Thực hiện Nghị định 96/2012/NĐ-CP ngày 15/11/2012 của Chính phủ về điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế; Quyết định số 1008/QĐ-TTg ngày 20/6/2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc giao chỉ tiêu bệnh nhân được điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone năm 2014 và 2015; Quyết định số 310/QĐ-UBND ngày 10/02/2014 của UBND tỉnh phê duyệt kế hoạch triển khai thí điểm chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone tại thành phố Nha Trang trong 02 năm 2014 và 2015.
Trên cơ sở chỉ đạo của Trung ương và tỉnh, Sở Y tế đã chỉ đạo Trung tâm phòng chống HIV/AIDS triển khai tiếp nhận hồ sơ điều trị Methadone. Tính đến ngày 04/6/2015, đã có 209 bệnh nhân đăng ký điều trị Methadone, tiếp nhận mới 30 bệnh nhân, không tiếp tục điều trị 29 bệnh nhân, trong đó thành phố Nha Trang có số bệnh nhân đăng ký cao nhất với 189 trường hợp (chiếm 90,4%), thành phố Cam Ranh 11 bệnh nhân (chiếm 5,3%), huyện Diên Khánh 07 bệnh nhân (chiếm 3,3%), huyện Vạn Ninh 01 bệnh nhân (chiếm 0,5%), huyện Cam Lâm 01 bệnh nhân (chiếm 0,5%).
Năm 2015, Sở Y tế tiếp tục tham mưu UBND tỉnh tiến hành nhân rộng triển khai chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone tại thành phố Cam Ranh và thị xã Ninh Hòa, dự kiến sẽ tổ chức điều trị nghiện cho khoảng 500 người nghiện ma túy trên địa bàn.
Theo số liệu của Công an tỉnh Khánh Hòa, tính đến ngày 15/5/2015 số đối tượng nghiện ma túy trên địa bàn toàn tỉnh có hồ sơ quản lý là 1.033 người, thành phố Nha Trang đông nhất với 439 người, thành phố Cam Ranh 140 người, thị xã Ninh Hòa 111 người, huyện Vạn Ninh 159 người; nam giới 995 người; sử dụng heroin 795 người; ma túy tổng hợp 111 người. Cũng theo báo cáo toàn tỉnh có 88 xã, phường, thị trấn có người nghiện ma túy; 19 xã, phường, thị trấn trọng điểm loại 3 về ma túy.
Hiện nay thực hiện Quyết định số 2596/QĐ-TTg ngày 27/12/2013 của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Khánh Hòa đã triển khai một số hoạt động về công tác cai nghiện ma túy theo quan điểm mới là giảm dần cai nghiện bắt buộc tại Trung tâm, đa dạng hóa các hình thức cai nghiện, đẩy mạnh cai nghiện ma túy tại cộng đồng; coi nghiện ma túy là bệnh mãn tính do rối loạn của não bộ, điều trị nghiện ma túy là một quá trình lâu dài bao gồm tổng thể các can thiệp hỗ trợ về y tế, tâm lý, xã hội làm thay đổi nhận thức, hành vi nhằm giảm tác hại của nghiện ma túy và giảm tình trạng sử dụng ma túy trái phép. Qua đó một số hoạt động được đẩy mạnh triển khai như tập trung cao điểm hoạt động tuyên truyền phòng chống tệ nạn xã hội trên địa bàn dân cư, đã tổ chức nhiều đợt truyền thông trong cộng đồng gồm 12 buổi báo cáo chuyên đề, 22 đợt tuyên truyền lồng ghép phòng chống mại dâm, ma túy, HIV/AIDS và buôn bán người với hơn 3.500 người tham dự. Tổ chức 05 đợt tập huấn công tác chuyên môn nghiệp vụ và triển khai Nghị định 94/2010/NĐ-CP ngày 09/9/2010 của Chính phủ và các chủ trương, chính sách của Nhà nước cho hơn 250 đại biểu là lãnh đạo UBND các xã, phường, thị trấn ; cộng tác viên theo dõi công tác phòng chống tệ nạn xã hội và các tổ trưởng tổ dân phố có người nghiện ma túy. Trong 06 tháng đầu năm 2015, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đã tổ chức tập huấn chuyên môn nghiệp vụ về công tác phòng chống tệ nạn xã hội cho hơn 200 đại biểu tham dự. Dự kiến sẽ tiếp tục triển khai tập huấn nâng cao năng lực cho các thành viên Tổ công tác cai nghiện ma túy tại 30 xã, phường triển khai công tác cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng trong thời gian tới. Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về tác hại của nghiện ma túy, lợi ích của công tác cai nghiện và giảm kỳ thị phân biệt đối xử đối với người nghiện được triển khai rộng rãi đến từng địa bàn, đẩy mạnh công tác vận động người nghiện và gia đình tham gia mô hình cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng. Bên cạnh đó, công tác kiểm soát địa bàn được tăng cường với sự tham gia phối hợp của ngành công an và Đội công tác xã hội tình nguyện tạo môi trường lành mạnh giúp người nghiện giảm thiểu nguy cơ tái nghiện.
