Sử dụng thuốc lá đang là nguyên nhân chính gây bệnh tật và tử vong trên toàn thế giới, đặc biệt là các bệnh không lây nhiễm như ung thư phổi, đột quỵ, mạch vành, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Việt Nam là một trong các Quốc gia đang phải đối mặt với sự gia tăng nhanh chóng của các căn bệnh này. Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá (PCTH thuốc lá) đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/5/2013 với mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng, giảm tỷ lệ mắc và tử vong do các căn bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá.
Ngày Thế giới Không thuốc lá năm nay, Tổ chức Y tế thế giới lựa chọn chủ đề “Thực hiện đóng gói thuốc lá bằng bao bì trơn” (Bao bì thuốc lá trơn là bì in theo chuẩn mực chung nhằm hạn chế hoặc cấm sử dụng logo, màu sắc, hình ảnh thương hiệu hoặc các thông tin quảng cáo trên bao bì thuốc lá. Tên sản phẩm, thương hiệu thuốc lá trên bao bì chỉ được phép in theo một màu sắc và kiểu phông chữ chuẩn theo quy định). Bao bì trơn là một biện pháp truyền thông nhằm làm giảm sự hấp dẫn của các sản phẩm thuốc lá, hạn chế việc quảng cáo trên bao bì sản phẩm thuốc lá.
Ngày 16/5/2016, Bộ Y tế đã có văn bản số 2784/BYT-KCB gửi đến UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc tăng cường thực thi Luật phòng chống tác hại thuốc lá và hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá 31/5/2016. Bộ Y tế đề nghị tất cả các đơn vị thực hiện tuyên truyền các quy định của Luật phòng chống tác hại thuốc lá, tuyên truyền về các địa điểm cấm hút thuốc (bao gồm các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn; các địa điểm cấm hút thuốc lá trong nhà nhưng được phép có nơi dành riêng cho người hút thuốc); quyền và trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, địa phương, người đứng đầu, người quản lý các địa điểm cấm hút thuốc lá; quyền và nghĩa vụ của công dân trong PCTH thuốc lá; nghĩa vụ của người hút thuốc lá (Điều 6; Điều 7; Điều 12; Điều 13; Điều 14).
Tuyên truyền về các hành vi bị nghiêm cấm trong Luật PCTH thuốc lá: nghiêm cấm quảng cáo, khuyến mại, tiếp thị thuốc lá dưới mọi hình thức; nghiêm cấm bán thuốc lá tại các địa điểm có quy định cấm hút thuốc. Tuyên truyền về các tổn thất sức khỏe và kinh tế do sử dụng thuốc lá; ý nghĩa của việc thực hiện môi trường không khói thuốc.
Chúng ta biết rằng tác hại của việc sử dụng thuốc lá đã được chỉ rõ như tổn thất về sức khỏe:
· 40.000 người tử vong/năm vì các bệnh có liên quan đến thuốc lá.
· Tỷ lệ bệnh nhân ung thư phổi có hút thuốc lá lên tới 96,8% .
· Bệnh tật và tử vong sớm do sử dụng thuốc lá chiếm 12% tổng gánh nặng bệnh tật tại Việt Nam.
· Các bệnh có nguyên nhân trực tiếp do sử dụng thuốc lá như: đột quỵ, mạch vành, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ung thư phổi là những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở cả nam và nữ .
· Gánh nặng bệnh tật các bệnh không truyền nhiễm mà nguyên nhân chính là thuốc lá đang gia tăng nhanh chóng: tỷ lệ mắc bệnh truyền nhiễm giảm từ 55,5% năm 1976 xuống 19,8% năm 2010 thì tỷ lệ mắc bệnh không lây nhiễm tăng từ 42,6% năm 1976 lên 71,6% năm 2010
· Năm 2012, số trường hợp tử vong do các bệnh không lây nhiễm chiếm 75% tổng số ca tử vong do bệnh tật và thương tích ở Việt Nam. Một trong những nguyên nhân quan trọng là do tỷ lệ sử dụng thuốc lá cao.
Tổn thất về kinh tế: Thu ngân sách từ thuế và chi phí y tế của 5 nhóm bệnh
liên quan đến sử dụng thuốc lá: Năm 2012, người Việt Nam đã bỏ ra 22 nghìn tỷ đồng để mua thuốc lá. Năm 2013, hơn 23 nghìn tỷ đồng là tổng chi phí điều trị và chi phí do mất khả năng lao động vì ốm đau và tử vong sớm chỉ cho 5 nhóm bệnh ung thư phổi, ung thư đường tiêu hóa-hô hấp trên, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ) trong số 25 bệnh do thuốc lá gây ra. Số tiền này có thể xây dựng được hàng trăm trường học, trạm y tế, giúp hàng triệu hộ nghèo có thể thoát nghèo.
Các thông điệp vận động thực thi môi trường không khói thuốc bao gồm:
Công dân có quyền được sống và làm việc trong môi trường không khói thuốc lá (Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá)
Lãnh đạo các cơ quan, đơn vị hãy gương mẫu, không hút thuốc lá nơi làm việc.
Lãnh đạo các cơ quan, đơn vị phải đưa quy định cấm hút thuốc lá tại nơi làm việc vào quy chế nội bộ của cơ quan, đơn vị (Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá).
Thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc lá nơi làm việc là trách nhiệm của công chức, viên chức, người lao động (Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá)
Cấm hút thuốc lá tại cơ sở y tế, trường học, nơi làm việc.
(Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá)
Cấm hút thuốc lá tại khu vực trong nhà của trường đại học, cao đẳng, học viện
(Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá)
Cấm hút thuốc lá tại khu vực trong nhà của bến tàu, bến xe
(Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá)
Cấm hút thuốc lá tại khu vực trong nhà của nhà hàng, quán ăn, quán cà phê.
(Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá)
90% bệnh nhân mắc bệnh ung thư phổi là do sử dụng thuốc lá (Tổ chức Y tế thế giới)
75% bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là do sử dụng thuốc lá (Tổ chức Y tế thế giới).
Huy Hoàng