Người bỏ được thuốc lá sẽ có được những lợi ích trước mắt và lâu dài. Theo Phó Giáo sư. Ts Nguyễn Quang Tuấn - Trường Đại học Y Hà Nội sau khi bỏ thuốc lá 5 năm, một người đã từng hút thuốc có nguy cơ tử vong do ung thư phổi giảm 60% so với người tiếp tục hút.
Chỉ 1 năm sau bỏ thuốc, nguy cơ tử vong do nhồi máu cơ tim ở một người nam giới đã từng hút thuốc giảm 50%. 10 năm sau bỏ thuốc, những nam giới đã từng hút thuốc có nguy cơ tử vong do bệnh tim giảm đáng kể chỉ là tương tự như người không hút thuốc.
Cai thuốc lá là cả một quá trình. Trong một nghiên cứu cho thấy 1000 người cai thuốc, có 387 người đã thành công, trong đó có những người bỏ thuốc lá hơn 7 lần mới thành công. Hiện nay có 5 loại thuốc hỗ trợ cai thuốc lá thông dụng hiện nay bao gồm bupropion, kẹo nicotine, nicotine dạng khí dung, nicotine dạng sịt mũi và miếng dán nicotine các phương pháp, có hiệu quả tương tự nhau và khá an toàn.
Đối với liệu pháp nicotine thay thế, sử dụng kẹo hay miếng dán nicotine làm tăng gấp đôi tỷ lệ cai thuốc thành công, mà không có tác dụng phụ gì đáng kể. Các nhà nghiên cứu đều thống nhất là nicotine không phải là chất gây ra ung thư, và nicotine từ các thuốc điều trị thay thế này cũng không gây ra các bệnh lý tim mạch. Bởi vì nicotine trong các miếng dán hoặc kẹo vào trong máu rất chậm và có nồng độ thấp hơn rất nhiều so với việc hút thuốc lá. Chúng cũng không tạo ra khí CO và các chất gây ung thư khác. Tuy nhiên những người có bệnh lý mạch vành, loét dạ dày, tăng huyết áp chưa kiểm soát, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các sản phẩm này, bởi họ cần được theo dõi sát hơn.
Tác hại của việc hút thuốc trong thời kỳ mang thai do nicotine, CO và những chất khác như thế nào vẫn chưa rõ ràng. Nhưng có điều rõ ràng là, bào thai sẽ chịu ảnh hưởng của nicotine ít hơn rất nhiều khi sử dụng kẹo hay miếng dán, so với việc hút thuốc. Do vậy, kẹo hay miếng dán nicotine nên cân nhắc sử dụng cho những phụ nữ mang thai muốn cai thuốc, nhưng thất bại với liệu pháp không sử dụng nicotine. Không nên sử dụng kẹo hay miếng dán nicotine với các sản phẩm có nicotin khác. Tuy nhiên, ba nghiên cứu gần đây cho thấy việc kết hợp miếng dán nicotine với 2 mg kẹo nicotine (4 đến 8 viên kẹo/ngày trong giai đoạn thèm thuốc), làm tăng tỷ lệ thành công 6 đến 7% so với sử dụng một sản phẩm đơn độc, mà không làm tăng tác dụng phụ. Do vậy, những người cai thuốc lá có thể sử dụng miếng dán phối hợp thêm với kẹo nicotine trong tình huống thèm hút thuốc nhiều, trong quá trình cai thuốc.
Đối với thuốc hỗ trợ cai thuốc lá không chứa nicotine gồm có Bupropion, Clonidine, Varenicline (Champix). Bupropion là thuốc chống trầm cảm, làm tăng gấp đôi tỷ lệ cai thành công thuốc lá. Thuốc được kê đơn và sử dụng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Nên sử dụng loại phóng thích chậm với liều 300mg/ngày và bắt đầu sử dụng 1 tuần trước khi ngừng hút thuốc. Tác dụng phụ thường gặp nhất là bupropion là khô miệng và mất ngủ. Tác dụng phụ này được giảm thiểu khi sử dụng dạng thuốc phóng thích chậm, liều từ 300 mg/ngày trở xuống, và không sử dụng cho những người có tiền sử chán ăn, uống nhiều rượu hoặc chấn thương sọ não.
Đối với Clonidine thuốc giúp làm giảm sự thèm muốn về mặt thể chất với nicotine và những triệu chứng của hội chứng cai nicotine. Clonidine được sản xuất dưới dạng “miếng dán” trên da trong vài ngày, để thuốc sẽ được hấp thu dần dần qua da. Những miếng dán này, được sản xuất dưới tên thương mại là Catapres-TTS với các liều lượng khác nhau từ #1 (0,1 mg clonidine một ngày) tới #4 (0,4 mg clonidine một ngày). Clonidine chỉ bán theo đơn và cần có sự giám sát của bác sĩ.
Thường khi được bác sĩ kê đơn, phải mất 3-4 ngày để Clonidine đạt được nồng độ có tác dụng dược lý trong máu, nên người cai thuốc có thể bắt đầu ngưng hút thuốc ở ngày thứ 4. Mặc dầu mỗi miếng dán được cho là có tác dụng kéo dài trong 1 tuần, nhưng liều thuốc có xu hướng giảm dần sau 5 ngày. Do đó, người cai thuốc có thể cần phải dán miếng dán mới mỗi 5 ngày, trong vòng 3 đến 4 tuần. Giống như những thuốc khác, clonidine cũng có tác dụng phụ. Tác dụng phụ thường gặp nhất là buồn ngủ và khô miệng.
Người dùng clonitine nên tránh uống rượu và không nên lái xe hoặc làm việc với máy móc. Nên theo dõi huyết áp và nhịp tim ít nhất 1 lần/tuần. Nếu huyết áp xuống quá thấp, nhức đầu, hoặc thấy đau ngực tăng lên thì hãy ngừng sử dụng clonidine. Mặc dù Clonidine có thể giúp giảm sự thèm muốn về thực thể, nhưng nó không phải là liệu pháp điều trị thần kỳ và nó không thắng được những thèm muốn về tâm lý. Tuy nhiên, với một số người, đây có thể là một biện pháp phụ trợ để giúp cai được thuốc lá.
Đối với varenicline được chỉ định trong cai nghiện thuốc lá và đã được sử dụng theo đơn của bác sĩ. Hiệu quả của thuốc là làm giảm các hội chứng thèm thuốc và hội chứng cai thuốc. Trong khi đó, giảm các tác dụng làm củng cố và gây cảm giác thỏa mãn của việc hút thuốc là tất yếu, do ngăn cản nicotine liên kết với các thụ thể này. Thuốc được hấp thụ gần như hoàn toàn sau khi uống và đạt nồng độ cực đại trong huyết tương trong vòng 3-4 giờ. Tính sinh khả dụng trong cơ thể cao và không bị ảnh hưởng bởi thức ăn hoặc thời điểm uống thuốc trong ngày./.
Mai Trang