Theo các chuyên gia bệnh lao, chỉ định điều trị dự phòng mắc lao cho người nhiễm HIV bằng INH (IPT) đối với người lớn và trẻ vị thành niên: loại trừ mắc lao tiến triển dựa vào sơ đồ sàng lọc lao; đã điều trị lao trước đây; kể cả phụ nữ mang thai. Đối với trẻ em > 12 tháng tuổi, điều trị dự phòng khi trẻ loại trừ mắc lao tiến triển dựa vào sơ đồ sàng lọc lao, có tiếp xúc với người bệnh lao và đã loại trừ mắc lao tiến triển. Trẻ < 12 tháng tuổi, điều trị dự phòng cho tất cả những trẻ có tiếp xúc với người bệnh lao và đã được loại trừ mắc lao tiến triển. Bắt đầu IPT sau khi bắt đầu điều trị ARV tất cả những người HIV mắc lao sau khi kết thúc điều trị lao thành công cần tiếp tục điều trị dự phòng lao bằng INH.

Đối với chống chỉ định IPT, chống chỉ định tuyệt đối người bệnh có tiền sử dị ứng với INH (người bệnh đã từng bị sốt, phát ban hoặc viêm gan do điều trị bằng INH trước đây). Trì hoãn cho các trường hợp sau: viêm gan tiến triển, xơ gan, nghiện rượu nặng: trì hoãn cho đến khi men gan bình thường hoặc < 5 lần giới hạn bình thường; rối loạn thần kinh ngoại biên: có cảm giác kim châm, tê bì, yếu chi hoặc cảm giác đau bỏng rát ở các chi, trì hoãn điều trị dự phòng đến khi người bệnh điều trị ổn định.

Về liều lượng, cách dùng, thời gian điều trị IPT, liều lượng người lớn 300 mg/ngày, trẻ em 10 mg/kg/ngày, tối đa 300 mg/ngày. Cách dùng: uống 1 lần/ngày vào thời gian nhất định trong ngày, xa bữa ăn, tốt nhất là lúc đói. Thời gian điều trị ở người lớn là 9 tháng, ở trẻ em là 6 tháng.

Các chuyên gia bệnh phổi lưu ý cần theo dõi bệnh nhân trong quá trình điều trị IPT, đối với tác dụng phụ, cần tư vấn cho người bệnh, người chăm sóc về tác dụng phụ như nổi mẩn, buồn nôn, nôn, đau bụng, mệt mỏi, nước tiểu sẫm màu, da/niêm mạc vàng, men gan tăng: ngừng uống thuốc. Viêm dây thần kinh ngoại biên, uống vitamin B6 100 mg/ngày. Ngừng INH nếu các triệu chứng không thuyên giảm hoặc nặng hơn. Cần làm xét nghiệm ban đầu AST, ALT, Bilirubin đối với người có tiền sử bệnh gan, phụ nữ mang thai hoặc mới sinh (trong vòng 3 tháng), nếu bất thường cần xét nghiệm theo dõi định kỳ.

Đối với tuân thủ và hoàn thành điều trị, cần tư vấn tuân thủ trước và trong quá trình điều trị. Nếu người bệnh tuân thủ điều trị chưa tốt, cần xem xét nguyên nhân để hỗ trợ, không ngừng điều trị. Nếu người bệnh bỏ uống thuốc dưới 50% tổng số liều, tiếp tục điều trị cho tới khi đủ 270 liều; nếu bỏ uống thuốc trên 50% tổng số liều hoặc bỏ uống thuốc liên tục trên 2 tháng, điều trị lại từ đầu. 

Cán bộ y tế cần theo dõi diễn biến lâm sàng trong mỗi lần tái khám và phát thuốc, sàng lọc lao cho người bệnh trong, sau khi kết thúc điều trị tại tất cả các lần tái khám. Nếu người bệnh mắc bệnh lao, hội chẩn hoặc chuyển sang cơ sở lao. Nếu có thể làm xét nghiệm kháng thuốc INH đối với trường hợp mắc lao trong quá trình điều trị dự phòng. 

Về đánh giá kết quả điều trị, hoàn thành điều trị là người bệnh phải uống đủ 270 liều (9-12 tháng); Tử vong trong quá trình điều trị khi người bệnh tử vong do bất kỳ nguyên nhân gì; Đối với ngừng điều trị khi người bệnh không tiếp tục điều trị do bất kỳ nguyên nhân nào; Ngoài ra còn đánh giá tình trạng mắc lao trong quá trình điều trị; Chuyển đi nơi khác tiếp tục điều trị dự phòng INH.

ThS Nguyễn Thế Tài – Phó Giám đốc Bệnh viện lao và bệnh phổi tỉnh cho biết, các văn bản quốc gia hướng dẫn triển khai dự phòng lao từ 2012 đến nay gồm:

- Quyết định 2496/QĐ-BYT ngày 18/7/2012: Quy chế phối hợp giữa Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống HIV/AIDS và Dự án phòng chống lao thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia y tế.

- Quyết định số 2497/QĐ-BYT ngày 18/7/2012: Hướng dẫn xây dựng kế hoạch phối hợp giữa công tác phòng, chống HIV/AIDS và phòng chống lao giai đoạn 2015-2017.

- Quyết định số 2495/QĐ-BYT ngày 18/7/2012: Hướng dẫn phát hiện tích cực bệnh lao và dự phòng lao bằng thuốc INH cho người nhiễm HIV.

- Quyết định số 3047/QĐ-BYT ngày 22/7/2015: Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị HIV/AIDS.

- Quyết định số 4263/QĐ-BYT ngày 13/10/2015: Hướng dẫn chẩn đoán điều trị và dự phòng bệnh lao.

- Thông tư 15/TT-BYT ngày 26/6/2015: Hướng dẫn thực hiện khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế đối với người nhiễm HIV và người sử dụng các dịch vụ y tế liên quan đến.

- Thông tư 04/2016/TT-BYT ngày 26/02/2016: Quy định về khám bệnh, chữa bệnh và thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế liên quan đến khám bệnh, chữa bệnh lao.

- Quyết định số 773/QĐ-BYT ngày 08/3/2017: Kế hoạch phối hợp giữa công tác phòng, chống HIV/AIDS và phòng chống lao giai đoạn 2016-2020.

Anh Huy