Cá nóc (Puffer fish, Ballon fish) có nhiều loài khác nhau. Trong từng loài, vào từng thời điểm, địa điểm mà từng con lại chứa lượng độc tố khác nhau. Ở Việt Nam có khoảng 70 loài cá nóc khác nhau. Cá nóc sống ở nước mặn nhiều hơn ở nước ngọt.
    Độc tố trong cá nóc là Tetrodotoxin, tập trung ở trứng cá, ruột, gan. Độc tố Tetrodotoxin không bị phân hủy ở nhiệt độ sôi hoặc phơi khô, sấy. Độc tố gây ra liệt cơ, suy hô hấp dẫn đến tử vong. Độc tố Tetrodotoxin còn gặp ở loài bạch tuột xanh.
    Khi ăn cá nóc bị ngộ độc, triệu chứng xuất hiện nhanh ngay sau ăn 5-10 phút; có một số trường hợp muộn hơn có thể đến 3 giờ.
    Triệu chứng nhẹ, ban đầu người bị ngộ độc cá nóc là tê lưỡi, miệng, môi, mặt, tê ngón tay, bàn tay, tê ngón chân và bàn chân. Người bệnh thấy nhức đầu, vã mồ hôi; đau bụng, nôn ói, tăng tiết nước bọt.
    Triệu chứng nặng, người bệnh sẽ lơ mơ, mệt lã; yếu cơ, liệt chi. Suy hô hấp, tím tái, ngừng thở. Huyết áp hạ, tim đập chậm. Hôn mê, co giật. Thường tại cơ sở y tế chẩn đoán xác định người bị ngộ độc cá nóc là bệnh sử có ăn cá nóc; trên lâm sàng thấy tê lưỡi, miệng, môi. Người bệnh yếu cơ, liệt chi, ngừng thở. Nếu có điều kiện bệnh viện sẽ xét nghiệm xác định độc tố Tetrodotoxin.
    Nguyên tắc trong điều trị ngộ độc cá nóc là điều trị tình huống cấp cứu; nhanh chóng loại bỏ độc chất; sử dụng chất đối kháng đặc hiệu và điều trị biến chứng.
    Ngộ độc cá nóc thường tử vong do liệt hô hấp; vì vậy hồi sức hô hấp rất quan trọng để cứu sống người bệnh. Các biện pháp được sử dụng là làm thông đường thở, bóp bóng giúp thở, thở máy.
    Để phòng chống ngộ độc cá nóc, tất cả chúng ta nhất là người dân vùng ven biển cần nhận biết các loại cá nóc; không bán cá nóc và các sản phẩm của cá nóc như cá khô, ruốc, bột cá, chả cá...
    Cần loại bỏ cá nóc trước khi chế biến các sản phẩm từ cá. Tuyệt đối không ăn cá nóc hoặc khô cá nóc. Trong trường hợp khi ăn phải cá nghi là cá nóc; có dấu hiệu tê môi, tê bàn tay, cần gây nôn và đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế để được điều trị cấp cứu kịp thời.
Bảo Trâm