Tại Hội nghị sơ kết công tác phòng chống HIV/AIDS 6 tháng đầu năm 2017, BS Trần Văn Tin - Giám đốc Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh cho biết, đến 30/6/2017 toàn tỉnh triển khai điều trị nghiện chất dạng thay thế thuốc phiện bằng Methadone tại 03 cơ sở, 02 điểm cấp phát thuốc với tổng bệnh nhân tham gia điều trị là 845, trong đó hiện đang được điều trị là 486 (chỉ tiêu được giao 600 bệnh nhân). Trong đó bệnh nhân nam giới là 465, nữ giới là 21, số bệnh nhân đạt liều duy trì là 405, số bệnh nhân vừa điều trị HIV/AIDS vừa điều trị Methadone là 31.
Liều thuốc điều trị Methadone như sau: bệnh nhân có liều điều trị cao nhất là 325mg, liều điều trị thấp nhất là 5mg, liều điều trị trung bình của tỉnh là 63,6mg. Trong quá trình điều trị chưa có bệnh nhân dừng điều trị do tác dụng phụ của Methadone hoặc bệnh nặng. Một số bệnh nhân đang điều trị Methadone bị mắc kèm bệnh khác như lao, rối loạn tâm thần, các bệnh phải điều trị bằng phẫu thuật, tai nạn giao thông/sinh hoạt…cơ sở điều trị đã chuyển thuốc Methadone đến nơi người bệnh nằm viện để được tiếp tục điều trị theo quy định.
Trong 6 tháng đầu năm 2017, Trung tâm phòng chống HIV/AIDS đã phối hợp với Phòng Y tế, Trung tâm Y tế các huyện Diên Khánh, Cam Lâm, Vạn Ninh và Ninh Hòa tổ chức 05 hội nghị đồng thuận về chương trình điều trị Methadone với sự tham dự của đại diện UBND huyện, các ban, ngành, đoàn thể, công an, Trạm y tế, UBND xã, phường thuộc huyện và đã thu nhận được nhiều ý kiến đồng thuận từ cơ sở. Ghi nhận bước đầu sau gần 3 năm triển khai điều trị Methadone BS Tin cho biết, về sức khỏe, thể chất, tâm thần của bệnh nhân: hầu hết (khoảng 80%) bệnh nhân tuân thủ điều trị tốt, từ sau hơn 3 tháng bắt đầu điều trị đã chấp hành ngày càng tốt nội quy cơ sở, quy định chuyên môn, một số tìm được việc làm, có nhận thức, ý thức trách nhiệm với cuộc sống như dự định lập gia đình, quan tâm chăm sóc gia đình tốt hơn…, sức khỏe ngày càng được cải thiện (cải thiện cân nặng); về hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV của bệnh nhân: tất cả bệnh nhân âm tính với HIV trước khi bắt đầu điều trị, sau 6 tháng tham gia điều trị được xét nghiệm HIV lặp lại, kết quả đều âm tính với HIV. Một số bệnh nhân còn tiêm chích Heroin trong quá trình điều trị có số lần tiêm chích ngày càng ít và theo lời kể của bệnh nhân là khi tiêm chích đều tiêm chích bằng bơm kim tiêm sạch và sử dụng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục có nguy cơ.
Đối với công tác giám sát trọng điểm HIV/STIs tiếp tục triển khai đối với 3 nhóm NCMT, PNMD, MSM tại 3 địa phương (Nha Trang, Vạn Ninh, Ninh Hòa) với tổng cỡ mẫu là 450 (NCMT: 150, PNMD: 150; MSM: 150) tổng số mẫu STIs là 750. Dự kiến sẽ triển khai thực hiện giám sát trọng điểm HIV/STIs trong quý III năm 2017. Hiện nay Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS hoàn thành hoạt động vẽ bản đồ điểm nóng nhóm nguy cơ cao tại 3 địa phương Nha Trang, Vạn Ninh, Ninh Hòa để phục vụ cho hoạt động giám sát trọng điểm năm 2017.
