Theo các chuyên gia hô hấp, viêm phổi tập trung là thuật ngữ chỉ những tổn thương phổi tập trung lại thành đám trên phim chụp X-quang ngực, đây là một thể lâm sàng của viêm phổi, trong đó điển hình là viêm phổi thùy.
Viêm phổi tập trung là một bệnh lý cấp tính, diễn biến rầm rộ và thường bị che lấp bởi các triệu chứng ngoài đường hô hấp. Vi khuẩn gây bệnh trước đây thường do phế cầu. Bệnh có thể gây ra những biến chứng nặng như hoại tử, áp xe phổi tràn dịch, tràn khí màng phổi thậm chí tử vong.
Điều trị viêm phổi tập trung thường gặp nhiều khó khăn do bệnh thường được chẩn đoán muộn, vi khuẩn kháng thuốc hoặc do nguyên nhân gây bệnh là những vi khuẩn khác. Thời gian qua, có nhiều nghiên cứu về kháng kháng sinh gây viêm phổi ở trẻ em, còn đối với viêm phổi tập trung ở trẻ em rất ít có nghiên cứu thực hiện.
Từ tháng 6/2019 đến tháng 5/2020, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Thị Thanh Bình cùng cộng sự Bệnh viện Nhi Trung ương thực hiện nghiên cứu và báo cáo đề tài “Đặc điểm lâm sàng và tính kháng kháng sinh của vi khuẩn gây viêm phổi tập trung ở trẻ em”.
Đối tượng nghiên cứu là trẻ từ 2 tháng đến 15 tuổi được chẩn đoán và điều trị viêm phổi tập trung tại trung tâm hô hấp Bệnh viện Nhi Trung ương. Những trẻ mắc viêm phổi tập trung do ký sinh trùng, lao, u phổi, nhồi máu phổi, trẻ hoặc gia đình trẻ từ chối tham gia nghiên cứu sẽ được nhóm nghiên cứu không đưa vào nghiên cứu.
Bs Nguyễn Thị Thanh Bình báo cáo, khảo sát có 174 trẻ tham gia nghiên cứu, độ tuổi trung bình là 34,8 tháng; nhóm 12-35 tháng chiếm tỷ lệ nhiều nhất 41,4%. Trong những nghiên cứu trên thế giới, viêm phổi thùy ở trẻ em thường gặp ở nhóm trẻ trên 3 tuổi. Lý giải vấn đề này, các chuyên gia nhi khoa cho rằng ở trẻ càng nhỏ, lượng mạch máu phân bố ở phổi càng nhiều nên tổn thương có xu hướng lan tỏa hơn so với trẻ lớn.
Đối với trẻ nam mắc bệnh viêm phổi tập trung chiếm tỷ lệ 60,3% nhiều gấp 1,5 lần so với trẻ nữ (39,7%). Về nguyên nhân gây bệnh, nguyên nhân gây viêm phổi tập trung thường gặp nhất là do S. pneumonia; nhưng kết quả trong nghiên cứu của Bs Bình thì vi khuẩn S. pneumonia gặp nhiều nhất với 24,1%, tiếp đến là H. Influenza 15,5% và S. pneumonia 13,8%.
Theo Bs Bình, hiện nay đang quan tâm nhiều đến M. pneumonia, H. Influenza và S. pneumonia; kết quả cho thấy các biểu hiện trên lâm sàng rất khó có thể giúp phân biệt các căn nguyên gây bệnh. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu nhận thấy ở nhóm viêm phổi tập trung do M. pneumonia có biểu hiện cơ năng khá rầm rộ với ho, sốt, khò khè, đau ngực chiếm tỷ lệ cao, thăm khám bệnh nhân các dấu chứng thực thể nghèo nàn và chỉ thường có ở trẻ lớn.
Viêm phổi tập trung do H. Influenza trong nghiên cứu thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là nhóm trẻ dưới 12 tháng, các biểu hiện lâm sàng như ho, sốt, khò khè, thở nhanh khá thường gặp, các dấu hiệu suy hô hấp như co kéo cơ hô hấp, tím môi hay gặp.
Bs Thanh Bình cho biết, nghiên cứu không làm được kháng sinh đồ cho M. pneumonia vì vi khuẩn này khó phát hiện bằng nuôi cấy mà thường được xác định bằng kỹ thuật Realtime PCR (Polymerase chain reaction). Trên lâm sàng có hiện tượng vi khuẩn M. pneumonia kháng với nhóm kháng sinh macrolide. Có khoảng 20% bệnh nhi viêm phổi tập trung phải chuyển sang điều trị kháng sinh nhóm Quinolon và có kết quả hiệu quả rõ rệt, bệnh nhi hết sốt, X-quang phổi trở về bình thường sau 24 giờ.
Qua phân tích, vi khuẩn H. Influenza nhạy cảm cao với các kháng sinh betalactam, đặc biệt là nhóm Carbapenam và Cephalosporin thế hệ 3. Vi khuẩn S. pneumonia vẫn còn nhạy cảm cao với Vancomycin 100% Levofloxacin 100%, Linezonid 89,5%, Chloramphenicol 84,2%. Nhóm kháng sinh Cephalosporin thế hệ 3 có xu hướng gia tăng tỷ lệ kháng thuốc./.
Anh Huy