Theo BS Lê Văn Đức - Phó Giám đốc Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe sinh sản tỉnh Khánh Hòa, trẻ được bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu có rất nhiều ích lợi cho trẻ, cho mẹ và cả gia đình.
Trong trường hợp trẻ không được nuôi bằng sữa mẹ trẻ sẽ có nhiều nguy cơ có thể gặp phải, cụ thể như trẻ không có kháng thể bảo vệ cơ thể chống bệnh tật; trẻ dễ bị tiêu chảy, mắc bệnh thường xuyên hơn, bệnh nặng hơn nhất là các bệnh hô hấp. Không nuôi con bằng sữa mẹ trẻ sẽ có nguy cơ cao suy dinh dưỡng, trẻ càng nhỏ nguy cơ càng cao; dễ bị thiếu dinh dưỡng; tăng trưởng kém, thấp còi, gầy còm. Nguy cơ về sau khi lớn lên trẻ dễ mắc bệnh tim, đái tháo đường, ung thư, hen, sâu răng; trí thông minh cũng thấp hơn, học tập cũng kém hơn. Nguy cơ tử vong của trẻ không được bú mẹ cao gấp 14 lần so với trẻ được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.
BS Lê Văn Đức chia sẻ, có những quan niệm cho rằng trẻ sơ sinh nhẹ cân hoặc trẻ đẻ non quá bé và yếu để có thể mút vú mẹ được; thực tế đối với trẻ đẻ non cần phải được đặt tiếp xúc da kề da với mẹ, từ đó giúp điều hòa thân nhiệt và nhịp thở của trẻ, giúp trẻ được gần với bầu vú mẹ. Sữa của những bà mẹ có con bị đẻ non là hoàn toàn phù hợp với độ tuổi của trẻ và sẽ thay đổi khi trẻ phát triển; sữa mẹ dành cho trẻ 1 tháng tuổi là hoàn toàn phù hợp cho một đứa trẻ có độ tuổi thai tương ứng, có nhiều đạm và béo hơn so với sữa một trẻ sinh đủ tháng. Khi cho trẻ bú cần cho bú chậm và kéo dài, giữ trẻ gần với vú mẹ. Trong vài tuần đầu trẻ chưa bú mẹ trực tiếp được, mẹ cần vắt sữa và cho trẻ uống bằng cốc. Trường hợp trẻ ngủ lâu, bọc kỹ nhiều lớp vải nên cởi ra và bỏ bớt quần áo để đánh thức trẻ dậy ăn. Khi trẻ khóc là dấu hiệu muộn của đói. Dấu hiệu sớm của đói là trẻ thức và ngọ ngoạy liên tục, miệng mở ra và quay đầu sang 2 bên, đưa lưỡi ra vào, mút bàn tay hoặc nắm tay. Chỉ có một dấu hiệu thì chưa chắc là đói; bà mẹ cần rất lưu ý những dấu hiệu này.
Có bà mẹ phải đi làm xa trẻ không thể tiếp tục cho trẻ bú hoàn toàn, bà mẹ nên vắt sữa và để lại sữa để người nhà cho trẻ ăn; giúp bà mẹ vắt sữa và trữ sữa để cho trẻ ăn khi mẹ đi vắng. Trẻ cần được ăn sữa này vào thời gian mà bình thường trẻ vẫn được cho bú mẹ. Cán bộ y tế hướng dẫn người nhà cách bảo quản và cho ăn an toàn từ sữa vắt ra bằng cốc. Sữa có thể bảo quản an toàn ở nhiệt độ phòng đến 8 tiếng. Mẹ cần cho trẻ ăn thường xuyên vào ban đêm và bất cứ lúc nào mẹ ở nhà. Nếu mẹ có khả năng giữ trẻ bên mình tại nơi làm việc hoặc về nhà để cho con bú thì nên được động viên hỗ trợ để có thể cho con bú thường xuyên.
BS Lê Văn Đức cũng lưu ý, khi mẹ mắc các bệnh thông thường, mẹ cần tiếp tục cho trẻ bú, mẹ cần được nghỉ ngơi, uống nhiều nước; nếu bệnh nặng mẹ cần đi khám.
Năm 2017, triển khai Tuần lễ Thế giới Nuôi con bằng sữa mẹ từ ngày 1/8 đến ngày 7/8, Bộ Y tế đưa ra chủ đề “Cùng nhau duy trì việc khuyến khích; hỗ trợ và bảo vệ Nuôi con bằng sữa mẹ”.
TS.Lê Tấn Phùng – Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh có chỉ đạo các Bệnh viện, Trung tâm y tế huyện, thị xã, thành phố cần tuân thủ tốt Nghị định số 100/2014/NĐ-CP ngày 6/11/2014 của Chính phủ quy định về kinh doanh và sử dụng sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ nhỏ, bình bú và vú ngậm nhân tạo Tuân thủ quy định theo Thông tư số 38/2016/TT-BYT ngày 31/10/2016 của Bộ Y tế quy định một số biện pháp thúc đẩy việc nuôi con bằng sữa mẹ tại các cơ sở khám chữa bệnh và Công văn số 2835/SYT – NVY ngày 11/11/2016 của Sở Y tế về việc thực hành Thông tư số 38.
TS Phùng yêu cầu các đơn vị tăng cường các hoạt động tư vấn cho phụ nữ mang thai và bà mẹ về lợi ích nuôi con bằng sữa mẹ; hướng dẫn cho các bà mẹ đang nuôi con bằng sữa mẹ cho con bú đúng, bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu, kéo dài đến 24 tháng và cách duy trì nguồn sữa mẹ; đồng thời tăng cường thực hiện chăm sóc thiết yếu bà mẹ, trẻ sơ sinh trong và ngay sau đẻ (EENC) theo Quyết định số 4673/QĐ-BYT ngày 10/11/2014 để góp phần nâng cao tỷ lệ trẻ được bú mẹ sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh.
Anh Huy