Đối với công tác cai nghiện phục hồi cho người nghiện ma túy tại Trung tâm Giáo dục – Lao động xã hội được thực hiện với 02 hình thức cai nghiện là cai nghiện bắt buộc và cai nghiện tự nguyện. Hiện nay, số người nghiện ma túy được quản lý và chữa bệnh tại Trung tâm Giáo dục – Lao động xã hội (tính đến ngày 03/6/2015) là 80 người, trong đó cai nghiện bắt buộc là 60 người, cai nghiện tự nguyện là 13 người, quản lý sau cai nghiện tại Trung tâm là 07 người.
Hiện nay tỉnh đã xây dựng Đề án đổi mới công tác cai nghiện ma túy tự nguyện tại Trung tâm Giáo dục – Lao động xã hội, Đề án đưa người nghiện ma túy vào cơ sở cai nghiện bắt buộc và đẩy mạnh triển khai đa dạng hóa các hoạt động cai nghiện.
Thêm vào đó, tỉnh đã triển khai mô hình cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng tại 30 xã, phường trên địa bàn toàn tỉnh. Đến nay, có 58 người nghiện ma túy tham gia cai nghiện; sửa chữa 22 phòng cắt cơn tại Trạm Y tế các xã, phường; thực hiện 14 lớp tuyên truyền, tập huấn về cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng.
Đối với mô hình Câu lạc bộ người nghiện ma túy tại các xã, phường, thị trấn, các xã, phường có số lượng người nghiện và người sau cai nghiện từ 20 người trở lên được thành lập Câu lạc bộ giúp người nghiện ma túy trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ tâm tư, nguyện vọng, những thuận lợi, khó khăn; qua đó động viên, hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau phòng, chống tái nghiện; thông qua Câu lạc bộ để tuyên truyền, vận động đối tượng, giúp họ nhận thức đúng đắn, biết rõ tác hại của tệ nạn xã hội và các loại hình cai nghiện phù hợp; Câu lạc bộ tổ chức các hoạt động tập thể về thể dục, thể thao, văn nghệ giúp giảm kỳ thị của cộng đồng đối với người nghiện, tạo động lực để họ tự tin hơn trong cuộc sống; là nơi chia sẻ các thông tin về việc làm, các nguồn hỗ trợ vốn, giúp đối tượng có việc làm, tăng thu nhập.
Qua triển khai các hoạt động phòng chống ma túy, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đã ghi nhận một số khó khăn về công tác cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng, cụ thể người nghiện ma túy trên địa bàn sau khi hòa nhập cộng đồng vẫn tái nghiện. Tỷ lệ tái nghiện còn cao trên 87,3%, công tác cai nghiện tại cộng đồng sau giai đoạn cắt cơn hầu như mới chú trọng vào việc quản lý người cai nghiện bằng các biện pháp hành chính, số người nghiện được tham gia học nghề, giải quyết việc làm, tư vấn…còn thấp; đối tượng tham gia điều trị nghiện còn hạn chế; đội ngũ cán bộ quản lý, giúp đỡ cai nghiện tại cộng đồng do hạn chế năng lực nên hiệu quả chưa cao.
Về công tác điều trị nghiện bằng Methadone, phần lớn người nghiện có nhận thức kém, hành vi lạ thường…một số bệnh nhân không tự nguyện tham gia điều trị, rất dễ có nguy cơ tái nghiện. Hiện tại chưa có quy trình phối hợp điều trị Methadone giữa cơ sở Methadone với các cơ sở khám chữa bệnh, trại giam, trại tạm giam, Trung tâm Giáo dục – Lao động xã hội trong tỉnh khi bệnh nhân Methadone có nhu cầu chuyển tiếp điều trị…Công tác hỗ trợ vay vốn cho đối tượng hoàn lương còn gặp khó khăn do một số địa phương chưa thật sự tin tưởng vào sự tiến bộ của đối tượng nên đối tượng được vay vốn còn hạn chế.
Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đã có một số đề xuất cần nhân rộng các “Điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ điều trị nghiện và tái hòa nhập cộng đồng” tại 06 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh. Đến năm 2020, mỗi địa phương có ít nhất 02 “Điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ điều trị nghiện và tái hòa nhập cộng đồng”.
Tiếp tục nhân rộng mô hình cai nghiện ma túy tại gia đình, cai nghiện ma túy tại cộng đồng theo Nghị định 94/2010/NĐ-CP ngày 09/9/2010 của Chính phủ theo chỉ tiêu của Đề án được phê duyệt theo Quyết định số 2567/QĐ-UBND ngày 30/9/2014 của UBND tỉnh về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án Đổi mới công tác cai nghiện ma túy đến năm 2020 trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa./.
Mai Trang