Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới đến ngày 13/8/2020, nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới tiếp tục ghi nhận số mắc sốt xuất huyết và tử vong cao.
Cụ thể, Malaysia có 66.199 ca mắc, 109 người tử vong do sốt xuất huyết; Philippin có 55.160 ca mắc, 200 người tử vong; Singapore có 21.834 ca mắc; Campuchia có 4.450 ca mắc, 05 người tử vong.
Báo cáo của Cục Y tế dự phòng cho thấy 03 tuần đầu tháng 9/2020, số mắc sốt xuất huyết có xu hướng tăng và gần ngưỡng cảnh báo dịch, tập trung chủ yếu ở một số tỉnh miền Trung, miền Nam. Phân bố tỷ lệ cho thấy miền Nam chiếm 57% số ca mắc sốt xuất huyết trong toàn quốc, miền Trung chiếm 33%, Tây Nguyên chiếm 6%, miền Bắc chiếm 4%. Các tỉnh có số mắc cao nhất là TP Hồ Chí Minh ghi nhận 13.322 ca, Phú Yên 4.898 ca, Khánh Hòa 4.202 ca, Bình Định 4.087 ca, Bình Dương 4.045 ca. Nếu tính số ca mắc/100.000 dân, cao nhất là tỉnh Phú Yên với 504,5/100.000 dân; Khánh Hòa 295,3/100.000 dân; Quảng Bình 284,6/100.000 dân; Bình Định 240/100.000 dân.
Về độ tuổi, ở miền Trung nhóm ≤ 15 tuổi mắc sốt xuất huyết chiếm 39%; nhóm từ 15 tuổi trở lên chiếm 61%. Ở miền Nam nhóm trên 15 tuổi mắc sốt xuất huyết chiếm 57%. Trung bình cả nước, đối với nhóm ≤ 15 tuổi chiếm 40%; nhóm trên 15 tuổi chiếm 60%.
Theo kết quả giám sát, chỉ số giám sát véctơ ghi nhận cao nhất tại khu vực miền Nam và miền Trung. Các chỉ số bắt đầu tăng từ tháng 6-7, trước thời điểm số mắc sốt xuất huyết tăng khoảng 3-4 tuần. Các ổ bọ gậy/lăng quăng thường gặp là lu, khạp, chậu cây cảnh, thùng nhựa, phế thải, lọ hoa, cây phát lộc, lốp xe, gáo dừa…Kết quả giám sát huyết thanh 8 tháng đầu năm 2020 cho thấy tỷ lệ dương tính Mac Elisa ở miền Trung đạt 53,2% (263/494 mẫu xét nghiệm) cao hơn so với số trung bình của toàn quốc là 44%. Kết quả phân lập vi rút ở miền Trung tuýp D1 chiếm 31 ca, tuýp D2 chiếm 74 ca, tuýp D4 chiếm 12 ca. Ở toàn quốc, tuýp D1 chiếm 39%, tuýp D2 chiếm 51%, tuýp D4 chiếm 10%. Như vậy, tuýp D1 và D2 chiếm đến 90%.
Qua kiểm tra tại 16 tỉnh, Cục Y tế dự phòng báo cáo đa số các địa phương đều chủ động có kế hoạch triển khai phòng chống sốt xuất huyết tốt; ngành y tế các tỉnh, thành phố tuân thủ hướng dẫn chuyên môn và các chỉ đạo của Bộ Y tế. Khó khăn gặp phải là kinh phí cho công tác phòng chống sốt xuất huyết còn hạn chế, phương tiện xử lý dịch như máy phun, hóa chất, vật tư còn thiếu so với nhu cầu thực tế; sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể và ý thức người dân một số khu vực chưa cao.
Cục Y tế dự phòng đã đề nghị các tỉnh, thành phố cần tiếp tục tổ chức chiến dịch diệt bọ gậy quy mô lớn đến hết năm, phun hóa chất chủ động các điểm có nguy cơ cao như chợ, bến xe, trường học, bệnh viện…Tăng cường đẩy mạnh công tác tuyên truyền, huy động sự tham gia của các ban, ngành, tổ chức chính trị xã hội; tổ chức xử lý triệt để 100% ổ dịch được phát hiện; tăng cường giám sát véctơ đặc biệt giám sát chỉ số trước phun và sau phun. Tổ chức tập huấn, đào tạo cán bộ y tế, mạng lưới cộng tác viên; tăng cường xử phạt các trường hợp vi phạm quy định phòng chống dịch. Các địa phương cần chủ động bố trí kinh phí sớm và đủ để phòng chống dịch. Thực hiện báo cáo đầy đủ, kịp thời theo Thông tư số 51 để không bỏ sót ca bệnh nhằm phát hiện và xử lý 100% ổ dịch.
Đối với công tác điều trị sốt xuất huyết, Bộ Y tế đã cập nhật ban hành cẩm nang điều trị sốt xuất huyết Dengue; tổ chức tập huấn chẩn đoán, điều trị sốt xuất huyết cho các địa phương; sửa đổi hướng dẫn giám sát phòng chống sốt xuất huyết; giám sát dịch tễ, véctơ, bệnh nhân, điều trị dịch sớm, tổ chức xử lý ổ dịch kịp thời; phun hóa chất diệt muỗi chủ động diện rộng tại các khu vực có nguy cơ bùng phát dịch sốt xuất huyết. Tổ chức tập huấn giám sát dịch tễ, giám sát côn trùng; phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới triển khai mô hình cảnh báo sốt xuất huyết. Cục Y tế dự phòng đã cấp 23.600 lít hóa chất diệt muỗi và 90.000 tờ bảng kiểm phòng chống sốt xuất huyết cho các địa phương chống dịch.
Đối với nguyên nhân gia tăng sốt xuất huyết, những vấn đề cần chú ý là trong thời gian qua chưa huy động được sự phối hợp chủ động của các ban, ngành đoàn thể trong phòng chống sốt xuất huyết. Các chiến dịch diệt bọ gậy còn hình thức không duy trì được kết quả lâu dài; chế tài xử phạt chưa được các đối tượng áp dụng. Diễn biến dịch sốt xuất huyết thường bắt đầu tăng từ tháng 9 hàng năm, vào mùa mưa; môi trường đô thị hóa; công trường xây dựng, nhà trọ, lán trại… làm tăng nguy cơ muỗi sinh sản, khó kiểm soát triệt để./.
Văn Hanh