Bệnh sỏi mật rất phổ biến ở Việt Nam. Vừa qua, nhóm tác giả nghiên cứu Lê Quan Anh Tuấn cùng cộng sự Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh thực hiện và báo cáo đề tài nghiên cứu “Xử rí hẹp đường mật lành tính khi lấy sỏi trong gan qua đường hầm ống Kehr”.
BS. Lê Quan Anh Tuấn đã thực hiện nghiên cứu trên 57 bệnh nhân có hẹp đường mật khi soi, trong đó hẹp trong gan chiếm 93%; có 4 trường hợp đường mật ngoài gan. Tỷ lệ hẹp đường mật trong bệnh sỏi mật thay đổi tùy theo cách chọn bệnh và tiêu chuẩn đánh giá hẹp của từng tác giả nghiên cứu. Các tác giả nghiên cứu thường xác định hẹp đường mật vào Xquang đường mật cản quang. Hẹp nhẹ là trường hợp ống soi có đường kính 5mm vừa đút chặt vào chỗ hẹp và đưa máy qua được sau khi nong; Hẹp vừa là hẹp mà ống nội soi đút chặt nhưng không qua được mặc dù đã nong; Hẹp nặng là hẹp nhỏ hơn đường kính ống soi.
BS. Anh Tuấn cho biết, qua quá trình soi và nong đường mật cho bệnh nhân, những bệnh nhân hẹp đường mật nhẹ, có thể đưa được ống nội soi qua được nhưng rất khó khăn, thao tác đưa ống soi qua chỗ hẹp có tác dụng nong rộng chỗ hẹp. Qua chỗ hẹp, bs Tuấn tán sỏi và bắt sỏi bằng rọ, những viên sỏi có kích thước to sẽ nong được chỗ hẹp và sau đó đưa ống soi qua được dễ dàng. Những vị trí hẹp trung bình và hẹp nặng không thể thực hiện theo phương pháp này.
Trong trường hợp hẹp nhẹ, tác giả nghiên cứu dùng lực, đẩy ống soi qua được chỗ hẹp hay chỗ hẹp có thể được nong rộng khi lôi sỏi bằng rọ, sỏi qua được chỗ hẹp. Trường hợp hẹp trung bình, phải nong đường mật, sau đó soi qua được chỗ hẹp. Trường hợp hẹp nặng, không nong được chỗ hẹp hay nong được mà không soi qua được do đường mật quá gập góc.
Bs Anh Tuấn nhận xét, trong những năm gần đây, kỹ thuật nội soi mềm đường mật phát triển, nhiều bác sĩ chọn phương pháp nội soi qua đường hầm ống Kehr hay xuyên gan qua da để xử lý hẹp đường mật và lấy sỏi đã cho tỷ lệ thành công cao, cụ thể, nhờ áp dụng kỹ thuật nong đường mật qua đường hầm ống Kehr dưới hướng dẫn của nội soi đã nong thành công cho 97,6% bệnh nhân tham gia nghiên cứu. Những trường hợp hẹp đường mật mức độ nhẹ chỉ nong một lần là đã có thể soi qua được dễ dàng để lấy sỏi, sạch sỏi được ghi nhận 73,7% bệnh nhân. Những trường hợp không sạch sỏi, Bs Anh Tuấn giải thích do đường mật quá gập góc, không tiếp cận được sỏi. Sỏi mật trong nghiên cứu đa phần là sỏi sót trong gan với số lượng nhiều kèm hẹp đường mật nở nhiều mức độ khác nhau.
Trong nghiên cứu có 02 trường hợp chảy máu đường mật do nong nhưng tự cầm; không cần phải truyền máu. Không có trường hợp nào xảy ra biến chứng như rách đường hầm, viêm bụng cấp và không có trường hợp nào tử vong.
Bs Anh Tuấn cho rằng, phương pháp nội soi qua đường hầm ống Kehr để nong đường mật kết hợp với tán sỏi điện thủy lực đối với trường hợp sỏi sót ở đường mật trong và ngoài gan có kèm tổn thương hẹp đường mật có hiệu quả cao, phương pháp có ưu điểm là thủ thuật nhẹ nhàng, ít xâm hại, dễ thực hiện, có thể làm nhiều lần đến khi nong thành công và lấy hết sỏi mà ít ảnh hưởng đến sức khỏe bệnh nhân. Bản chất của phương pháp là nong được chỗ hẹp, lấy hết sỏi, giải quyết hết nhiễm trùng và giải quyết bế tắc. Về theo dõi, các bệnh nhân cần được theo dõi lâu dài vấn đề tán phát sỏi; Bs Anh Tuấn lưu ý đây là phương pháp chọn lựa đầu tiên trong điều trị sót sỏi ở đường mật trong gan và ngoài gan có kèm tổn thương hẹp đường mật sau phẫu thuật còn lưu ống Kehr.
Sót sỏi là vấn đề lớn của phẫu thuật điều trị sỏi đường mật. Tỷ lệ sót sỏi sau mổ sỏi mật khoảng 10-30%. Đối với sỏi đường mật trong gan, tỷ lệ này lên đến 50-100%. Dù sỏi đường mật được phát hiện trước, trong và sau mổ nên giải quyết sạch sỏi vẫn còn gặp nhiều khó khăn, nhất là khi sỏi đã gây biến chứng viêm hẹp đường mật. Khi có được phương pháp ống soi đường mật đã giúp ích rất nhiều trong việc điều trị cũng như làm tỷ lệ sót sỏi giảm xuống.
Hẹp đường mật là thương tổn thường gặp trong bệnh sỏi đường mật, nhất là hẹp đường mật trong gan lên đến gần 80%. Hẹp đường mật gây trở ngại cho phương pháp điều trị sỏi mật, có thể là yếu tố gây ứ đọng dẫn đến tán phát sỏi đường mật./.
Hồng Hoa