Bắt đầu từ ngày 8/3/2019, Bảo hiểm y tế là nguồn chính chi trả thuốc ARV cho người nhiễm HIV/AIDS thay vì từ nguồn tài trợ quốc tế như trước đây. Tại 188 cơ sở điều trị cho người nhiễm HIV/AIDS trên cả nước đã bắt đầu phát thuốc ARV từ nguồn quỹ bảo hiểm y tế cho người nhiễm HIV. Như vậy, người nhiễm HIV/AIDS phải có thẻ bảo hiểm y tế.
Năm 2016, Chính phủ đã ban hành Quyết định 2188/QĐ-TTg quy định sử dụng quỹ bảo hiểm y tế để thanh toán thuốc ARV. Quyết định này đánh dấu mốc quan trọng trong việc bảo đảm tài chính cho điều trị HIV/AIDS. Thuốc ARV sẽ do Trung tâm mua sắm tập trung thuốc quốc gia Bộ Y tế đấu thầu tập trung hàng năm. Ước tính, mỗi năm quỹ bảo hiểm y tế chi trả tiền thuốc ARV là 130 tỷ đồng. Hiện nay, hầu hết các cơ sở y tế điều trị được kiện toàn, ký hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế với cơ quan Bảo hiểm Xã hội, đủ điều kiện cấp thuốc ARV cho người nhiễm HIV. Dự kiến, hết năm 2019 có khoảng 48.000 người bệnh nhận thuốc từ quỹ bảo hiểm y tế.
Báo cáo của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, hiện nay có 92% số người nhiễm HIV/AIDS đã tham gia bảo hiểm y tế. Có những địa phương đã nhanh chóng bố trí ngân sách địa phương mua thẻ bảo hiểm y tế cho những người nhiễm HIV chưa có thẻ bảo hiểm y tế; đồng thời hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS 20% chi phí cùng chi trả đối với thuốc ARV. Thẻ bảo hiểm y tế không chỉ để khám, điều trị HIV; cấp thuốc ARV suốt đời mà còn để khám, điều trị bệnh khác. Thẻ bảo hiểm y tế đã giúp giảm gánh nặng tài chính cho người nhiễm HIV/AIDS, nhất là người nhiễm HIV/AIDS thường mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội. Với những người chưa có thẻ bảo hiểm y tế, hoặc mới phát hiện bị nhiễm HIV, cơ sở điều trị HIV/AIDS lập danh sách gửi đơn vị chuyên về phòng chống HIV/AIDS tỉnh (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh) để cơ quan Bảo hiểm Xã hội cấp thẻ bảo hiểm y tế. Trong thời gian đến, việc cấp phát thuốc tại tuyến xã để người nhiễm HIV/AIDS đi lại thuận tiện hơn.
Theo tính toán của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, chi phí cho người nhiễm HIV gồm thuốc ARV và các xét nghiệm khoảng 6 triệu đồng/người/năm. Sử dụng thuốc ARV sẽ giúp làm giảm 95% nguy cơ lây nhiễm HIV sang người khác.
Khi bỏ điều trị không chỉ làm tăng nguy cơ kháng thuốc, kéo theo việc điều trị tốn kém và làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV cho người khác. Phác đồ ARV được lựa chọn để mua bằng quỹ BHYT là phác đồ bậc 1 với những thuốc thông dụng có sẵn ở Việt Nam.
Hiện nay, độ bao phủ BHYT cho người nhiễm nhiều đối tượng chưa đạt 100%, lý do là tâm lý sợ lộ thông tin của người bị bệnh, người nhiễm sợ bị kỳ thị, phân biệt đối xử nên không muốn cung cấp thông tin để tham gia BHYT. Có bệnh nhân có thẻ BHYT nhưng bỏ tiền túi khám chữa bệnh để che giấu tình trạng bệnh, do vậy rất cần truyền thông cho người nhiễm HIV, người đang điều trị bằng ARV về tầm quan trọng của BHYT, Nhà nước có những cơ chế, nguồn tài chính giúp hỗ trợ người nhiễm tham gia BHYT.
Nguyên Khải