HIV/AIDS là đại dịch nguy hiểm, là mối hiểm họa đối với sức khỏe, tính mạng của con người và tương lai nòi giống của dân tộc; HIV/AIDS tác động trực tiếp tới kinh tế, văn hóa, trật tự và an toàn xã hội của đất nước; công tác phòng, chống HIV/AIDS là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài và phức tạp; đầu tư cho công tác phòng, chống HIV/AIDS là đầu tư góp phần tạo ra sự phát triển bền vững của đất nước, mang lại hiệu quả kinh tế, xã hội.
Tại Hội nghị Liên minh nghị viện thế giới (IPU 132) vào ngày 1/4/2015 diễn ra tại Hà Nội, nhóm Tư vấn của Hội đồng Liên minh nghị viện thế giới khuyến cáo để đảm bảo tính bền vững cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam cần phải nỗ lực hơn nữa trong một số các vấn đề như:
- Chuyển đổi mạnh mẽ từ việc phụ thuộc vào nguồn lực bên ngoài sang tính tự chủ quốc gia: trong những năm vừa qua có tới 60-70% kinh phí cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS do nước ngoài hỗ trợ. Thậm chí một số lĩnh vực như thuốc Methadone, bơm kim tiêm, bao cao su, thuốc ARV phụ thuộc chủ yếu sự hỗ trợ nước ngoài. Trong thời gian tới, Việt Nam trở thành nước có thu nhập trung bình, do vậy các nhà tài trợ bắt đầu cắt giảm viện trợ nhanh chóng. Việt Nam trước hết cần phải có cam kết chính trị và hành động mạnh mẽ hơn bao giờ hết để đảm bảo có đủ nguồn lực để duy trì các thành quả trong thời gian qua cũng như mục tiêu tiến tới kết thúc dịch AIDS vào năm 2030 mà Việt Nam đã cam kết. Cần hỗ trợ các cam kết của Chính phủ với các nhà tài trợ nước ngoài, có một lộ trình hết sức rõ ràng cho việc giảm phụ thuộc vào việc hỗ trợ tài chính từ nước ngoài. Lộ trình này cũng cần xác định rõ phải đầu tư bao nhiêu tiền cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS trong những năm tới và các nguồn lực này đến từ đâu? Các nguồn đóng góp bao nhiêu?
Tại tỉnh Khánh Hòa, mục tiêu phấn đấu công tác phòng chống HIV/AIDS đề ra đến năm 2020 là 90% người nhiễm HIV biết tình trạng nhiễm HIV của mình, 90% người nhiễm HIV được điều trị ARV liên tục, 90% người điều trị ARV kiểm soát lượng HIV ổn định, hướng tới kết thúc đại dịch AIDS ở Việt Nam vào năm 2030.
Để thực hiện thành công mục tiêu nêu trên, nhiều giải pháp đã được Ngành Y tế đề xuất về chính trị - xã hội; về tài chính; về nguồn nhân lực; về dự phòng, chăm sóc điều trị người nhiễm HIV/AIDS.
Đối với giải pháp chính trị- xã hội là tiếp tục củng cố, kiện toàn Ban chỉ đạo phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn, mại dâm tỉnh và các ban chỉ đạo cấp huyện nhằm bảo đảm sự chỉ đạo của cấp ủy đảng đối với công tác phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm trong tình hình mới, từ khâu lập kế hoạch hoạt động đến tổ chức triển khai thực hiện, kiểm tra và giám sát đánh giá; Tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác phòng, chống HIV/AIDS và huy động cộng đồng tham gia. Tiếp tục bổ sung, sửa đổi hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động phối hợp liên ngành trong phòng, chống HIV/AIDS như ban hành các văn bản chỉ đạo cụ thể về cơ chế, cách thức phối hợp cũng như xác định rõ trách nhiệm tập thể và cá nhân tham gia, đặc biệt là sự cam kết đầu tư nguồn lực của chính quyền các cấp; Tiếp tục tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội trong việc triển khai thực hiện các hoạt động giảm tác hại cho nhóm có hành vi nguy cơ cao nhất là triển khai chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone; Có chính sách khuyến khích, huy động đơn vị, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, các nhóm cộng đồng, người nhiễm HIV/AIDS và gia đình họ tham gia công tác phòng, chống HIV/AIDS. Thành lập Qũy hỗ trợ bệnh nhân HIV/AIDS, cơ sở lồng ghép bảo trợ trẻ em nhiễm HIV mồ côi, người nhiễm HIV/AIDS không nơi nương tựa; Củng cố và triển khai thường xuyên công tác đánh giá, sơ kết, tổng kết, khen thưởng trong lĩnh vực phòng, chống HIV/AIDS nhằm khuyến khích động viên kịp thời các tổ chức, cá nhân tiên tiến; tạo phong trào quần chúng sâu rộng trong phòng, chống HIV/AIDS, đảm bảo tính bền vững của chương trình.
