Theo BS.CKI Hoàng Anh Tuấn- Khoa Nội tổng hợp Thần kinh Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa, bệnh viện đang chuẩn bị triển khai phương pháp điều trị nhồi máu não cấp bằng thuốc tiêu sợi huyết.
Điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết là phương pháp điều trị có hiệu quả trên bệnh nhân bị đột quỵ nhồi máu não được đưa đến bệnh viện sớm. Tại Việt Nam, hiện nay phương pháp này đã được triển khai ở nhiều bệnh viện tuyến Trung ương như Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, Bệnh viện 115, Bệnh viện Trưng Vương, Bệnh viện Bạch Mai Hà Nội, Bệnh viện Quân đội 108, Quân y 103; Bệnh viện các tỉnh Đồng Nai, Quảng Nam, Hà Tĩnh, Hòa Bình…
Một nghiên cứu của BS.Trương Lê Tuấn Anh- Bệnh viện Nhân dân 115 TP Hồ Chí Minh  “Đánh giá hiệu quả và an toàn của điều trị sợi huyết nội mạch trên bệnh nhân thiếu máu não cục bộ” từ năm 2010-2013 cho thấy tỷ lệ bệnh nhân đạt mức độ phục hồi chức năng thần kinh tốt tại thời điểm 3 tháng là gần 45%.
Nghiên cứu thực hiện trên 94 bệnh nhân được chẩn đoán là đột quỵ thiếu máu não, nhập viện trước thời điểm 6 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng đột quỵ. Trong 94 bệnh nhân tham gia nghiên cứu, tuổi dưới 70 chiếm 71%, có tiền sử tăng huyết áp chiếm 73%, đái tháo đường chiếm 14%, rối loạn Lipit máu 48%, tiền sử hút thuốc lá 34%. Có 56 bệnh nhân được điều trị tiêu sợi huyết tĩnh mạch nhưng không thành công và chuyển sang điều trị bằng phương pháp tiêu sợi huyết đường động mạch.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bệnh nhân đạt mức độ phục hồi chức năng thần kinh tốt (điểm Rankin hiệu chỉnh 0-2) tại thời điểm 3 tháng là 44,7%. Tỷ lệ xuất huyết não có triệu chứng 8,5%; nguy cơ tử vong do tình trạng xuất huyết não có triệu chứng rất cao 75%. Tỷ lệ tử vong tại thời điểm 3 tháng là 19,1%; trong đó, nguyên nhân tử vong chủ yếu do nhồi máu não tiến triển là 44,4%; nguyên nhân tử vong do xuất huyết não là 33,3%; nguyên nhân tử vong do các bệnh lý nội khoa khác là 22,3%.
Chúng ta biết rằng, đột quỵ (nhồi máu não, xuất huyết não) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong  và tàn phế, để lại gánh nặng rất lớn cho gia đình và xã hội. Trong khi đó, tiên lượng hồi phục các khiếm khuyết thần kinh của bệnh nhân phụ thuộc rất lớn vào điều trị ban đầu. Tỷ lệ tái thông  mạch máu sau điều trị thuốc tiêu sợi huyết rtPA đường tĩnh mạch chỉ 8% đối với trường hợp tắc động mạch cảnh trong và khoảng 30% đối với tắc đoạn gốc động mạch não giữa. Ngoài ra, cửa sổ điều trị trong 3 giờ đầu cũng là nguyên nhân làm hạn chế số bệnh nhân được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết. Sử dụng thuốc tiêu sợi huyết nội mạch có nhiều ưu điểm hơn so với đường tĩnh mạch. Với microcatheter được đưa tới mạch máu bị tắc, thuốc tiêu sợi huyết tác dụng trực tiếp lên cục huyết khối, do vậy hiệu quả đạt được cao hơn so với đường tĩnh mạch. Ngoài ra, các chuyên gia can thiệp có thể sử dụng các dụng cụ cơ học (như Penumbra, Merci hay Solitaire) tác động trực tiếp lên cục huyết khối làm tăng hiệu quả tái thông mạch máu. Quan trọng hơn, cửa sổ điều trị của đường động mạch có thể mở rộng lên đến 6 giờ, điều này cho phép bệnh nhân có nhiều cơ hội được điều trị, nhiều cơ hội quay về cuộc sống bình thường, đặc biệt đối với các trường hợp thuyên tắc động mạch lớn, thất bại hay có chống chỉ định với điều trị tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch. Do đó, nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài đánh giá hiệu quả và an toàn của phương pháp điều trị tiêu sợi huyết nội mạch trên bệnh nhân thiếu máu não.
Theo BS. Hoàng Anh Tuấn- Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa- phương pháp dùng thuốc tiêu sợi huyết truyền vào tĩnh mạch cho những bệnh nhân bị nhồi máu não cấp được đưa đến bệnh viện sớm. Thuốc có tác dụng làm tan cục huyết khối mạch máu não dẫn tới tái thông dòng máu nuôi não, làm cho tế bào não không bị tổn thương hoặc tổn thương tối thiểu nhằm khắc phục các triệu chứng của bệnh như: yếu liệt, chóng mặt, nói khó...
Triệu chứng lâm sàng của đột quỵ nhồi máu não cấp là các triệu chứng xảy ra đột ngột trên một bệnh nhân trước đó bình thường, gồm: tê, liệt hoặc yếu, đặc biệt là một bên cơ thể; nói lẫn lộn hoặc nói khó khăn hoặc không hiểu lời nói; giảm thị lực ở một hoặc cả hai mắt; đi đứng khó khăn, hoa mắt chóng mặt, mất thăng bằng hoặc rối loạn phối hợp vận động; nhức đầu dữ dội mà không rõ nguyên nhân.
Khi nghi ngờ người thân của mình bị đột quỵ nhồi máu não cấp, cần đưa ngay đến bệnh viện để điều trị càng sớm càng tốt (thời gian vàng trong điều trị nhồi máu não cấp). Mỗi 5 phút chậm trễ sẽ giảm 5% cơ may có được một kết quả điều trị tốt cho người bệnh.
Hữu Tráng