Theo PGS.TS Huỳnh Văn Thưởng - Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa, nhồi máu cơ tim (NMCT) là một bệnh lý tim mạch nguy hiểm thường xảy ra khi một vùng cơ tim bị tổn thương, hoại tử do các động mạch vành bị tắc nghẽn làm ngưng đột ngột sự cung cấp máu đến nuôi cơ tim. 

Những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị NMCT cấp hiện nay là điều trị can thiệp động mạch vành với hút huyết khối, nong bóng, đặt stent; sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc mổ tim cấp cứu và điều trị nội khoa. Tuy nhiên, sau những nỗ lực cứu sống này, người bệnh cần tuân thủ một chế độ điều trị nghiêm ngặt để phòng ngừa tái phát NMCT.

Bác sĩ Thưởng cho biết, để phòng ngừa tái phát NMCT, trách nhiệm của bản thân người bệnh là theo dõi cân nặng, ngừa thừa cân, béo phì, đặc biệt nếu có hút thuốc lá cần bỏ hút thuốc lá... Đồng thời phải kiểm soát huyết áp dưới 140/90mmHg, ở bệnh nhân đái tháo đường hay bệnh thận mạn tính mức huyết áp cần dưới 130/80mmHg.

Thực hiện nếp sống năng hoạt động thường ngày như chăm sóc cây, làm việc nhà, sử dụng cầu thang bộ, đi xe đạp xen kẽ vào thời gian làm việc... Dần dần, từng bước luyện tập để trở lại với công việc thường ngày. Duy trì và lựa chọn một bài thể dục tự chọn phù hợp tùy từng thể bệnh nặng hay nhẹ như đi bộ, chạy chậm, đi xe đạp. Mỗi ngày tập luyện khoảng 30-60 phút. 

Dựa vào tư vấn của thầy thuốc sau khi được làm nghiệm pháp điện tâm đồ gắng sức, bản thân người bệnh cần tự “lắng nghe cơ thể mình”, tập ở mức độ nào mà cơ thể thấy dễ chịu và sau tập khoảng 5 phút thấy huyết áp và mạch trở lại như trước khi tập là đạt yêu cầu. Nhớ không lạm dụng thể dục thể thao vì không phải càng tập nhiều càng chóng khỏi bệnh.

PGS.TS Thưởng lưu ý người bệnh cần dũng cảm đối mặt sống chung với trái tim có NMCT bằng tâm lý an nhiên, thanh thản. Dự phòng, ngăn ngừa NMCT tái phát phụ thuộc rất nhiều ở nghị lực, tâm lý lạc quan và sự hiểu biết của người bệnh. Tuân thủ điều trị và khám bệnh định kỳ để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất. Khi có các triệu chứng tái phát, bệnh nhân ngậm 1 viên nitroglycerin dưới lưỡi và gọi xe cấp cứu đến bệnh viện ngay.

Ngoài ra, người bệnh thực hiện chế độ dinh dưỡng sau nhồi máu cơ tim là rất quan trọng. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ góp phần giúp hồi phục sức khỏe của bệnh nhận sau cơn kịch phát. Đồ ăn mỡ, nhiều muối, thiếu vitamin và các khoáng chất có ích ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của bệnh nhân. Bỏ thuốc lá, thực hiện chế độ ăn kiêng và tập thể dục có thể làm giảm, thậm chí đảo ngược một số yếu tố nguy cơ, giúp ngăn chặn cơn nhồi máu cơ tim cũng như tái phát căn bệnh này.

PGS.TS. Thưởng cho biết, hồi phục sau cơn đau tim thường mất vài tháng; chế độ ăn uống sau cơn đau tim là một phần quan trọng trong quá trình hồi phục. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, chế độ ăn kiêng giảm cholesterol xấu, hạ chỉ số huyết áp và hạ đường huyết có lợi cho những người bị bệnh tim.

Tập thể dục sau cơn đau tim cũng cần được chú ý và có những quy định riêng. Điều quan trọng là đừng vội vã phục hồi nhanh chức năng tim của người bệnh, cần làm theo hướng dẫn của bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng và các nhà vật lý trị liệu.

PGS.TS Thưởng nhấn mạnh, ngừng,bỏ sử dụng thuốc lá là một yếu tố chính để giúp người bệnh nhanh phục hồi, vì vậy nếu có hút thuốc, hãy có kế hoạch bỏ thuốc lá. Người bệnh cũng nên cố gắng tránh hít phải khói thuốc thụ động. Kiểm soát tốt huyết áp và cholesterol cũng rất quan trọng. Đôi khi, một điều chỉnh nhỏ trong lối sống cũng có thể giải quyết vấn đề về huyết áp hoặc cholesterol. Khi cần thiết, khả năng bác sĩ sẽ kê toa thuốc để giúp kiểm soát huyết áp và cholesterol máu.

Một số thực phẩm cần hạn chế, nhưng có một số thực phẩm bạn thích và vẫn có thể được thưởng thức. Các thực phẩm nên ăn là trái cây và rau tươi; các sản phẩm sữa ít béo; ngũ cốc nguyên hạt; thịt gia cầm bỏ da và ưu tiên ăn cá; các loại dầu như ô liu, đậu nành và hướng dương; ăn các loại đậu, như đậu nành. Việc điều chỉnh các phương pháp nấu cũng có thể hữu ích. Ví dụ, hấp và luộc tốt hơn cho sức khỏe. Thực phẩm nên tránh là thực phẩm giàu chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa (thực phẩm chiên, thức ăn nhanh, bánh nướng); thực phẩm có hàm lượng đường hoặc muối cao (thực phẩm đóng hộp, thực phẩm chế biến, khoai tây chiên, bánh kem); thực phẩm có hàm lượng cholesterol cao (thịt, trứng và bơ).

Sau cơn đau tim, ăn các thức ăn có nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, có thể tăng mỡ trong máu, tích tụ tạo mảng xơ vữa và cuối cùng làm tắc nghẽn hoặc hẹp các mạch máu, dẫn đến một cơn đau tim khác. Muối có thể làm tăng huyết áp và tăng nguy cơ bị cơn đau tim. Chúng ta biết rằng cholesterol là một yếu tố gây ra bệnh tim và đó là lý do tại sao bệnh nhân sau cơn đau tim phải theo dõi sát sao mức cholesterol trong máu.

Lâm Quyên