Khó khăn vận động là một trong những dạng khuyết tật thường gặp. Từ nhiều năm nay, khó khăn vận động đã và đang là vấn đề thời sự của y học nói chung và của ngành phục hồi chức năng nói riêng. Khó khăn vận động do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, làm cho người khuyết tật gặp nhiều trở ngại trong hoạt động sinh hoạt hằng ngày.
Hiện nay, phục hồi chức năng cho trẻ khuyết tật khó khăn vận động được tiến hành tại các Trung tâm, bệnh viện; tuy nhiên phục hồi chức năng tại cộng đồng là phương thức có nhiều ưu điểm nhất, có hiệu quả kinh tế và xã hội cao, được Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo nên áp dụng rộng rãi. Có rất ít nghiên cứu đánh giá kết quả điều trị phục hồi chức năng vận động cho trẻ khuyết tật khó khăn dựa vào cộng đồng, vì vậy từ tháng 03/2013 đến tháng 07/2014, Trung tâm Phục hồi Chức năng- Giáo dục trẻ em khuyết tật tỉnh Khánh Hòa đã thực hiện nghiên cứu “Đánh giá kết quả phục hồi chức năng vận động của trẻ khuyết tật trong chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng”; chủ đề tài nghiên cứu là Huỳnh Kim Vinh; nghiên cứu được thực hiện tại huyện Diên Khánh, huyện Cam Lâm và TP Cam Ranh.
Chúng ta biết rằng khuyết tật vận động là tình trạng giảm hoặc mất chức năng cử động đầu, cổ, chân, tay, thân mình dẫn đến hạn chế trong vận động, di chuyển. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ khuyết tật khó khăn vận động chiếm tới 40% khuyết tật. Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng là công tác phục hồi chức năng được tiến hành tại gia đình và địa phương người tàn tật sinh sống với sự tham gia của các thành viên trong gia đình, những người tình nguyện trong cộng đồng và các tổ chức chính trị, xã hội trong cộng đồng dưới sự hướng dẫn chuyên môn của cán bộ phục hồi chức năng.
Nghiên cứu của Huỳnh Kim Vinh đã được thực hiện trên 91 trẻ khuyết tật với các bước khảo sát sự tiến bộ của trẻ khuyến tật khó khăn vận động được hướng dẫn tập luyện bằng phiếu đánh giá sự tiến bộ trực tiếp trên từng trẻ; đánh giá chức năng vận động của trẻ khuyết tật sau khi được phục hồi chức năng vận động tại cộng đồng; hồi cứu hồ sơ phục hồi chức năng vận động trẻ khuyết tật tại cộng đồng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy số trẻ nam khuyết tật vận động chiếm tỷ lệ 59,3%; số trẻ khuyết tật vận động trên 5 tuổi chiếm tỷ lệ 77%. Trước nghiên cứu (năm 2013), số trẻ trong nghiên cứu không ngồi được có tỷ lệ 37%; ngồi được với sự trợ giúp có tỷ lệ 23%; tự ngồi được có tỷ lệ 40%. Sau tập luyện, số trẻ không ngồi được giảm xuống còn 26,4%; số trẻ ngồi với sự trợ giúp có tỷ lệ 14,3%; số trẻ tự ngồi được tăng lên 59,3%. Khả năng ngồi của trẻ cao hơn trước 19%.
Đối với khả năng đứng của trẻ, trước nghiên cứu (năm 2013) số trẻ không đứng được có tỷ lệ 63%; đứng được với sự trợ giúp có tỷ lệ 11%; tự đứng có tỷ lệ 26%. Sau tập luyện, số trẻ không đứng được giảm còn 43%; số trẻ đứng được với sự trợ giúp có tỷ lệ 20%; số trẻ tự đứng được tăng lên 37%. Số trẻ tự đứng được tỷ lệ tăng hơn trước 10%.
Đối với khả năng đi của trẻ, trước nghiên cứu (năm 2013) số trẻ không đi được có tỷ lệ 76%; đi được với sự trợ giúp có tỷ lệ 16%; tự đi lại được có tỷ lệ 8%. Sau tập luyện, số trẻ không đi được giảm còn 71,4%; số trẻ đi lại được với sự trợ giúp có tỷ lệ 4,4%; số trẻ tự đi được tăng lên 24,2%. Số trẻ tự đi lại tăng tỷ lệ hơn trước gấp 3 lần.
Đối với khả năng tham gia các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của trẻ, trước nghiên cứu (năm 2013) số trẻ không tham gia được các hoạt động sinh hoạt hàng ngày là 73%; phụ thuộc một phần là 27%; tự sinh hoạt độc lập 0%. Sau tập luyện, số trẻ không tham gia được các hoạt động sinh hoạt hàng ngày còn 54%; phụ thuộc một phần có tỷ lệ 25%; tự sinh hoạt độc lập tăng lên 21%. Số trẻ tự sinh hoạt độc lập tỷ lệ tăng hơn trước 21%.
Có một nhận xét là số trẻ nam khuyết tật vận động tập luyện tiến bộ tỷ lệ là 79,6%; ở trẻ nữ là 59,4%. Về độ tuổi, trẻ < 5 tuổi khuyết tật vận động tập luyện tiến bộ chiếm tỷ lệ 69,5%; ở trẻ > 5 tuổi tập luyện tiến bộ tỷ lệ là 69,1%.
Đối với khả năng phục hồi theo dạng bệnh ở trẻ khó khăn vận động do bại não tập luyện tiến bộ tỷ lệ là 65,8%. Ở những trẻ khó khăn vận động tập luyện liên tục hàng ngày có tiến bộ là rất cao 93,4%. Nếu những người thân được tập huấn kỹ năng chăm sóc, tập luyện tỷ lệ tiến bộ ở trẻ khó khăn vận động là 68,8%.
Như vậy, tính liên tục trong quá trình tập luyện trẻ khó khăn vận động cho kết quả khả quan hơn rất nhiều. Nghiên cứu đã đưa ra một số khuyến nghị cụ thể như:
Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa tăng cường chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch quốc gia về phát triển phục hồi chức năng giai đoạn 2014-2020 của Bộ Y tế; chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thực hiện tốt chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng; tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh kiện toàn Ban điều hành Chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng.
Các đơn vị thực hiện chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng tuyến tỉnh cần tổ chức các đợt tập huấn phục hồi chức năng cho nhân viên sức khỏe cộng đồng và người thân trẻ khuyết tật theo định kỳ hàng năm; Ban điều hành Chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng xã, phường, thị trấn chỉ đạo nhân viên sức khỏe cộng đồng theo dõi, hướng dẫn trẻ khuyết tật tại cộng đồng tập luyện theo định kỳ hàng tháng.
Quốc Nguyên