Trong 10 năm qua, công tác phòng, chống HIV/AIDS của tỉnh Khánh Hòa đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tỉnh đã tăng cường đầu tư các nguồn lực, tích cực phối hợp liên ngành, đầy mạnh huy động toàn xã hội và mời gọi hợp tác hỗ trợ từ các tổ chức trong nước và quốc tế. Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh, đã ban hành hoàn chỉnh, khá đầy đủ hệ thống văn bản có tính pháp lý cao để lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành công tác phòng, chống HIV/AIDS theo đúng tinh thần Chỉ thị 54-CT/TW về chính sách, pháp luật của nhà nước. Từ một tỉnh nằm trong tốp dẫn đầu về số người nhiễm HIV của cả nước, đến nay tỉnh Khánh Hòa đã giảm đáng kể số người nhiễm, tỷ lệ người nhiễm HIV trong tỉnh chỉ chiếm 0,15 % dân số. Hầu hết các mục tiêu phòng, chống HIV/AIDS đề ra đến nay tỉnh đều đạt và vượt yêu cầu đề ra.
Tuy nhiên, theo tổng kết của Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Khánh Hòa, một số nội dung cần cải tiến, nâng cao chất lượng hơn đó là: một số cấp ủy, chính quyền, sở, ngành, đoàn thể chưa thật sự quán triệt sâu sắc và đầy đủ nội dung của Chỉ thị 54-CT/TW, sự vào cuộc chưa thực sự mạnh mẽ, chưa đặt công tác phòng, chống HIV/AIDS là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, lâu dài, chưa có những đầu tư thích đáng mang tính bền vững cho công tác này. Việc chỉ đạo và tổ chức triển khai thực hiện các hoạt động can thiệp giảm tác hại cho nhóm nguy cơ cao của cộng đồng chưa thực sự vững chắc, chương trình Methadone triển khai muộn; tình trạng kỳ thị phân biệt đối xử với đối với người có HIV/AIDS, người nghiện chích ma túy và gia đình họ vẫn còn; việc quản lý chăm sóc, tư vấn và điều trị cho người có HIV/AIDS còn nặng gánh cho ngành y tế, chưa có sự tham gia tích cực của lãnh đạo các cấp và cộng đồng. Công tác xã hội hóa phòng, chống HIV/AIDS còn nhiều bất cập, chưa đa dạng hóa các loại hình cung cấp dịch vụ dự phòng và điều trị HIV/AIDS; chưa có cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ huy động các cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức xã hội tham gia cung ứng dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS, người nhiễm HIV/AIDS và gia đình họ tham gia công tác phòng, chống HIV/AIDS. Bảo hiểm y tế cho người nhiễm HIV, người nghiện chích ma túy đạt tỷ lệ thấp. Việc huy động và đầu tư ngân sách địa phương nhằm đảm bảo tài chính cho công tác phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2020 còn gặp nhiều khó khăn. Chưa thực hiện thường xuyên sơ kết, tổng kết đánh giá hiệu quả chương trình, chưa có chế độ khen thưởng thích đáng và kịp thời đối với các đơn vị, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác phòng, chống HIV/AIDS.
Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế nêu trên là do sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền; hoạt động của Ban chỉ đạo phòng chống AIDS, phòng chống tệ nạn ma túy mại dâm các cấp chưa tích cực, thường xuyên. Trách nhiệm phối hợp của một số cơ quan, cá nhân tham gia chưa cao. Công tác đánh giá, sơ kết, tổng kết, khen thưởng...trong lĩnh vực phòng, chống HIV/AIDS của tỉnh chưa được quan tâm đầy đủ. Công tác quản lý, giám sát bệnh nhân HIV/AIDS, người có nguy cơ cao chưa tốt, một phần là do bệnh nhân đi làm ăn xa và người có nguy cơ cao thường xuyên thay đổi địa bàn hoạt động. Sự kỳ thị và phân biệt đối xử với bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS cũng là yếu tố gây cản trở cho công tác quản lý. Công tác phối hợp tuyên truyền với các ban, ngành, đoàn thể gặp khó khăn do thiếu kinh phí.
