Theo ThS BS Nguyễn Văn Thành, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, ung thư vòm họng có tỷ lệ thấp trong các ung thư của đầu-mặt-cổ. Vòm họng là phần trên của họng, nằm dưới nền sọ, trên vòm miệng, và phía sau mũi. Các lỗ mũi sau mở vào vòm họng. Vòm họng còn được gọi là họng-mũi. Ung thư vòm họng xuất phát từ các tế bào biểu mô của vùng này với sự tăng trưởng vượt mức kiểm soát, xâm lấn các cấu trúc xung quanh, lan đến các hạch ở phần trên cổ và thậm chí lan đến những cơ quan khác của cơ thể (di căn).

Một trong các triệu chứng đầu tiên và thường gặp nhất là một cục sưng u không đau ở phần trên cổ; nhìn mờ hoặc nhìn đôi; các nhiễm trùng của tai, dễ tái phát; đau hoặc tê bì ở mặt; đau đầu dai dẳng; nghe kém, tiếng kêu trong tai, ù tai; khó há miệng; chảy máu mũi hay sung huyết mũi (tịt mũi), ngột ngạt; đau họng.

Bác sĩ chuyên khoa sẽ khám thực thể tai, mũi và họng để chẩn đoán bệnh đa số bệnh nhân ung thư mũi-họng thường có cục sưng u ở cổ, đây là dấu hiệu của ung thư đã ăn lan tới các hạch bạch huyết.

Có thể nội soi mũi-họng với một ống soi mềm và được chiếu sáng ở đầu ống, đưa qua miệng hay mũi, nhìn thấy những gì phát triển bất thường, chảy máu hay những vấn đề khác của họng. Khi thấy gì bất thường, bác sĩ sẽ làm sinh thiết và gửi thử giải phẫu bệnh, đây là tiêu chuẩn vàng cho chẩn đoán ung thư vòm họng. Nếu có hạch cổ, có thể chọc kim nhỏ làm sinh thiết.

Có thể làm thêm các khám nghiệm hình ảnh học, bao gồm: X-quang ngực, chụp cắt lớp, chụp cộng hưởng từ, siêu âm vùng cổ.

Về điều trị ung thư vòm họng, ThS Thành cho biết tùy thuộc vào giai đoạn, vị trí u, tế bào học, sức khỏe chung của bệnh nhân các bác sĩ sẽ có các phương pháp điều trị hoặc phối hợp điều trị khác nhau. Các phương pháp điều trị chính bao gồm:

- Xạ trị là phương pháp điều trị được ưa chuộng nhất hiện nay. Hơn nữa, ung thư vòm họng và các di căn của nó có đáp ứng tốt với xạ trị nhưng thường phải dùng liều lượng cao. Các trường xạ trị phải đủ rộng để hạn chế khả năng tái phát. Xạ trị tiêu diệt các tế bào ung thư, làm thu nhỏ hoặc loại trừ được các u. Thời gian của xạ trị: 5-6 tuần, rọi tia mỗi ngày. Xạ trị sau phẫu thuật làm giảm nguy cơ tái phát. Khi ung thư không thể chữa khỏi, chỉ tiến hành điều trị giảm nhẹ, xạ trị làm cho ung thư chậm phát triển và hạn chế các triệu chứng.

- Phẫu thuật nói chung ít được chỉ định cho điều trị ung thư vòm họng vì vị trí khó tiếp cận của khối u và có khả năng cao của các di căn to nhỏ ở thời điểm ung thư được chẩn đoán. Trong số đông trường hợp, phẫu thuật chỉ được đặt ra khi ung thư tái phát sau hóa-xạ trị.

Đối với khối u nhỏ, có thể tiến hành vi phẫu thuật laser qua đường miệng để loại trừ khối u cùng với 1 cm (2,5 inches) mô chung quanh.

Đối với khối u lớn, làm một đường rạch ở cổ, dưới cằm, định khu tổn thương và cắt bỏ khối u.

Với các hạch di căn, phẫu tích vùng cổ để lấy bỏ các hạch.

- Hóa trị cho đến nay chưa thấy có nhiều lợi ích, nhưng có thể sử dụng điều trị bổ sung với cisplatin và 5-FU. Lý tưởng là điều trị phối hợp pan-/triple-endoscopy.

- Các thuốc sinh học/Điều trị trúng đích bao gồm các kháng thể đơn clone như cetuximab (Erbitux), pembrolizumab (Keytruda), và nivolumab (Opdivo). Các thuốc này có thể được sử dụng nhiều hơn trong các trường hợp tiến triển hoặc ung thư tái phát.

Để phòng bệnh ung thư vòm họng cần hạn chế hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, không ăn các loại thực phẩm khô muối; chú ý điều kiện làm việc tiếp xúc với amiang, phóng xạ, perchloro ethylene; hóa chất formaldehyde; tránh quan hệ tình dục qua đường miệng. Nếu gia đình có người mắc bệnh ung thư vòm họng cần có kế hoạch khám, tầm soát phát hiện sớm tại các cơ sở y tế chuyên khoa.

Anh Huy