Tại Hội nghị tăng cường công tác phòng chống sốt xuất huyết (SXH) được tổ chức do Bộ Y tế tại TP Hồ Chí Minh vào ngày 20/7/2017, Thứ trưởng Bộ Y tế - GS.TS Nguyễn Thanh Long nhận định những tháng cuối năm 2017 dịch bệnh SXH sẽ tiếp tục gia tăng; đặc biệt là vào các tháng 7, 8, 9. Với đặc điểm năm nay nhuận 2 tháng 6 âm lịch do vậy mùa hè kéo dài; là điều kiện thuận lợi để dịch bệnh SXH kéo dài hơn. Do vậy, để làm tốt công tác phòng chống dịch bệnh SXH đòi hỏi sự vào cuộc chỉ đạo sát sao của HĐND; UBND từ tỉnh đến huyện, xã; huy động tất cả các ngành, đoàn thể thực hiện nhiều chính sách diệt lăng quăng; sự tham gia tích cực của các ban ngành đoàn thể là yếu tố quyết định công tác phòng chống dịch bệnh SXH thành công.
PGS. Trần Đắc Phu – Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, báo cáo trong 7 tháng đầu năm cả nước có gần 60.000 trường hợp mắc SXH; tăng 9,7% so với cùng kỳ năm 2016; tử vong 17 trường hợp, tăng 3 trường hợp so với cùng kỳ năm 2016. BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu – Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, TP Hồ Chí Minh báo cáo 6 tháng đầu năm Bệnh viện tiếp nhận 4.328 trường hợp mắc SXH; trong đó có 250 trường hợp nặng như sốc thoát huyết tương; suy đa tạng; viêm cơ tim; SXH thể não. Có 4 trường hợp tử vong. Tình hình tiếp nhận ca bệnh SXH tại Bệnh viện cho thấy tăng nhanh từ tháng 5/2017; mỗi tuần 100 – 150ca; đầu tháng 7 số ca SXH đến Bệnh viện càng tăng nhiều hơn; ca nặng cũng nhiều hơn; trong 4 typ huyết thanh, typ II tăng nhiều hơn so với năm 2016 và các typ còn lại.
Theo phân tích của PGS Phan Trọng Lâm, Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh, tại khu vực phía Nam 3 tỉnh có số mắc SXH cao nhất là TP Hồ Chí Minh (9.536 ca); tỉnh Đồng Nai (2.257 ca) và tỉnh Bình Dương (3.879 ca), chiếm gần 50% tổng số ca mắc SXH các tỉnh phía Nam, số người lớn mắc SXH tăng dần qua các năm; năm 1999 có tỷ lệ 18%; đến năm 2017 tỷ lệ này tăng lên 47%; nguyên nhân do người lớn di chuyển nhiều đến nơi có dịch lưu hành, dịch bệnh SXH tăng nhiều ở những nơi có tốc độ đô thị hóa cao, nơi giao lưu đi lại nhiều; công nghiệp phát triển; hiện nay dịch bệnh SXH đang vào thời điểm mùa dịch, số ca SXH có xu hướng gia tăng hàng tuần; trong khi đó sự phối hợp của người dân trong công tác phòng chống dịch bệnh SXH với ngành Y tế là chưa cao.
Theo TS Viên Quang Mai - Viện trưởng Viện Pasteur Nha Trang; tại miền Trung, số mắc SXH đến tuần 27 so với cùng kỳ năm 2016, TP Đà Nẵng có số ca mắc tăng cao nhất với 4316ca/1.908ca; Quảng Nam 1260/528; Quảng Ngãi 855/484; Một số tỉnh có số mắc SXH giảm so với cùng kỳ năm 2016 là Bình Định 926ca/2928ca; Phú Yên 685ca/1502ca; Khánh Hòa 1402ca/3474ca.
Về phân lập typ virút; trong số 186 mẫu xét nghiệm có 70 mẫu dương tính; trong đó có 30 mẫu DI; 25 mẫu D2 và 15 mẫu D3. Toàn khu vực 11 tỉnh, thành phố tính đến tuần 27 năm 2017 ghi nhận 10887 trường hợp mắc SXH; 01 trường hợp tử vong. Đã ghi nhận và xử lý 463 ổ dịch nhỏ.