Phương hướng, nhiệm vụ công tác phòng chống HIV/AIDS từ nay đến năm 2020 do Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa đề ra là:
- Tiếp tục quán triệt, thực hiện các nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu của Chỉ thị 54-CT/TW, với mục tiêu phấn đấu của toàn tỉnh đến năm 2020: 90% người nhiễm HIV biết tình trạng nhiễm HIV của mình, 90% người nhiễm HIV được điều trị ARV liên tục, 90% người điều trị ARV kiểm soát lượng HIV ổn định, hướng tới kết thúc đại dịch AIDS ở Việt Nam vào năm 2030, Sở Y tế đề ra phương hướng nhiệm vụ đến năm 2020 như sau:
- Tiếp tục quán triệt nội dung Chỉ thị 54-CT/TW đến Chi bộ nhằm củng cố, duy trì và nâng cao nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền, các tổ chức đòan thể, xã hội, các doanh nghiệp, của cán bộ đảng viên và quần chúng nhân dân đối với công tác phòng, chống HIV/AIDS.
- Tiếp tục đẩy mạnh phối hợp liên ngành về thông tin, giáo dục và truyền thông phòng, chống HIV/AIDS hướng tới cộng đồng, trong đó phải kết hợp giữa tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phòng, chống HIV/AIDS với tuyên truyền về tác hại, hậu quả và các biện pháp phòng, chống HIV/AIDS; đặc biệt quan tâm những địa bàn có nhiều đối tượng có hành vi nguy cơ, người dân vùng xa, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc sinh sống và các nhóm dễ bị tổn thương khác.
- Triển khai thực hiện Thông tư 32/2013/TT-BYT ngày 17/10/2013 của Bộ Y tế hướng dẫn quản lý, theo dõi điều trị người nhiễm HIV và người phơi nhiễm với HIV, phấn đấu đạt 90% bệnh nhân HIV/AIDS còn sống được điều trị thuốc ARV. Tăng cường chuyển giao bệnh nhân hiện đang được điều trị ARV tại 3 phòng khám ngoại trú HIV/AIDS về địa phương nơi người nhiễm HIV cư trú để tiếp tục quản lý và cấp phát thuốc.
- Đẩy mạnh và mở rộng chương trình can thiệp giảm hại (cung cấp bơm kim tiêm sạch, bao cao su) tại các huyện, thị, thành phố trong tỉnh. Tăng cường điều trị Methadone tại cơ sở Nha Trang và mở rộng ra hai cơ sở mới tại thị xã Ninh Hòa và thành phố Cam Ranh, sau đó tiếp tục mở rộng đến các huyện, thị, thành phố còn lại trong tỉnh theo hướng lồng ghép, kết nối, phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu cấp trên giao.
- Nâng cao năng lực cán bộ trong hệ thống y tế và cán bộ tham gia công tác phòng, chống HIV/AIDS. Mở rộng và nâng cao chất lượng tư vấn, xét nghiệm HIV trong toàn tỉnh, đảm bảo 100% các đơn vị, cơ sở xét nghiệm từ tuyến huyện trở lên triển khai tư vấn, xét nghiệm sàng lọc HIV, an toàn sinh học; tiến đến triển khai lồng ghép công tác này đến tuyến xã, phường theo đúng quy định chuyên môn của Bộ Y tế.
- Tiếp tục thực hiện xã hội hóa công tác phòng, chống HIV/AIDS, huy động các nguồn lực đầu tư cho hoạt động phòng, chống HIV/AIDS như ngân sách địa phương, doanh nghiệp, tổ chức từ thiện, bảo hiểm y tế, đóng góp một phần của người sử dụng dịch vụ... để đảm bảo tính bển vững của chương trình khi các nguồn hỗ trợ từ bên ngoài cắt giảm.
Đức Bảo