Chấn thương cột sống là loại chấn thương thường gặp với tổn thương tủy thường để lại những hậu quả nghiêm trọng như liệt hoàn toàn hoặc không hoàn toàn.
Theo các chuyên gia chấn thương chỉnh hình, mức độ nghiêm trọng của chấn thương cột sống tổn thương tủy có thể từ tình trạng liệt không hoàn toàn đến liệt hoàn toàn. Ngoài mức độ chấn thương cột sống, kiểu chấn thương cũng là một yếu tố quyết định xác định cơ hội hồi phục và lựa chọn liệu pháp điều trị. Việc phẫu thuật giải ép sớm có thể giúp bảo vệ những tế bào thần kinh giúp nâng cao tỷ lệ hồi phục sau chấn thương. Các thống kê cho thấy không quá 1% trường hợp sau điều trị có hồi phục tự nhiên hoàn toàn sau chấn thương, hầu hết bệnh nhân sau xuất viện ngồi xe lăn suốt đời. Các chuyên gia lưu ý phương pháp điều trị ứng dụng tế bào gốc, việc kích hoạt và thúc đẩy NSC nội sinh là những quá trình đặc biệt quan trọng vì chúng có thể huy động khoảng 500.000 đến 2 triệu tế bào mới tại chỗ chấn thương một tháng sau chấn thương. Việc cấy ghép tế bào gốc trung mô có thể kích hoạt lại qua trình này.
Từ năm 2013 đến năm 2016, nhóm tác giả nghiên cứu Đinh Ngọc Sơn cùng cộng sự Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức thực hiện và báo cáo nghiên cứu “Ứng dụng tế bào gốc trung mô trong điều trị chấn thương cột sống tổn thương tủy mạn tính”. Đối tượng nghiên cứu là 10 bệnh nhân, độ tuổi 18 đến 65 tuổi, chấn thương cột sống cổ hoặc ngực trên hình ảnh chụp cắt lớp vi tính MRI, bệnh nhân có hội chứng lâm sàng không đầy đủ, trên phim MRI có hình ảnh nang rỗng (không phải sẹo thần kinh) tại vị trí tổn thương tủy sống, đã được phẫu thuật cố định cột sống giải ép. Tiêu chuẩn loại trừ là những bệnh nhân chấn thương cột sống liệt tủy không hoàn toàn và các bệnh nhân đã được điều trị phương pháp bổ trợ cảm ứng thần kinh.
BS.Sơn mô tả việc phân lập và nuôi cấy tế bào gốc trung mô thu nhận từ mô mỡ; 100-150 ml được thu hoạch từ chính đối tượng nghiên cứu. Mỡ sau khi rửa loại hồng cầu bởi PBS được phân giải bởi Collagenase trong thời gian 40-60 phút, ly tâm, loại bỏ cơ và thu nhận SVF. Một phần SVF được đóng gói trong 5ml NaCl 0,9% để chuẩn bị cho mũi tiêm 1. Một phần SVF còn lại được trải vào đĩa môi trường DMEM và nuôi cấy trong tủ ấm với nhiệt độ 37 độ C và 5% CO 2 trong thời gian 20 ngày với 4 lần cấy chuyền. Thu hoạch 20-30 triệu tế bào sau nuôi cấy tăng sinh, đóng gói trong 5 ml NaCl 0,9% để chuẩn bị cho mũi tiêm 2, 3.
Về kiểm soát chất lượng tế bào gốc, định danh tế bào gốc trung mô được thực hiện bằng máy phân tích dòng chảy tế bào. 1x106 tế bào hòa tan trong 1ml PBS được xác định bằng biểu hiện marker MSCs trên bề mặt CD73, CD105, CD90, CD166 và thiếu các dấu hiệu bề mặt đặc trưng CD14. Các tế bào được kiểm tra định lượng bằng kính hiển vi và chụp ảnh kỹ thuật số. Mẫu tế bào trước khi ứng dụng được kiểm soát endotoxin, mycoplasma và vi khuẩn nấm.
BS.Sơn báo cáo, khả năng tự tái tạo của hệ thần kinh trung ương (CNS) rất thấp là một thách thức cho công tác điều trị mới. Tế bào gốc trung mô (MSCs) được đề xuất là một công cụ điều trị, nhiều nghiên cứu đã chứng minh tế bào giống tế bào thần kinh có nguồn gốc từ tế bào gốc trung mô có thể sống sót, di chuyển, tích hợo và giúp khôi phục chức năng và hành vi của bệnh nhân SCT và MSC, đây là biện pháp điều trị phù hợp để điều trị SCI.
Kết quả trong nghiên cứu, tác giả nghiên cứu cho biết, 10 bệnh nhân chấn thương cột sống cổ và ngực- thắt lưng mạn tính đã trải qua thời gian dài trong tình trạng liệt tủy hoàn toàn, với chức năng vận động được đánh giá theo chỉ số AIS-A. Sau ghép 6 tháng, có 5 bệnh nhân (50%) có cải thiện chức năng thần kinh theo thang điểm AIS (B-C) và 1 bệnh nhân (10%) có cải thiện về thang điểm AIS (B-C) sau 6 tháng. Kết quả trên cận lâm sàng cũng khả quan, các chỉ số chiều dài và chiều rộng tổn thương có cải thiện đáng kể trước và sau ghép. Đặc biệt chỉ số MCC và MSCC đều nhỏ hơn 30%. Đây là điều chứng minh hiệu quả của phương pháp điều trị MSC thông qua biệt hóa thành CNS và kích thích tế bào gốc thần kinh tham gia quá trình sửa chữa tái tạo.
BS.Sơn kết luận, tế bào gốc trung mô là nguồn tế bào tiềm năng cho liệu pháp trị liệu SCI. Tác giả nghiên cứu khuyến nghị cần nghiên cứu một cách quy mô và hệ thống hơn trong thời gian đến để khẳng định phương pháp điều trị với hiệu quả của nó đối với chấn thương cột sống mạn tính.
Thanh Tùng