TS Mai lưu ý dự báo tình hình SXH 5 tháng cuối năm 2017 sẽ tiếp tục tăng cao. Nhiều khu vực miền Trung quanh năm có sự lưu hành muỗi Aedes; thay đổi thời tiết nắng nóng xen kẻ mưa là điều kiện muỗi sinh sản, chỉ số véc tơ tăng cao; hiện nay tại các tỉnh, thành phố đô thị hóa, mật độ dân cư tăng cao, biến động di dân; nhiều nhà trọ, công trình xây dựng trong khi điều kiện vệ sinh kém làm gia tăng ổ chứa nước đọng cho muỗi đẻ trứng.
Giải pháp phòng chống dịch bệnh SXH ở khu vực miền Trung là tăng cường sự kiểm tra, chỉ đạo của chính quyền; Sở Y tế các tỉnh, thành phố báo cáo tình hình dịch bệnh SXH thường xuyên hàng tuần cho UBND tỉnh; đề xuất Ban Chỉ đạo phòng chống dịch của tỉnh có kế hoạch triển khai diệt lăng quăng, diệt muỗi thật cụ thể; cấp kinh phí kịp thời cho các hoạt động giám sát dịch, điều trị SXH; tăng cường vai trò, trách nhiệm kiểm tra, chỉ đạo phòng chống SXH của chính quyền và Ban Chỉ đạo phòng chống dịch bệnh các cấp.
Đối với công tác điều trị SXH cần tổ chức giám sát, phát hiện và điều trị kịp thời, hạn chế tử vong. Tăng cường củng cố và duy trì hoạt động của “Nhóm điều trị SXHD”; “Đường dây nóng phòng chống dịch bệnh SXHD”; Tập huấn, tập huấn lại “Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị SXHD” cho các tuyến; Xây dựng phương án thu dung, cách ly, điều trị bệnh nhân khi Bệnh viện quá tải.
Về hoạt động giám sát, xử lý dịch theo TS Mai đây là hoạt động rất quan trọng, ngành y tế triển khai xây dựng kế hoạch phòng chống SXH khẩn cấp và huy động các nguồn lực; tiến hành điều tra khẩn cấp dịch tễ và côn trùng; xét nghiệm đối với các trường hợp SXHD nặng, trường hợp tử vong. Đáp ứng tốt trang thiết bị, thuốc, cơ số hóa chất, xét nghiệm. Hệ dự phòng cần tiến hành xử lý ổ dịch trên diện rộng tại các địa bàn có số mắc và chỉ số véc tơ cao; phối hợp triển khai các biện pháp phòng chống véc tơ; tiến hành diệt lăng quăng xuống dưới mức cảnh báo trước khi phun hóa chất. Trung tâm Y tế dự phòng cần phối hợp các bệnh viện trong việc theo dõi, giám sát và báo cáo ca bệnh hàng ngày theo Thông tư 54 của Bộ Y tế; mở rộng giám sát, điều tra, xác minh ổ dịch tại cộng đồng, xử lý triệt để; đối với ca bệnh rải rác cần theo dõi chặt chẽ và tổ chức diệt lăng quăng; huy động nhân lực tập trung giám sát tại các địa bàn có số mắc SXH cao; theo dõi, cập nhật diễn biến dịch hàng ngày tại các ổ dịch.
Đối với công tác truyền thông, thông điệp cần nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của chính quyền và đoàn thể trong hoạt động phòng chống SXH; hướng dẫn người dân đến ngay cơ sở y tế khi có các triệu chứng nghi ngờ SXHD để được khám, tư vấn không tự ý điều trị tại nhà; tuyên truyền người dân tự diệt lăng quăng, diệt muỗi hàng tuần tại hộ gia đình, phối hợp với cán bộ y tế trong hoạt động phun hóa chất. Trong công tác tổ chức, phát động chiến dịch người dân tự diệt lăng quăng, diệt muỗi, phòng muỗi đốt, cần lưu ý diệt lăng quăng tại các ổ lăng quăng nguồn; thực hiện tốt công tác thống kê báo cáo kết quả thực hiện chiến dịch về Sở Y tế; các cấp chính quyền tăng cường đẩy mạnh, xử phạt vi phạm hành chính theo khoản 2b, Điều 11, Nghị định 176/2013/NĐ-CP liên quan đến các trường hợp không thực hiện hoặc từ chối các biện pháp vệ sinh, diệt trùng, tẩy uế trong vùng có dịch bệnh lưu hành.
Đức Bảo