Tâm thần phân liệt là bệnh loạn thần nặng tiến triển từ từ, có khuynh hướng mãn tính, căn nguyên hiện nay chưa rõ ràng, làm cho người bệnh dần tách khỏi cuộc sống bên ngoài, thu dần vào thế giới bên trong, làm cho tình cảm trở nên khô lạnh dần, khả năng làm việc, học tập ngày một sút kém, có những hành vi ý nghĩ, dị kỳ, khó hiểu. Bệnh tâm thần phân liệt có tỷ lệ từ 0,3-1% dân số. Bệnh thường phát sinh ở lứa tuổi 18-40 tuổi.
Người bệnh tâm thần phân liệt thường sẽ được điều trị bằng phương pháp kết hợp thuốc, tâm lý và các liệu pháp hoạt động khác.
Đối với điều trị bằng thuốc có thể nội trú, ngoại trú sẽ giúp người bệnh cắt được những hoang tưởng, ảo giác, các hành vi kích động, chống đối. Thuốc giúp người bệnh ngủ ngon hơn và ổn định bệnh nhanh. Trường hợp khi người bệnh ra viện thuốc sẽ giúp người bệnh phòng ngừa tái phát và ổn định bệnh. Tuy nhiên thuốc có nhược điểm là không làm cho người bệnh tái phục hồi chức năng tâm lý xã hội, điều này đòi hỏi có sự can thiệp về tâm lý, lao động và tái thích ứng xã hội.
Thái độ tốt nhất trong điều trị tâm thần phân liệt là giúp cho bệnh nhân và gia đình nhận thức được bệnh tâm thần phân liệt, chấp nhận bệnh nhân, thông cảm và quan tâm đến bệnh nhân, giúp bệnh nhân trách các căng thẳng và mâu thuẫn trong khoa phòng và người thân, nhận thức được bệnh tật và hợp tác điều trị.
Liệu pháp hoạt động sẽ giúp khắc phục những triệu chứng âm tính, sửa chữa hành vi của người bệnh. Đối với những bệnh nhân tâm thần phân liệt mãn tính, nằm viện lâu ngày, phục hồi chức năng tâm lý xã hội cho họ thích ứng với cuộc sống xã hội bằng tổ chức lao động tập thể, học nghề, sinh hoạt, giải trí, thể dục, thể thao thích hợp.
Một thực tế cho thấy, gia đình xã hội nếu bỏ mặc bệnh nhân, cho họ là người không có khả năng giúp ích gì cho xã hội, có thể làm cho người bệnh ngày càng tách rời, xa lánh xã hội, do vậy việc điều trị phục hồi chức năng cho người bệnh là rất cần thiết.
Về hoạt động liệu pháp được áp dụng trên người bệnh, có 3 nhóm là nhóm hoạt động sản xuất, nhóm hoạt động giải trí và nhóm hoạt động liệu pháp
Đối với hoạt động sản xuất thường hướng dẫn người bệnh làm khăn, làm chổi làm vòng tay, vòng cổ…áp dụng cho những bệnh nhân tâm thần phân liệt tương đối ổn định về mặt triệu chứng; Mục đích giúp cho bệnh nhân duy trì mối quan hệ xã hội, tạo môi trường tương tác nghề nghiệp, nâng cao giá trị bản thân, chấp nhận người khác và nội quy hoạt động; Nguyên tắc thực hiện: nhà trị liệu có vai trò giám sát bệnh nhân và làm việc với họ. Hoạt động phải diễn ra vào một giờ cố định, bệnh nhân phải biết có kế hoạch đó. Số lượng 5-10 bệnh nhân, thời gian 45-60 phút, không nói chuyện trong lúc làm việc với bệnh nhân cửa phòng luôn mở. Bệnh nhân có thể chọn việc làm trước đó, cần đánh giá thành phẩm làm ra có thể trả chút tiền công cho bệnh nhân.
Đối với hoạt động giải trí là các hoạt động vui chơi, giải trí như hát karaoke, nghe nhạc, đọc sách, xem tivi, đánh cầu lông, đánh cờ; Áp dụng cho tất cả bệnh nhân tâm thần phân liệt ổn định; Mục đích của hoạt động là duy trì mối quan hệ xã hội, hoạt động giao tiếp, mang lại sự thư giãn, vui vẻ, chấp nhận người khác và nội quy hoạt động.
Đối với liệu pháp vườn sẽ giúp cho người bệnh thích ứng với môi trường, hoàn thiện các khả năng quan hệ của bệnh nhân, phát triển các kỹ thuật giao tiếp lời nói và ngôn ngữ cơ thể, giúp bệnh nhân hòa nhập nhóm. Chỉ định cho các bệnh nhân tâm thần phân liệt tạm ổn, nhóm đông người gồm 6-7 bệnh nhân, nhà tâm lý gồm 2 người: 01 người là điều dưỡng phụ trách bệnh nhân đó, 01 là cán bộ giáo dục đặc biệt; thời gian các ngày trong tuần, mỗi buổi 30-45 phút. Liệu trình dài hay ngắn là tùy thuộc vào loại cây trồng cho đến khi thu hoạch.
Hồng Sơn