Theo ThS BS Nguyễn Văn Thành, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, ung thư vòm họng có tỷ lệ thấp trong các ung thư của đầu-mặt-cổ. Vòm họng là phần trên của họng, nằm dưới nền sọ, trên vòm miệng, và phía sau mũi. Các lỗ mũi sau mở vào vòm họng. Vòm họng còn được gọi là họng-mũi. Ung thư vòm họng xuất phát từ các tế bào biểu mô của vùng này với sự tăng trưởng vượt mức kiểm soát, xâm lấn các cấu trúc xung quanh, lan đến các hạch ở phần trên cổ và thậm chí lan đến những cơ quan khác của cơ thể (di căn).
Một trong các triệu chứng đầu tiên và thường gặp nhất là một cục sưng u không đau ở phần trên cổ; Nhìn mờ hoặc nhìn đôi ;Các nhiễm trùng của tai, dễ tái phát ;Đau hoặc tê bì ở mặt; Đau đầu dai dẳng; Nghe kém, tiếng kêu trong tai, ù tai; Khó há miệng ;Chảy máu mũi hay sung huyết mũi (tịt mũi), ngột ngạt ;Đau họng.
Bác sĩ chuyên khoa sẽ khám thực thể tai, mũi và họng để chẩn đoán bệnh đa số bệnh nhân ung thư mũi-họng thường có cục sưng u ở cổ, đây là dấu hiệu của ung thư đã ăn lan tới các hạch bạch huyết.
Có thể nội soi mũi-họng với một ống soi mềm và được chiếu sáng ở đầu ống, đưa qua miệng hay mũi, nhìn thấy những gì phát triển bất thường, chảy máu hay những vấn đề khác của họng. Khi thấy gì bất thường, bác sĩ sẽ làm sinh thiết và gửi thử giải phẫu bệnh, đây là tiêu chuẩn vàng cho chẩn đoán ung thư vòm họng. Nếu có hạch cổ, có thể chọc kim nhỏ làm sinh thiết.
Có thể làm thêm các khám nghiệm hình ảnh học, bao gồm: X-quang ngực, chụp cắt lớp, chụp cộng hưởng từ, siêu âm vùng cổ.
Các xét nghiệm có thể làm: các thử nghiệm máu, thử EBV. Gần đây các nhà khoa học đã phát triển một phương tiện tầm soát và chẩn đoán mới dựa trên việc định lượng nồng độ EBV trong huyết tương, hay còn gọi là “sinh thiết lỏng”. Khi nồng độ EBV trong huyết tương càng cao thì nguy cơ bệnh nhân mắc ung thư vòm càng nhiều; xét nghiệm này tuy chưa được coi là tiêu chuẩn quyết định cho chẩn đoán bệnh nhưng rất có giá trị trọng việc sàng lọc, định hướng bệnh cũng như tiên lượng bệnh.
Theo ThS Thành, khi đã được chẩn đoán ung thư vòm họng, cần làm thêm những khám nghiệm khác để xác định ung thư đã lan rộng đến đâu, đây gọi là đánh giá giai đoạn của ung thư. Ung thư vòm họng được phân giai đoạn từ Giai đoạn 0 (sớm nhất) đến Giai đoạn IV (tiến triển nhất).
• Giai đoạn 0 gọi là ung thư tại chỗ.
• Giai đoạn I là giai đoạn sớm của ung thư vòm họng, kích thước thường không quá 2,5 cm, chưa di căn tới hạch bạch huyết hay các phần xa của cơ thể.
• Giai đoạn II của ung thư vòm họng kích thước khối u lớn hơn lên đến 5-6 cm, đã lan tới các mô gần và các hạch bạch huyết nhưng chưa lan tới các phần xa của cơ thể.
• Các giai đoạn III và IV được coi là tiến xa hơn về kích thước u, mức độ xâm lấn sang các mô gần, các hạch bạch huyết và/hay các phần xa của cơ thể. Biểu hiện đặc trưng của các giai đoạn cuối này là xâm lấn và di căn.
Tiên lượng sống còn của bệnh nhân ung thư vòm họng phụ thuộc vào giai đoạn của bệnh. Theo dữ liệu từ năm 2010 của AJCC, tỷ lệ bệnh nhân mắc ung thư vòm họng sống được qua 5 năm tại Hoa Kỳ hiện nay như sau: giai đoạn I là 72%, giai đoạn II là 64%, giai đoạn III là 62% và giai đoạn IV là 38%. Trong đa số các trường hợp, tiên lượng sống 5 năm là từ 15% đến 70%.
Huy Hoàng