Đối với hoạt động tư vấn, xét nghiệm HIV: đến 30/6/2017, hầu hết các địa phương trong tỉnh đều triển khai tư vấn xét nghiệm HIV. Kết quả 6 tháng đầu năm 2017, tổng số người được tư vấn xét nghiệm HIV là 11.662 lượt người, trong đó có 124 lượt có HIV dương tính chiếm tỷ lệ 1,06%. Số quay lại nhận kết quả và tư vấn sau xét nghiệm là 11.565 lượt. Công tác tư vấn, xét nghiệm HIV tại các cơ sở y tế tư nhân bắt đầu phối hợp triển khai khá tốt, góp phần phát hiện nhiều trường hợp mới nhiễm HIV.
Hiện phòng khám ngoại trú tại Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh quản lý 498 trường hợp, Phòng khám ngoại trú Ninh Hòa là 98, Phòng khám ngoại trú Cam Ranh là 81trường hợp, trong đó có 29 trẻ em nhiễm HIV được điều trị bằng ARV. Hiện tại, tất cả bệnh nhân HIV/AIDS trong tỉnh được khám, kê đơn tại 03 phòng khám ngoại trú đã và đang tiến hành chuyển bệnh nhân về tuyến huyện và tuyến xã/phường để tiếp tục quản lý, theo dõi, cấp phát thuốc ARV. Bệnh nhân HIV/AIDS đến khám, điều trị tại các phòng khám ngoại trú được miễn phí thuốc ARV, thuốc điều trị và dự phòng nhiễm trùng cơ hội, dự phòng bệnh lao, thuốc điều trị triệu chứng, thực hiện các xét nghiệm liên quan HIV/AIDS như xét nghiệm HIV, khẳng định HIV dương tính, đo tải lượng vi rút, đếm tế bào CD4, PCR, công khám bệnh…Tính đến ngày 30/6/2017, số bệnh nhân nhận thuốc tại xã/phường là 456 trường hợp.
Đối với Chương trình Lao/HIV BS Tin cho biết đang rà soát chuẩn bị cho việc kiện toàn Ban điều phối lao/HIV tuyến tỉnh và ban hành văn bản hướng dẫn triển khai “Mô hình lồng ghép Quản lý và cung ứng dịch vụ HIV và Lao tại tuyến huyện và tuyến xã” theo Quyết định số 3957/QĐ-BYT ngày 23/9/2015 của Bộ Y tế trên địa bàn tỉnh. Trong 6 tháng đầu năm 2017, Chương trình lao/HIV tiếp tục phối hợp khá tốt, hầu hết bệnh nhân lao được phát hiện nhiễm HIV và ngược lại đều được điều trị lao và ARV kịp thời theo quy định. Trong quý 2 Trung tâm đã phối hợp với dự án Quỹ toàn cầu HIV/AIDS tỉnh thực hiện 02 lớp đào tạo về lồng ghép lao/HIV cho các cán bộ phụ trách chương trình lao tại tuyến huyện/thị/thành phố.
Chương trình dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con tiếp tục triển khai trọn gói tại thành phố Nha Trang, Tp Cam ranh và thị xã Ninh Hòa, các huyện còn lại được triển khai dịch vụ không trọn gói. Kết quả thực hiện trong 6 tháng đầu năm: số lượt phụ nữ mang thai (PNMT) được tư vấn xét nghiệm là 6.507, trong đó số lượt được xét nghiệm HIV là 6.284 (chiếm 96,6%); số lượt được xét nghiệm HIV trong thời kỳ mang thai là 5.091 (chiếm 81,0%); Số PNMT có kết quả khẳng định HIV dương tính trong 6 tháng đầu năm 2017 là 02 trường hợp, tất cả phụ nữ mang thai phát hiện nhiễm HIV đều được ưu tiên điều trị ARV ngay mà không cần chờ làm xét nghiệm CD4.
Bên cạnh kết quả đạt được, chương trình còn gặp nhiều khó khăn như chưa theo dõi được số PNMT tư vấn xét nghiệm HIV, sự lồng ghép phối hợp giữa tư vấn xét nghiệm HIV PNMT với chăm sóc sức khỏe sinh sản các tuyến chưa tốt, không đủ nguồn kinh phí để thực hiện xét nghiệm HIV miễn phí cho tất cả PNMT…
Về việc tham gia bảo hiểm y tế ở bệnh nhân đang điều trị HIV/AIDS: tính đến 30/6/2017, tỷ lệ bệnh nhân đang điều trị HIV/AIDS có thẻ bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh chiếm 36,3% (246/677).
Nghi Anh