Theo ThS.Hồ Tá Phương- Giám đốc Bệnh viện Lao và bệnh Phổi tỉnh Khánh Hòa, triển khai dự án phòng chống lao/HIV hiện trên địa bàn toàn tỉnh Khánh Hòa có 04 điểm có phòng xét nghiệm HIV tự nguyện gồm Bệnh viện Lao và bệnh Phổi tỉnh; Trung tâm Y tế thị xã Ninh Hòa, Trung tâm Y tế huyện Diên Khánh và Trung tâm Y tế TP Cam Ranh.
Nhận định của BS Huỳnh Văn Vọng- Phó Giám đốc Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh, hoạt động triển khai dự án phòng chống HIV/ Lao của tỉnh rất thuận lợi, 02 cơ quan đã có sự phối hợp, hỗ trợ rất nhịp nhàng. Vì vậy, kết quả năm 2016 cho thấy số bệnh nhân lao được phát hiện là 754 người, số bệnh nhân lao được tư vấn xét nghiệm HIV là 671 người, đạt tỷ lệ 89% cao hơn so với chỉ tiêu của chương trình chống lao quốc gia là 85%. Tổng số bệnh nhân lao có HIV được phát hiện 06 bệnh nhân và được điều trị ARV theo đúng phác đồ.
Đối với hoạt động khám sàng lọc lao cho người nhiễm HIV được thực hiện tại Bệnh viện Lao và bệnh Phổi Khánh Hòa, có 45 người được thực hiện năm 2016, trong đó có 04 bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh lao và đưa ra chương trình điều trị lao cho cả 04 bệnh nhân.
Theo PGS.Bùi Đức Dương- Phó cục Trưởng Cục Phòng chống HIV/AIDS-Bộ Y tế, tình hình lao và HIV trên thế giới đến năm 2016 cho thấy có 36,7 triệu người nhiễm HIV; 6,1 triệu người mắc lao mới; riêng trong năm 2016 có 2,1 triệu người nhiễm mới HIV; đối với lao kháng thuốc có 480.000 trường hợp. Lao/HIV là bệnh nhiễm trùng cơ hội số 1, là nguyên nhân gây tử vong số 1. Người nhiễm HIV nguy cơ mắc bệnh lao đến 19 lần, cao hơn đối với những người không nhiễm HIV; người nhiễm HIV cũng dễ kháng thuốc lao hơn. PGS.Dương khẳng định bệnh lao đang là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong đối với người nhiễm HIV trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Giai đoạn 2007-2010 nghiên cứu cho thấy tại Việt Nam có 40% người nhiễm HIV mắc lao.
Mục đích của chương trình lao/HIV là giảm lây nhiễm vi khuẩn lao và HIV; giảm tỷ lệ mắc và chết do lao và do HIV; giảm tỷ lệ mắc và chết do các bệnh liên quan đến HIV; cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe của y tế cơ sở và quản lý đồng nhiễm HIV/lao, lấy người bệnh làm trung tâm.
PGS.Dương lưu ý nguyên tắc lồng ghép dịch vụ lao/HIV có 07 nguyên tắc: (1) tất cả các dịch vụ do cùng một cán bộ y tế thực hiện trong cùng một cơ sở y tế “một cửa” tại cùng thời điểm khám bệnh, (2) Dịch vụ chất lượng lấy người bệnh làm trung tâm, (3) Chia sẻ và chuyển giao công việc, (4) Giúp ích cho cán bộ y tế và cơ sở khám chữa bệnh tăng hiệu quả, giảm khối lượng công việc, (5) Hoạt động khám chữa bệnh tại cơ sở y tế là cần thiết để tăng cường dịch vụ lồng ghép lao/HIV, (6) Làm việc chung theo nhóm, (7) Đảm bảo kiểm soát nhiễm khuẩn lao.
04 chiến lược lồng ghép lao/HIV là dự phòng lây nhiễm HIV đối với bệnh nhân lao; ngăn ngừa tiến triển nhiễm lao thành bệnh lao ở người nhiễm HIV; giảm tỷ lệ mắc và chết do bệnh lao ở người nhiễm HIV; tăng cường hệ thống y tế để đối phó với HIV, bệnh lao và các bệnh lý liên quan.
Về can thiệp dự phòng lây nhiễm HIV gồm đẩy mạnh sử dụng bao cao su trong quan hệ tình dục; quản lý các bệnh nhiễm trùng qua đường tình dục; can thiệp giảm hại đối với người nghiện chích ma túy, sử dụng bơm kim tiêm riêng và xét nghiệm HIV cho các đối tượng nguy cơ. Đối với can thiệp ngăn ngừa tiến triển nhiễm lao thành bệnh lao ở người nhiễm HIV là phát hiện lao tích cực; điều trị dự phòng thuốc INH và kiểm soát tốt nhiễm khuẩn lao. Can thiệp giảm tỷ lệ mắc và chết lao do bệnh lao ở người nhiễm HIV, PGS. Dương cho rằng cần thực hiện chẩn đoán và điều trị sớm bệnh lao với điều trị DOTS, điều trị ARV, chăm sóc HIV/AIDS trong và sau khi điều trị lao và vấn đề điều trị dự phòng Coxtrimoxazole.
Hệ thống y tế cần đáp ứng được các can thiệp trên với sự tăng cường phối hợp hai chương trình lao và chương trình HIV/AIDS; Chính quyền địa phương tích cực hỗ trợ về nguồn lực, tạo mọi điều kiện, tăng cường giám sát dịch bệnh; xây dựng quan hệ đối tác với cộng đồng; người nhiễm, tổ chức xã hội. Hệ thống chuyển tuyến phải hoạt động hiệu quả; tăng cường năng lực cán bộ y tế xã, phường; đảm bảo tốt công tác theo dõi, đánh giá, lượng giá. Các tuyến cũng cần quan tâm nhiều hơn đến việc thu thập số liệu, thực hiện các nghiên cứu khoa học để có thể phát hiện, khuyến nghị giải quyết vấn đề, giải quyết khó khăn thật triệt để.
Đức Bảo