Từ tháng 1/2017 đến tháng 8/2017, nhóm tác giả nghiên cứu Hồ Thị Thanh Tâm cùng cộng sự trường Cao đẳng Y tế Khánh Hòa, trường đại học Y Dược Huế thực hiện nghiên cứu “Áp lực tâm lý ở cặp vợ chồng vô sinh và mối liên quan với rối loạn tình dục”.
Về mức độ trầm cảm, lo âu, stress ở người vợ, người chồng và cặp vợ chồng vô sinh:
Người vợ trong cặp vô sinh có tỷ lệ rối loạn trầm cảm, lo âu, stress và ít nhất 1 rối loạn tâm lý lần lượt là: 17,4%; 29,1%; 13,6%; 34,7%. Người chồng trong cặp vô sinh có tỷ lệ rối loạn trầm cảm, lo âu, stress và ít nhất 1 rối loạn tâm lý lần lượt là: 7,5%; 15,5%; 5,6%; 19,2%. Cặp vợ chồng vô sinh có tỷ lệ rối loạn trầm cảm, lo âu, stress và ít nhất 1 rối loạn tâm lý lần lượt là: 22,1%; 39,0%; 17,8%; 44,1%. Trong đó, những cặp chỉ có người vợ bị rối loạn đã chiếm hơn một nửa. Ở cả vợ, chồng, cặp vợ chồng thì cả trầm cảm, lo âu, stress mức độ nhẹ và vừa chiếm tỷ lệ rối loạn cao. Ở cả vợ, chồng, cặp vợ chồng thì tỷ lệ rối loạn lo âu cao nhất, rồi đến trầm cảm, stress ít gặp hơn. Tỷ lệ rối loạn tâm lý ở người vợ cao hơn chồng cả về trầm cảm, lo âu, stress và ít nhất có 1 rối loạn, có ý nghĩa thống kê.
Tác giả nghiên cứu phân tích kết quả nghiên cứu, tỷ lệ rối loạn tâm lý cao ở cả vợ và chồng của cặp vô sinh. Mức độ rối loạn có cả nặng và rất nặng. Mức độ vừa là phổ biến. Mức độ rối loạn tâm lý nhẹ và vừa chiếm đa số cũng tìm thấy trong nghiên cứu của Domar.
Áp lực tâm lý khá nặng nề ở bệnh nhân vô sinh còn có thể được nhận ra ở tỷ lệ trầm cảm, lo âu cao hơn cả rối loạn stress, nghĩa là có thể những phản ứng không đặc hiệu của stress đã chuyển biến thành những rối loạn đặc trưng trầm cảm hoặc lo âu.
Tác giả nghiên cứu lưu ý, thường người vợ chịu nhiều áp lực tâm lý hơn chồng. Điều này được cho là vì người vợ chịu sự đe dọa, kỳ thị và mất mát từ vô sinh cao hơn chồng. Trong hầu hết các nền văn hóa, mang thai và sinh đẻ được coi là một phần trách nhiệm của phụ nữ, vô sinh là sự thể hiện khiếm khuyết nghiêm trọng trong vai trò làm vợ. Trong trí tưởng tượng, thuộc về định kiến âm thầm, dai dẳng của xã hội, phụ nữ không thể thụ thai được liên tưởng đến hình ảnh của “cây không có trái”, “đất cằn cỗi”. Trong một số nền văn hóa, phụ nữ có thể bị cho là nguyên nhân chính khiến không thể thụ thai. Bản thân người phụ nữ cũng cảm thấy trách nhiệm sinh sản là của họ, vô sinh tạo cho họ cảm giác chưa hoàn thành nhiệm vụ nối dõi của gia đình, dòng họ nhà chồng. Đôi khi vô sinh cũng là mối đe dọa đổ vỡ, là lý do khiến chồng có vợ khác. Ngoài ra, các qui trình chẩn đoán và điều trị vô sinh có tính xâm lấn và đau đớn hơn với người vợ. Chính những điều này đã cho thấy một sự nhất quán về đáp ứng tâm lý của cặp vô sinh, người vợ luôn dễ bị tổn thương tâm lý hơn chồng, không giống như mức độ áp lực tâm lý ở đối tượng vô sinh có khác biệt giữa các nền văn hóa theo tính đặc trưng.
Tác giả nghiên cứu kết luận, kết quả nghiên cứu cho thấy nhu cầu xây dựng chiến lược chăm sóc tâm lý thích hợp cho các cặp vợ chồng nhằm từng bước tiến tới tiếp cận toàn diện để quản lý vô sinh. Gần một nửa số cặp vợ chồng có rối loạn về tâm lý, trong đó người vợ chịu áp lực nhiều hơn chồng. Các vấn đề tâm lý nên được quan tâm đồng thời với các vấn đề về tình dục.
Anh Huy