Rối loạn tiền đình gây ra tình trạng mất thăng bằng tư thế. Người bị rối loạn tiền đình thường có các biểu hiện như chóng mặt, hoa mắt, ù tai... Những triệu chứng này ảnh hưởng lớn tới chất lượng cuộc sống, khả năng lao động của người bệnh và đặt ra những yêu cầu về việc dự phòng cũng như chăm sóc điều trị.
Rối loạn tiền đình là gì
Rối loạn tiền đình là loại bệnh gây ra tình trạng mất thăng bằng tư thế do tổn thương liên quan đến hệ thống tiền đình gây ra. Rối loạn tiền đình thường gây ra các triệu chứng lặp đi lặp lại khiến cuộc sống của người bệnh bị ảnh hưởng.
Rối loạn tiền đình ngày càng trở nên phổ biến, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng bệnh lý này có liên quan đến yếu tố tuổi tác, giới tính, điều kiện môi trường sống và làm việc. Tuổi cao làm tăng nguy cơ bị bệnh, ước tính có khoảng 35% người trên 40 tuổi ghi nhận tình trạng rối loạn tiền đình và hiện nay con số này đang có xu hướng trẻ hóa. Bệnh gặp nhiều hơn ở nữ giới, những người làm việc hoặc sinh sống ở môi trường tiếng ồn lớn, căng thẳng, ít vận động hoặc thời tiết khó chịu khi chuyển mùa...
Nguyên nhân gây rối loạn tiền đình
Rối loạn tiền đình là hậu quả của các bệnh khác, nguyên nhân gây rối loạn tiền đình thường gặp là:
- Thiếu máu não gây nên tình trạng lượng máu cung cấp cho các cơ quan tiền đình bị suy giảm.
- Dây thần kinh tiền đình ốc tai (dây số 8) bị tổn thương: viêm dây thần kinh số 8 do virus, u dây thần kinh số 8
- Tổn thương ở tai: viêm tai giữa, viêm tai trong do vi khuẩn hoặc virus, bệnh Menire, nhiễm độc tai do dùng thuốc…
- Người có bất thường về mạch máu não, sau đột quỵ, u não…
- Người mắc các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, suy tuyến giáp, suy thận mạn…
Biểu hiện rối loạn tiền đình
Với mỗi người bệnh và mỗi giai đoạn bệnh sẽ có biểu hiện khác nhau. Một số biểu hiện của rối loạn tiền đình là:
- Chóng mặt: đây là biểu hiện rầm rộ nhất ở người rối loạn tiền đình ngoại biên. Các cơn chóng mặt thường diễn ra thoáng qua, người bệnh thường cảm thấy mất thăng bằng, choáng vàng, hoa mắt, ù tai, không đứng vững…
- Một số trường hợp nặng có thể xảy ra các cơn chóng mặt kéo dài gây giảm thính lực, giảm nhịp tim, nôn mửa, giảm tập trung, vã mồ hôi, đứng khó, dễ bị té ngã…
- Một số người mắc rối loạn tiền đình trung ương thường gặp khó khăn khi đi đứng, chóng mặt kèm theo nôn mửa, khó phối hợp động tác và giảm thính lực.
Khi các triệu chứng của bệnh kể trên lặp đi lặp lại nhiều lần, hãy đến các cơ sở y tế để được thăm khám và tham khảo ý kiến bác sĩ nhằm đưa ra hướng điều trị thích hợp nhất. Tuy nhiên, việc thực hiện các biện pháp thay đổi lối sống có thể hạn chế hoặc giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh rối loạn tiền đình ngay tại nhà cụ thể như:
- Hạn chế đọc sách, sử dụng điện thoại hay làm việc trên máy tính khi đang di chuyển bằng xe ôtô, xe buýt hoặc tàu lửa. Khi xuất hiện chóng mặt cần nằm xuống và hít thở đều, có thể nhắm mắt lại để giảm kích thích của ánh sáng.
- Mang theo kính mát và đội mũ nếu tình trạng rối loạn tiền đình của bạn xuất phát từ nguyên nhân nhạy cảm với ánh sáng.
- Tránh đi máy bay nếu đang bị viêm xoang, viêm tai hoặc tai bị tắc nghẽn. Tránh nghe nhạc với âm thanh lớn, tránh nơi có nhiều tiếng ồn hoặc ra ngoài trời nắng mà không sử dụng vật che chắn.
