Theo báo cáo của Cục Phòng chống HIV/AIDS- Bộ Y tế, trong 10 năm qua việc tuyên truyền, phổ biến, thi hành Luật Phòng, chống HIV/AIDS được các cơ quan quản lý nhà nước quan tâm và triển khai dưới nhiều hình thức. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những khó khăn, bất cập trong việc triển khai Luật Phòng, chống HIV/AIDS như một số quy định không còn phù hợp so với thực tiễn.
Ngày 18/5/2017, tại TP. Nha Trang, Bộ Y tế phối hợp với Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội tổ chức Hội nghị tổng kết 10 năm thi hành Luật Phòng, chống HIV/AIDS và đề xuất chính sách trong thời gian tới. Chủ trì hội nghị có GS.TS. Nguyễn Thanh Long – Thứ trưởng Bộ Y tế; ông Đặng Thuần Phong – Phó chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội; ông Nguyễn Đắc Tài – Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa.
Theo báo cáo của Bộ Y tế, công tác tuyên truyền, chăm sóc, điều trị HIV/AIDS được triển khai sâu rộng ở 63 tỉnh, thành phố. Cả nước thành lập hơn 1.000 phòng tư vấn, xét nghiệm HIV; 349 cơ sở điều trị; 562 trạm y tế triển khai cấp phát thuốc ARV; đã điều trị cho hơn 116.000 bệnh nhân HIV/AIDS; điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con cho hơn 610 trẻ; số bệnh nhân tử vong vì AIDS đã giảm 3 lần so với trước.
Đặc biệt, ngành y tế đã kiềm chế được tốc độ gia tăng của dịch HIV trên cả 3 tiêu chí: Số người nhiễm mới, số người chuyển sang AIDS và số người tử vong do AIDS. Nếu năm 2010, Việt Nam ghi nhận số người nhiễm HIV/AIDS là 17.800 trường hợp thì đến năm 2016, con số này giảm xuống còn gần 10.000 trường hợp. Số trường hợp tử vong giảm từ 3.300 xuống còn 2.000 trường hợp.
Điểm sáng trong 10 năm áp dụng Luật phòng chống nhiễm HIV/AIDS chính là sự hợp tác và viện trợ của quốc tế, nhất là về mặt tài chính, chiếm 46% tổng kinh phí chi cho hoạt động phòng chống HIV/AIDS. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là quy mô viện trợ quốc tế sẽ giảm nhanh trong những năm tới. Trước thực tế này, các đại biểu đã đưa ra những định hướng và thảo luận tập trung vào vấn đề bảo đảm tài chính và nguồn lực như: Đẩy mạnh xã hội hóa công tác phòng, chống HIV/AIDS; kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực cán bộ làm công tác phòng chống HIV/AIDS từ Trung ương đến địa phương…
Tại hội nghị, các đại biểu cũng chỉ ra những những tồn tại, bất cập trong việc triển khai Luật Phòng, chống HIV/AIDS như một số quy định không còn phù hợp với thực tiễn hoặc thiếu nên việc triển khai gặp khó khăn; thiếu nguồn nhân lực cho việc tổ chức thực hiện; các cơ quan nhà nước coi nhiệm vụ trên là của ngành y tế nên hoạt động phòng, chống HIV/AIDS còn hạn chế.
Các đại biểu kiến nghị nên tiến hành sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật; đẩy mạnh việc tổ chức triển khai, trong đó tập trung nâng cao trách nhiệm của chính quyền các cấp.
Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm khắc phục khó khăn, bất cập tồn tại của hệ thống pháp luật hiện hành, đổi mới, đa dạng hóa, đẩy mạnh truyền thông, tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS. Nâng cao hiệu quả việc phối hợp liên ngành trong phòng chống HIV/AIDS. Đồng thời kiện toàn bộ máy nâng cao năng lực cán bộ làm công tác phòng chống HIV/AIDS.
Tại tỉnh Khánh Hòa, theo BS.Trần Văn Tin- Giám đốc Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh, hình thái lây nhiễm HIV còn tập trung, chủ yếu ở nhóm nghiện chích ma túy chiếm tỷ lệ 8,7%; nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới chiếm tỷ lệ 7,3% và nhóm phụ nữ bán dâm chiếm tỷ lệ 2%. Tỉnh Khánh Hòa tiếp tục hạn chế được tốc độ lây nhiễm HIV và giảm số trường hợp tử vong, tuy nhiên số trường hợp nhiễm mới giảm rất chậm. Các yếu tố nguy cơ làm dịch HIV tăng vẫn còn tiền ẩn, phức tạp, dai dẳng; nhóm sử dụng ma túy, mua bán dâm khó kiểm soát; nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới khó tiếp cận, can thiệp hạn chế; đường lây nhiễm HIV chuyển sang chủ yếu là đường lây quan hệ tình dục. Số trường hợp nhiễm mới tăng lên ở nhóm phụ nữ mang thai, nhóm quan hệ tình dục đồng giới nam và nhóm nguy cơ thấp như 1 người quan hệ tình dục với nhiều người; vợ, chồng, bạn tình của người nhiễm HIV… nếu không có biện pháp can thiệp hiệu quả.
Tường Huân