Nhức đầu dạng căng thẳng là loại nhức đầu phổ biến nhất, rất thường gặp. Bệnh có thể xảy ra trên người bình thường khi làm việc ở một tư thế đầu cố định trong một thời gian lâu. Ví dụ làm việc với màn hình vi tính, may hoặc bệnh nhân có tình trạng căng thẳng, lo lắng kéo dài.
Hiệp hội nhức đầu quốc tế (HIS) chia hai loại: nhức đầu dạng căng thẳng từng cơn và nhức đầu dạng căng thẳng mạn tính.
Các chuyên gia nội thần kinh cho rằng các cơ vùng mặt, cổ và da dầu có thể bị co thắt trong một số trường hợp như trầm cảm; lo lắng căng thẳng; ngồi làm việc với tư thế cúi hay ngửa đầu trong thời gian kéo dài; chấn thương.
Cơn nhức đầu có thể khởi phát khi yếu tố thuận lợi như mất ngủ hay ngủ nhiều quá; ăn quá no; uống nhiều rượu; làm việc trong môi trường ồn ào; căng thẳng trong gia đình, xã hội; một số bệnh toàn thân liên quan.
Nguyên nhân gây đau có thể do tình trạng co cơ làm tăng áp lực trong các vùng da đầu, cổ và làm giảm lượng máu nuôi cơ gây tình trạng thiếu máu, khi đó cơ sẽ sinh ra nhiều axit lactic, chất này kích thích phóng thích các chất gây đau.
Hiệp hội nhức đầu quốc tế đưa ra tiêu chuẩn chẩn đoán dựa vào các cơn nhức đầu kéo dài vài phút tới nhiều ngày; bệnh nhân có cảm giác đau như siết chặt, nặng đầu cả hai bên, cường độ trung bình, không tăng khi hoạt động, không nôn ói nhưng có triệu chứng sợ ánh sáng hay tiếng ồn khi có cơn đau.
Tiêu chuẩn chẩn đoán nhức đầu dạng căng thẳng từng cơn là có ít nhất 10 cơn đau với các đặc tính: số ngày bị nhức đầu dưới 15 ngày/mỗi tháng; cơn nhức đầu kéo dài 30 phút tới 7 ngày; có ít nhất 2 trong 4 triệu chứng sau: nhức đầu âm ỉ, nặng đầu, không theo nhịp mạch. Cường độ vừa phải (có thể giảm hoạt động nhưng vẫn làm việc được), nhức hai bên đầu; không tăng khi gắng sức hay hoạt động thể chất. Tiêu chuẩn chẩn đoán đưa ra có đủ hai đặc tính là không buồn nôn hay ói, không có triệu chứng sợ ánh sáng hay tiếng động hoặc chỉ có 1 trong 2.
Đối với tiêu chuẩn chẩn đoán nhức đầu dạng căng thẳng mạn tính; người bệnh ít nhất 10 cơn đau đầu đáp ứng tiêu chuẩn B-F liệt kê dưới đây: đau xảy ra 15 ngày/tháng trong vòng ít nhất 3 tháng (180 ngày/năm).
Tiêu chuẩn B: nhức đầu kéo dài nhiều giờ hoặc có thể liên tục.
Tiêu chuẩn C: có ít nhất hai trong các đặc điểm: ép chặt, siết chặt (không theo mạch đập); cường độ từ nhẹ đến vừa phải (có thể cản trở nhưng không mất khả năng hoạt động bình thường); đau hai bên; không tăng cường độ đau khi lên cầu thang hay hoạt động thể chất hàng ngày.
Tiêu chuẩn D: có cả hai đặc điểm (1) không có nhiều hơn một trong các triệu chứng sau: buồn nôn nhẹ, sợ âm thanh, sợ ánh sáng; (2) không có buồn nôn hay ói mửa trung bình đến nặng.
Tiêu chuẩn E: dùng thuốc giảm đau hoặc các thuốc khác 10 lần/tháng.
Tiêu chuẩn F: không có sự rối loạn khác.
Các chuyên gia lưu ý, chẩn đoán nhức đầu dạng căng thẳng dựa vào triệu chứng và hoàn cảnh xảy ra cơn đau; cần phải chẩn đoán loại trừ các bệnh lý gây nhức đầu thứ phát khác; nếu cần thiết có thể dùng các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp.
Về điều trị nhức đầu dạng căng thẳng, theo các bác sĩ dựa vào các phương pháp như sử dụng các thuốc giảm đau và giãn cơ; thuốc chống trầm cảm; thuốc chống động kinh. Phương pháp tâm lý liệu pháp cần làm là nằm nghỉ ngơi trong phòng tối và yên tĩnh cho đến khi giảm triệu chứng; sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn bác sĩ để tránh tình trạng lạm dụng thuốc làm bệnh trở thành mạn tính khó điều trị. Người bệnh cần giảm bỏ thuốc lá; bỏ uống rượu, tự xoa bóp các cơ vùng gáy và da đầu, đắp ấm hoặc đắp lạnh.
Đối với phân tích các yếu tố khởi phát cơn là cần tìm nguyên nhân thuận lợi của cơn đau để phòng tránh; học cách thư giãn; tập thể dục đều đặn; đừng cố gắng quá mức; ăn uống điều độ, sống thoải mái, tránh căng thẳng.
Bác sĩ chuyên khoa thần kinh cho rằng nhức đầu dạng căng thẳng là một bệnh mà ai cũng có thể mắc phải ít nhất một lần trong đời mình, đa số có thể điều trị dễ dàng, tuy nhiên một số trường hợp mạn tính rất khó điều trị.
Trần Hưng