- Tăng cường vận động thể dục thể thao nhằm tăng cường lưu thông tuần hoàn não, thận trọng các động tác vận động quá sức, các tác động vùng đầu cổ.
- Tìm cách hạn chế căng thẳng trong sinh hoạt và lao động. Có thể xen kẽ các khoảng thời gian nghỉ ngắn đồng thời có sự sắp xếp và phân bổ công việc để tránh bị quá tải.
- Chế độ dinh dưỡng lành mạnh, tốt cho hệ tim mạch cũng như bổ sung nhiều rau xanh, trái cây và hạn chế mỡ động vật cũng là một yếu tố rất quan trọng.
Uống đủ nước mỗi ngày, một người nên uống khoảng 1,5 – 2 lít nước/ngày để cung cấp đủ nước cho các quá trình trao đổi chất và các hoạt động của cơ thể được diễn ra hiệu quả.
- Hạn chế tối thiểu rượu, bia, thuốc lá, cà phê và các chất kích thích có hại.
- Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện và can thiệp kịp thời ngay khi thấy xuất hiện dấu hiệu của bệnh rối loạn chức năng tiền đình, để giúp phòng ngừa những bệnh lý nặng như tai biến mạch não, u não
Những người có nguy cơ mắc rối loạn tiền đình
- Người sử dụng các chất kích thích như hút thuốc, uống rượu bia… và có lối sống thiếu khoa học: ngủ ít, thức khuya, lười vận động, ăn nhiều đồ ăn dầu mỡ, đồ ăn chế biến sẵn…
- Người trên 40 tuổi: Những người từ 40 tuổi trở lên có nguy cơ mắc rối loạn tiền đình cao hơn người trẻ vì lúc này các chức năng của một số cơ quan bị suy giảm.
Ngày nay, những người trên 40 tuổi bị rối loạn tiền đình chiếm tỷ lệ khá cao, do con người đến độ tuổi bắt đầu bị lão hóa cơ thể, một số cơ quan bị suy giảm chức năng. Một nghiên cứu gần đây về dịch tễ học ở Mỹ ước tính 35% người từ 40 tuổi trở lên đã trải qua một số cơn rối loạn tiền đình. Những người từ 65 tuổi trở lên thường bị chóng mặt, trong đó chóng mặt do rối loạn ở hệ thống tiền đình chiếm khoảng 50%. Khoảng gần 8 triệu người Mỹ trưởng thành mắc bệnh mãn tính. Nguy hiểm hơn khi từ những năm 70 trở lại đây, hơn một ½ số ca tử vong do tai nạn ở người già là do các vấn đề liên quan đến, ngã do chóng mặt và mất cân bằng cân bằng.
Ở Việt Nam thực trạng này cũng diễn ra tương tự, số người mắc hội chứng ngày càng gia tăng và trẻ hóa.
- Bị mất máu quá nhiều: Những trường hợp mất máu nhiều do bệnh tật, phụ nữ sau sinh, chấn thương… thường dễ bị rối loạn tiền đình.
- Người sống trong môi trường làm việc căng thẳng, thường xuyên stress, áp lực, lo lắng…
Stress khiến cơ thể sản sinh một lượng lớn hormone cortisol gây ra một loạt các bệnh như cao huyết áp, tiểu đường, tim mạch,… gây tổn thương hệ thống thần kinh, trong đó có dây thần kinh số 8 khiến hệ thống tiền đình nhận được thông tin không chính xác và hoạt động không đúng yêu cầu, dẫn đến rối loạn. Do đó tỷ lệ mắc bệnh ở dân văn phòng, người lao động trí óc… ngày càng gia tăng.
Cách phòng tránh rối loạn tiền đình
Rối loạn chức năng tiền đình là căn bệnh phổ biến, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể phòng tránh bằng những cách đơn giản sau:
- Luyện tập thể dục đều đặn và hợp lý.
- Giảm căng thẳng lo lắng.
- Tránh đọc sách báo khi ngồi ô tô nên ngồi hoặc nằm ngay xuống khi thấy chóng mặt.
- Uống đủ nước mỗi ngày.
- Hạn chế sử dụng chất kích thích như bia, rượu, thuốc lá….
- Đối với những người bị rối loạn tiền đình, cần thận trọng khi hoạt động vùng đầu cổ.
- Không nên quay cổ đột ngột hoặc thay đổi tư thế đứng lên ngồi xuống quá nhanh.
- Khi có dấu hiệu của bệnh, nên đi khám chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.
Đức Bảo