Cai thuốc lá là cả một quá trình. Trong một nghiên cứu cho thấy 1000 người cai thuốc, có 387 người đã thành công, trong đó có những người bỏ thuốc lá hơn 7 lần mới thành công. Hiện nay có 5 loại thuốc hỗ trợ cai thuốc lá thông dụng hiện nay bao gồm bupropion, kẹo nicotine, nicotine dạng khí dung, nicotine dạng sịt mũi và miếng dán nicotine các phương pháp, có hiệu quả tương tự nhau và khá an toàn.
Theo PGS.TS Nguyễn Quang Tuấn - Trường Đại học Y Hà Nội cai thuốc lá có hay không sử dụng các liệu pháp điều trị hỗ trợ sẽ kèm theo nhiều triệu chứng tâm thần kinh khác nhau như tâm trạng khó chịu, trầm cảm, mất ngủ, lo lắng, khó tập trung, bồn chồn, làm trầm trọng thêm các bệnh tâm thần tiềm ẩn…Người cai thuốc lá nên trao đổi với bác sĩ về tính an toàn và hiệu quả của varenicline. Khi có những thay đổi hành vi khác thường, nên dừng uống varenicline và báo ngay cho bác sĩ. Nhìn chung, các tác dụng không mong muốn xảy ra mạnh nhất vào tuần đầu tiên của quá trình điều trị, mức độ từ nhẹ đến vừa và không có sự khác biệt giữa các độ tuổi, chủng tộc hay giới tính.
PGS.TS Nguyễn Quang Tuấn cũng lưu ý khi sử dụng các liệu pháp hỗ trợ cai thuốc lá, cơn nghiện thuốc lá dễ thành công hơn ở những người có động cơ ngừng hút thuốc, cùng với sự tư vấn và hỗ trợ của nhân viên y tế. Hiệu quả của một số liệu pháp hỗ trợ cai thuốc đã được chứng minh. Tất cả các liệu pháp điều trị được chấp thuận đều cho thấy có hiệu quả cai thuốc lá rất cao. Tăng gấp đôi cơ hội cai thuốc lá thành công với liệu pháp nicotine thay thế (kẹo, miếng dán nicotine…) và các thuốc không chứa nicotine như bupropion, clonidine. Đặc biệt là tăng gấp bốn lần cơ hội cai thuốc thành công với varenicline, mà không có tác dụng phụ gì đáng kể. Từ đó, các khuyến cáo đều khuyên tất cả những người cai thuốc nên sử dụng các thuốc hỗ trợ. Thực tế cho thấy, việc để người hút tự lựa chọn các thuốc hỗ trợ cai thuốc cho riêng mình, thì có kết quả tốt hơn. Còn bác sĩ nên cung cấp những thông tin về các liệu pháp điều trị đã được chấp thuận. Với những người bị rối loạn tâm lý nhiều khi cai thuốc các liệu pháp tâm lý là cơ bản và việc chỉ dùng thuốc hỗ trợ thôi sẽ không hiệu quả. Tuy nhiên, điều này không hoàn toàn đúng với những người có triệu chứng phụ thuộc nicotine. Các thuốc không kê đơn như kẹp hay miếng dán nicotine làm tăng gấp đôi tỷ lệ cai thuốc thành công, mà không cần liệu pháp tâm lý. Tuy vậy, áp dụng thêm pháp tâm lý, chắc chắn sẽ làm tăng tỷ lệ cai thuốc thành công.
Hầu hết các bác sĩ tin rằng cai thuốc ngay lập tức có hiệu quả cao hơn là cai thuốc từ từ. Tuy nhiên, các số liệu ủng hộ giả thuyết này còn rất hạn chế. Những người muốn cai thuốc dần dần có thể lựa chọn cho mình các liệu pháp hỗ trợ phù hợp nhất. Không nên sử dụng liệu pháp nicotine thay thế cho đến khi bạn ngừng hút thuốc hoàn toàn. Chuyển sang hút thuốc có hàm lượng nicotine thấp, để làm giảm sự hấp thụ nicotine, không mang lại lợi ích về mặt sức khỏe rõ ràng. Nhưng giảm hút thuốc lá mục tiêu ở gia đình đầu và cuối cùng là cai hẳn thuốc lá, đó cũng là một ý tưởng hay.
Với hầu hết những người cai thuốc, tái nghiện sẽ xảy ra rất nhanh chóng. Các bác sĩ nên khám lại hoặc theo dõi bằng điện thoại ngay hai đến ba ngày sau khi người hút cai thuốc. Không nên đợi đến hai hay ba tuần sau mới gọi điện thoại. Các tình trạng đi kèm như trầm cảm, nghiện rượu hay ma túy là nguyên nhân quan trọng làm cai thuốc lá thất bại, và cai thuốc lá có thể làm tăng nặng tình trạng này ở một số ít bệnh nhân. Do vậy những người đang mắc hoặc có tiền sử về những vấn đề này, cần được theo dõi chặt chẽ hơn trong quá trình cai thuốc.
Rất nhiều người hút thuốc, đặc biệt là phụ nữ, thường băn khoăn về vấn đề tăng cân khi cai thuốc lá. Hạn chế ăn uống trong khi đang cố gắng cai thuốc có thể làm giảm tỷ lệ cai thuốc thành công. Người cai nên tăng cường vận động thể lực hoặc dùng nicotine thay thế, bupropion để làm hạn chế tăng cân sau khi ngừng hút thuốc. Không nên cố gắng hạn chế lượng calo ăn uống vào, cho đến khi cai thuốc được vài tháng. Các chất không phải nicotine trong thuốc lá làm tăng chuyển hóa của rất nhiều loại thuốc như theophylline, warfarin, insulin và một số thuốc chống trầm cảm. Do vậy, nồng độ của những thuốc này có thể cần phải giảm xuống khi cai thuốc lá. Nicotine thay thế không ảnh hưởng đến nồng độ của các thuốc này.    
Đức Bảo