái lây nhiễm HIV còn tập trung, chủ yếu ở nhóm nghiện chích ma túy (chiếm 5,3%), nhóm MSM (chiếm 2,67%) và nhóm phụ nữ bán dâm (chiếm 1,5%).
Tỉnh tiếp tục hạn chế tốc độ lây nhiễm và giảm tử vong, nhưng số ca nhiễm mới giảm rất chậm; còn nhiều yếu tố nguy cơ làm dịch diễn biến dai dẳng là nghiện chích ma túy mới tăng, mua bán dâm khó kiểm soát, nhóm MSM khó tiếp cận, can thiệp hạn chế; đường lây xu hướng chuyển sang đường tình dục (nhiễm mới tăng ở nữ giới, phụ nữ mang thai, MSM); dự báo nhiễm mới HIV có xu hướng tăng ở nhóm phụ nữ bán dâm, MSM hoặc vợ/chồng/bạn tình của họ nếu biện pháp can thiệp kém hiệu quả.
Theo bác sĩ Trần Văn Tin, hoạt động phòng chống HIV/AIDS tập trung vào 3 dự án: dự án 1 là thông tin giáo dục và truyền thông thay đổi hành vi; dự án 2 là giám sát dịch, can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV; dự án 3 là hỗ trợ điều trị HIV/AIDS.
Đối với dự án thông tin giáo dục và truyền thông thay đổi hành vi, bác sĩ Tin nhấn mạnh công tác này là nhiệm vụ then chốt. Tiếp tục phối hợp tuyên truyền dưới nhiều hình thức, mô hình, nội dung đa dạng, phong phú, chất lượng, tiết kiệm chi phí và hiệu quả (sân khấu hóa, nói chuyện chuyên đề, truyền thông lưu động, mít tinh diễu hành, trang tin điện tử, báo, đài,…) nhằm củng cố kiến thức, tăng cường ý thức thay đổi hành vi có hại, thực hành hành vi an toàn phòng lây nhiễm HIV, giảm kỳ thị, phân biệt đối xử…Triển khai “phong trào toàn dân tham gia phòng chống HIV/AIDS tại cộng đồng dân cư” do Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam tỉnh chủ trì. Kết quả triển khai cho thấy ở tuyến tỉnh: ký hợp đồng trách nhiệm 20 cơ quan, đơn vị thực hiện truyền thông; nhân bản, in ấn, cấp phát tờ rơi các loại; làm mới, sửa chữa pa nô tuyên truyền; cung cấp tạp chí AIDS cộng đồng cho toàn tỉnh. Ở tuyến huyện và xã phường: phối hợp nhiều ban, ngành, đoàn thể trong truyền thông, tuyên truyền trên Đài phát thanh cho 137 xã, phường. Về kết quả tác động, ngày càng có nhiều người có HIV/AIDS và gia đình, người dân có nhu cầu tiếp cận, sử dụng dịch vụ điều trị và dự phòng liên quan HIV, tham gia khá tích cực vào phòng chống HIV/AIDS. Tuy nhiên theo ghi nhận, một số đơn vị, doanh nghiệp, cơ sở lưu trú, vui chơi giải trí…chưa quan tâm công tác này, chưa có kế hoạch và bố trí kinh phí, chưa có báo cáo để tổng hợp báo cáo cấp trên. Còn một bộ phận dân cư thiếu kiến thức liên quan HIV, thực hành hành vi an toàn chưa đầy đủ; tình trạng kỳ thị, tự kỳ thị còn khá nặng nề.
Đối với dự án 2 là giám sát dịch HIV/AIDS và can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV, trước hết hoạt động giám sát HIV/AIDS đã thực hiện giám sát 6 huyện, thị, thành phố, hỗ trợ xây dựng kế hoạch phòng chống HIV/AIDS năm 2015. Để đảm bảo chất lượng số liệu, năm 2015 tiếp tục rà soát số liệu người nhiễm HIV/AIDS/tử vong do AIDS tại các địa phương. Việc rà soát cho kết quả khá tốt, hạn chế được tình trạng “ảo” số liệu. Tổ chức và hoàn thành lớp tập huấn Thông tư 03/2015/TT-BYT ngày 16/3/2015 Quy định chế độ báo cáo công tác phòng chống HIV/AIDS và kết quả thực hiện chỉ tiêu giám sát phát hiện 22.000/3.000.
Đối với hoạt động giám sát trọng điểm HIV/STIs, Trung tâm tham mưu Sở Y tế tổ chức hội nghị tổng kết, phê duyệt, giao chỉ tiêu kế hoạch và triển khai giám sát trọng điểm HIV/STIs trên 3 nhóm nghiện chích ma túy, phụ nữ bán dâm, MSM tại 3 địa phương (Nha Trang, Vạn Ninh, Ninh Hòa) với tổng cỡ mẫu HIV là 500, STIs là 950. Về hạn chế, việc triển khai công tác này gặp nhiều khó khăn do kế hoạch triển khai muộn, các nguồn kinh phí bị cắt giảm, đối tượng được giám sát tìm nhiều cách né tránh…
Đối với hoạt động tư vấn, xét nghiệm HIV, đội ngũ cán bộ và các chuẩn của phòng xét nghiệm khẳng định HIV (tại Trung tâm phòng chống HIV/AIDS) đảm bảo chính xác chuyên môn, không có sai sót. Cơ sở xét nghiệm tại Trung tâm phòng chống HIV/AIDS đạt “an toàn sinh học” cấp 2. Tại các địa phương, đơn vị từ tuyến huyện trở lên, hầu hết thực hiện được xét nghiệm sàng lọc HIV, chuyển mẫu dương tính kịp thời, thông báo kết quả dương tính đúng quy định. Kết quả tỷ lệ xét nghiệm HIV dương tính chiếm 0,63%; bệnh nhân HIV dương tính chuyển phòng khám nội trú đạt 90%. Về hạn chế, tất cả các địa phương, đơn vị chưa triển khai đầy đủ quy định về cơ sở sàng lọc HIV và an toàn sinh học, một số chưa triển khai cơ sở tư vấn xét nghiệm HIV./.
Văn Hanh