Đối với giải pháp về tài chính, bao gồm: Huy động nguồn lực cho công tác phòng, chống HIV/AIDS của tỉnh từ các nguồn của trung ương, địa phương, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và nhân dân để đảm bảo nguồn lực cho việc thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ tại đơn vị. Trong đó xác định nguồn đầu tư từ ngân sách địa phương là chính. Trước mắt, tỉnh xem xét, phê duyệt đề án đảm bảo tài chính cho công tác phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2020 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn của Bộ y tế; đồng thời đẩy mạnh việc thực hiện các biện pháp nhằm khuyến khích bệnh nhân HIV/AIDS tham gia bảo hiểm y tế để giảm bớt chi phí điều trị và đóng góp một phần chi phí khi sử dụng các dịch vụ dự phòng và điều trị liên quan HIV/AIDS. Phát huy tính chủ động trong việc điều phối, quản lý, sử dụng các dự án viện trợ, bảo đảm các dự án phải theo đúng mục tiêu đề ra. Tăng cường quản lý, giám sát và sử dụng hiệu quả các nguồn kinh phí đầu tư cho công tác phòng, chống HIV/AIDS
Đối với giải pháp về nguồn nhân lực: Nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác phòng, chống HIV/AIDS, trong đó chú trọng đào tạo tại chỗ, tập huấn cho cán bộ tại cơ sở Y tế các xã/phường/thị trấn trong tỉnh. Nâng cao năng lực cho các ban, ngành, đoàn thể, mạng lưới nhân viên tiếp cận cộng đồng, nhóm tự lực,...tăng cường đào tạo cho người nhiễm HIV về kỹ năng chăm sóc, tư vấn để tham gia hỗ trợ công tác điều trị cho bệnh nhân.
Đối với giải pháp về dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS: Đổi mới, mở rộng, nâng cao chất lượng công tác thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng, chống HIV/AIDS; Mở rộng phạm vi và nâng cao chất lượng các dịch vụ can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV cho nhóm người dễ bị lây nhiễm HIV/AIDS. Củng cố chương trình điều trị Methadone tại Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS, triển khai mở rộng chương trình ra thị xã Ninh Hòa và thành phố Cam Ranh trong năm 2015. Nâng cao chất lượng và mở rộng dịch vụ tư vấn, xét nghiệm HIV và các hoạt động dự phòng lây nhiễm HIV khác, đảm bảo tất cả các cơ sở có xét nghiệm sàng lọc HIV từ tuyến huyện trở lên phải có đăng ký ngoại kiểm và an toàn sinh học.
Về giải pháp về điều trị, chăm sóc người nhiễm HIV/AIDS: Mở rộng phạm vi cung cấp, đảm bảo tính liên tục và dễ tiếp cận của dịch vụ điều trị bằng thuốc kháng vi rút HIV, điều trị nhiễm trùng cơ hội, điều trị lao cho người nhiễm HIV, điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con thông qua việc đưa công tác điều trị về tuyến y tế cơ sở (tuyến huyện và tuyến xã, phường), lồng ghép với các chương trình y tế khác; tổ chức điều trị ARV tại các Trung tâm Chữa bệnh – Gíao dục –Lao động xã hội, trại tạm giam, trại giam trên địa bàn tỉnh. Nâng cao chất lượng các dịch vụ điều trị, lồng ghép điều trị HIV/AIDS với các chương trình khác. Đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ vật chất, tinh thần cho người nhiễm HIV và gia đình họ, để người bệnh ổn định cuộc sống, hòa nhập và được chăm sóc tại gia đình và cộng đồng.
Đối với giải pháp về giám sát dịch HIV/AIDS, theo dõi và đánh giá chương trình: Nâng cao chất lượng số liệu giám sát dịch HIV/AIDS, số liệu đánh giá chương trình phòng, chống HIV/AIDS; Thường xuyên cập nhật, phân tích, đánh giá diễn biến dịch HIV/AIDS trong tỉnh, đánh giá hiệu quả các hoạt động của chương trình và xác định các xã/phường trọng điểm trong việc ưu tiên phòng, chống HIV/AIDS; Tăng cường hướng dẫn, điều phối, phổ biến, chia sẻ dữ liệu, sử dụng dữ liệu trong các hoạt động của chương trình phòng, chống HIV/AIDS.
Quế Lâm